«Υψηλή αισθητική, άποψη και ν’ ακούγεται ο λαός»

Συναυλίες, μουσικά παραμύθια, η Εθνική Λυρική Σκηνή, τρεις δήμοι, ένα φεστιβάλ. Ο «Λυρικός Νότος» είναι το νέο φεστιβάλ με καλλιτεχνικό διευθυντή τον σολίστ και συνθέτη Νίκο Ξανθούλη, που οργανώθηκε την εποχή της πανδημίας και έχει στόχο να παραμείνει ως νέος θεσμός.

Διοργανώνεται από την Εθνική Λυρική Σκηνή και τον Σύνδεσμο Δήμων Νότιας Αττικής, δηλαδή Καλλιθέα, Παλαιό Φάληρο και Αλιμο, με συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ενωση και από εθνικούς πόρους μέσω των δήμων. Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα διαρκεί έως τις 10 Οκτωβρίου (ξεκίνησε στις 24/9/21), η είσοδος είναι ελεύθερη και τηρούνται οι αποσπάσεις και τα υγειονομικά πρωτόκολλα.

«Eχει πάει πολύ καλά, είναι εξαιρετική η συμμετοχή του κόσμου. Oλες οι παραστάσεις μας είναι sold out και αυτό δείχνει την ανάγκη του κοινού για τέχνη» λέει στην «Εφ.Συν.» ο Νίκος Ξανθούλης. Βαθύς γνώστης της μουσικής, υπηρέτησε για 25 χρόνια ως κορυφαίος Α’ τρομπετίστας της Ορχήστρας της ΕΛΣ (1984 έως το 2009), ενώ υπήρξε υπεύθυνος των εκπαιδευτικών προγραμμάτων της (2009 έως το 2012).

Ως σολίστ και συνθέτης έχει παρουσιαστεί σε πάνω από 30 χώρες, έχει εκδώσει δεκατέσσερις προσωπικούς δίσκους και συνθετικά έχει ασχοληθεί κυρίως με τις παιδικές όπερες και με τη μουσική για το αρχαίο θέατρο, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει αφιερωθεί στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής λύρας.

«Ο Λυρικός Νότος απευθύνεται στους κατοίκους των τριών δήμων και όλων των υπολοίπων, οι οποίοι θέλουν να κατέβουν στα νότια προάστια για να παρακολουθήσουν μια καλή σειρά συναυλιών και άλλων εκδηλώσεων που απευθύνονται σε μικρούς και μεγάλους» εξηγεί ο κ. Ξανθούλης.

● Καταρτίσατε ένα πρόγραμμα με ευαισθησία και ποιότητα. Ηταν δύσκολο με δεδομένο ότι ήταν η πρώτη διοργάνωση;

Το δύσκολο είναι αυτό που λέγεται εγχείρημα πολιτιστικό μέσα από τα προγράμματα του ΕΣΠΑ. Για το καλλιτεχνικό πρόγραμμα γνωρίζουμε τις δυσκολίες ως Λυρική Σκηνή και πώς θα τις αντιμετωπίσουμε. Βέβαια το καλό με το ΕΣΠΑ είναι ότι φέρνει κι άλλο κόσμο κοντά μας, κάνουμε παραγγελίες σε σύνθετες, έρχονται σκηνοθέτες, εξαιρετικά νέα παιδιά που δουλεύουν και αυτό είναι πολύ καλό. Αλλά γραφειοκρατικά είναι τρομερά δύσκολο.

● Ο «Λυρικός Νότος» ήρθε για να μείνει;

Ναι είναι μια πραγματικότητα. Το αγκάλιασαν οι δήμοι και οι δημότες τους. Οι δήμαρχοι έχουν ενθουσιαστεί από την ανταπόκριση του κόσμου, δεν το περίμεναν. Εχει απήχηση, παρότι δεν το επικοινωνήσαμε ιδιαίτερα, γιατί γνωρίζαμε εξ αρχής ότι οι χώροι λόγω Covid δεν μπορούν να λειτουργήσουν με πληρότητα. Η συμμετοχή όμως ξεπέρασε κάθε προσδοκία μας.

● Εχετε βάλει τις βάσεις για την επόμενη χρονιά;

Βεβαίως. Κατ’ αρχήν είναι για τρία χρόνια. Εχουμε παραγγείλει δύο μεγάλα μιούζικαλ, το ένα στον Σταμάτη Κραουνάκη και το άλλο στον Μηνά Αλεξιάδη, που προγραμματίζονται για το ’22 και το ’23 αντίστοιχα. Οι συνθέτες έχουν λάβει τις παραγγελίες και εργάζονται προς αυτή την κατεύθυνση. Δεν μπορώ να πω λεπτομέρειες εκτός από το ότι το θέμα του Μηνά Αλεξιάδη αφορά τα ποτάμια της Αθήνας.

● Εχετε ασχοληθεί με την αρχαία ελληνική λύρα, με τον πολιτισμό της αρχαίας Ελλάδας. Φανταζόμαστε πόσο διαφορετικό ήταν και το τοπίο της Αττικής με τα ποτάμια της...

Που δυστυχώς δεν υπάρχουν πια γιατί τα σκέπασε το τσιμέντο. Την Αθήνα δεν την αντιμετωπίζω ως ένα όνειρο που θα ήθελα να επαναληφθεί ή να αναβιώσει. Περισσότερο θέλω ν’ αναβιώσει το πνεύμα της. Και το πνεύμα της αρχαιότητας είναι ξεκάθαρο: υψηλή αισθητική, οι επαΐοντες να έχουν άποψη για τα πράγματα και να ακούγεται ο λαός είναι τα βασικά χαρακτηριστικά του. Κι εγώ που παίζω την αρχαία λύρα δεν ξέρω πώς ήταν και κανείς δεν μπορεί να μας το πει. Απλά είναι υπέροχο να παίζεις σήμερα αυτόν τον ήχο, πιθανώς της αρχαιότητας, και να έχει ανταπόκριση στο κοινό.

Το ίδιο έκανε και η Αναγέννηση. Οπως έχει πει ο ιστορικός τέχνης, Ερβιν Πανόφσκ, «η Αναγέννηση κατάλαβε πως η αρχαιότητα πέθανε, έθαψε το πτώμα της και αναβίωσε το πνεύμα της». Η έννοια του λυρισμού έχει να κάνει με τη σύνθεση του λόγου και της μουσικής και η όπερα που διακονεί η Λυρική Σκηνή είναι η σύνθεση όλων των τεχνών. Συνδυάζει μαζί όλες τις τέχνες, είναι η μαγεία του παραμυθιού, του αφηγήματος που έχει ανάγκη ο κόσμος.

Είναι το ίδιο αφήγημα μπορούμε να πούμε που ξεκινάει με τον Ομηρο, όταν ο ραψωδός πηγαίνει σε μια πόλη, σε ένα χωριό και μαζεύονται από τον βασιλιά μέχρι τον δούλο για να ακούσουν την ιστορία του. Αυτό σήμερα κάνει η όπερα, το θέατρο, ο κινηματογράφος, οποιοδήποτε αφήγημα μπορεί να φτιάξει μια ιστορία να φύγει το μυαλό του ανθρώπου από τα σημερινά και να ζήσει σε έναν άλλο κόσμο. Ωραιότερο; Μπορεί.

⚫ INFO: Για το πρόγραμμα των εκδηλώσεων αναλυτικές πληροφορίες στο https://lirikosnotos.gr.