Οταν ο Μαξ Ρίχτερ αποφάσισε να συνθέσει, το 2015, μια νέα παρτιτούρα για μπαλέτο, ήξερε τι ήθελε να πει. Τον Απρίλιο του ίδιου έτους, ένα γερασμένο σκάφος βυθίστηκε στα ανοικτά της Λιβύης, πλέοντας για την Ιταλία, παρασύροντας στον θάνατο τουλάχιστον 800 εγκλωβισμένους πρόσφυγες -ανάμεσά τους παιδιά 10 έως 12 ετών.
Από το Βερολίνο, τότε, ο διάσημος Γερμανο-Βρετανός συνθέτης ήταν αδύνατον να αγνοήσει την προσφυγική κρίση. Η απάντησή του ήταν ενστικτώδης: ένα έργο διάρκειας 33 λεπτών, με τίτλο «Εxiles», για τη χορογραφία «Singulière Odyssée» (Παράδοξη Οδύσσεια), των Σολ Λεόν και Πολ Λάιτφουτ του Nederlands Dans Theater, εμπνευσμένο από αυτό που ο Ρίχτερ αποκαλεί «το μεγάλο ερώτημα εκείνης της εποχής». Πέντε χρόνια μετά την πρεμιέρα του, το 2016 (είχαμε την ευκαιρία να το δούμε στο Μέγαρο Μουσικής τον Μάρτιο του 2017), αυτό το αντανακλαστικό κομμάτι αποτελεί πλέον την καρδιά και την ψυχή του νέου άλμπουμ του, «Exiles», που ηχογραφήθηκε στο Ταλίν της Εσθονίας το 2019 και θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη Παρασκευή.
Πρόκειται για μια συλλογή με αναδρομικό χαρακτήρα, που αποτελείται από νέες ενορχηστρώσεις κομματιών από τον κατάλογό του. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Ρίχτερ στην «Guardian», από το σπίτι του στο Οξφορντσάιρ, το προσφυγικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό: «Αυτή η κρίση είναι ακόμα μαζί μας με διαφορετικές μορφές».
Το θέμα της εξορίας, των προσφυγικών διαδρομών και των συνόρων είναι κάτι που ο Ρίχτερ είχε κατά νου, όταν επέλεγε την Baltic Sea Philharmonic για να παίξει τη μουσική του, μια χαλαρή συγκέντρωση μουσικών από τη Δανία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, τη Νορβηγία, την Πολωνία, τη Ρωσία και τη Σουηδία.
Ο Ρίχτερ πιστεύει ότι η Baltic Sea Philharmonic έχει μια αποστολή «ειρήνης»: «Η ιδέα της μουσικής ως ένας χώρος που μοιραζόμαστε, όπου άνθρωποι με διαφορετικές εμπειρίες, απόψεις και κοινωνικά πλαίσια μπορούν να συναντηθούν και να δημιουργήσουν κάτι». Η απομόνωση του Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit ενθάρρυνε αυτή τη θέση του Ρίχτερ. «Είμαι Ευρωπαίος», λέει. «Αυτού του είδους τα διακρατικά προβλήματα απαιτούν συνεργασία, απαιτούν μια θεμελιώδη συνεργασία και επανεξέταση του τι σημαίνουν όρια και σύνορα, ακόμη και το 2021».
Ο μαέστρος Kristjan Järvi διευθύνει αυτήν τη μοναδική ορχήστρα που δημιουργήθηκε το 2008, με στόχο να «διαγράψει τα σύνορα μεταξύ Ανατολής και Δύσης», και φαίνεται η πλέον κατάλληλη επιλογή για τις «ακτιβιστικές» συνθέσεις του Ρίχτερ. Ετσι τις χαρακτηρίζει ο ίδιος, αφού αποτελούν, μεταξύ άλλων, την απάντησή του στον πόλεμο στο Ιράκ ή στον Λίβανο. «Νομίζω ότι η δημιουργικότητα από τη φύση της είναι ακτιβισμός», δηλώνει με νόημα ο συνθέτης. «Εχει να κάνει με το νόημα, έχει να κάνει με τον πειραματισμό, με το άγνωστο, με την ανακάλυψη».
