Με το «Kyrie Eleison» στο Λονδίνο

Hπειρώτικα μοιρολόγια και χορικά από αρχαίες τραγωδίες. Υμνοι από τα Εγκώμια και από τον Επιτάφιο αλλά και συμφωνικές μελωδίες. Συνθέσεις που πλέκονται ανάμεσα στο ιερό και τον τελετουργικό θρήνο. Οσο μακρινό και μεγαλεπήβολο κι αν φάνταζε πριν από μερικούς μήνες το ενδεχόμενο να του αναθέσει κι εν τέλει να ερμηνεύσει έργα του η Συμφωνική Ορχήστρα του BBC (πρώτη τέτοια ανάθεση σε Ελληνα συνθέτη), σήμερα για τον Δημήτρη Σκύλλα όλα μοιάζουν δυνατά.

Σε περίπου 24 ώρες το περίφημο αγγλικό σύνολο (με μαέστρο τον Robert Spano) θα παρουσιάσει από την πολυπόθητη κεντρική σκηνή του Barbican Centre το σύγχρονο συμφωνικό άκουσμα που ο νεαρός δημιουργός δουλεύει επί μήνες. Το έργο έχει τίτλο «Kyrie Eleison» κι εμείς εδώ στην Αθήνα θα χρειαστεί να περιμένουμε ώς τις 19 Μαρτίου που θα παρουσιαστεί στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.

«Το έργο ξεκίνησε να γράφεται τον Ιούλιο και μέχρι σήμερα νιώθω σαν να είμαι σε άλλη διάσταση, παράλληλη με ό,τι άλλο συμβαίνει γύρω μου. Θα έλεγα ότι είναι σαν να είμαι όμορφα μουδιασμένος. Νομίζω ότι θα βγω από εδώ όταν θα τελειώσει και η παράσταση στη Στέγη. Είναι η πρώτη ανάθεση που κάνει η Συμφωνική του BBC σε Ελληνα συνθέτη, οπότε οι προσδοκίες με έχουν κυριεύσει», μας λέει ο νεαρός δημιουργός.

«Το έργο θα έλεγα ότι είναι η συνέχεια όλων αυτών των συνθέσεων που έχω κάνει τα τελευταία χρόνια. Πατάει σε τρία στοιχεία της ελληνικής παράδοσης: την αρχαία τραγωδία, τη βυζαντινή παράδοση και το μοιρολόι της Ηπείρου. Παρατηρώντας τα βρίσκει κανείς σχεδόν αμέσως τα κοινά τους σημεία, με πρώτο αυτό του ιερού, του ανώτερου, του διαλόγου (με την έννοια που στην αρχαία τραγωδία ο πρωταγωνιστής είναι σε μια διαρκή αντιπαράθεση με τον Χορό)».

Και η επαφή με το θρησκευτικό στοιχείο πώς προέκυψε; «Αρχισε από καιρό να μπαίνει δειλά δειλά στη ζωή και τις συνθέσεις μου, χωρίς αυτό να σημαίνει πως είμαι θρήσκος. Απλώς σιγά σιγά έγινα ώριμος και γενναίος ώστε να πω ότι θα τολμήσω να κάνω κάτι που ίσως για έναν 30άρη να ακούγεται πολύ πασέ. Τον Ιούλιο του 2017, σε έναν εσπερινό άκουσα ένα πολύ όμορφο “Κύριε ελέησον” το οποίο σκέφτηκα πως αν έβγαινε από το θρησκευτικό πλαίσιο ήταν μια πολύ απλή, γοητευτική κι επιδραστική μουσική. Ξεκίνησα, λοιπόν, να φτιάξω ένα έργο για τις στιγμές που κάνουμε επίκληση για βοήθεια, χωρίς αυτό να έχει απαραίτητα θρησκευτικές αποχρώσεις».

Και αυτό που προέκυψε πώς είναι; «Πιστεύω πως μπορώ πια να απλοποιώ κάποια πράγματα και να κρατάω μόνο την ουσία. Μπορεί να μην αρέσει σε κανέναν το έργο που θα παρουσιάσουμε αύριο, αλλά τουλάχιστον ξέρω πως δεν έχω καμία πρόθεση να κάνω καλλιτεχνικά τρικ. Ενα μόνο άγχος είχα: να μη ρέπει στο φολκλόρ και να βρω τη διεθνή προσέγγιση. Ηταν σαν να κινούμαι ανάμεσα στα πράγματα. Κάπου μεταξύ παράδοσης και νεωτερισμού».

Το έργο θα παιχτεί σε Λονδίνο και Αθήνα. Τι άραγε ενδιαφέρει περισσότερο τον Δ. Σκύλλα; Να κινητοποιήσει το ελληνικό κοινό που θα αναγνωρίσει την πηγή της έμπνευσής του ή να συγκινήσει εκείνους που δεν συνδέονται με αυτές τις μουσικές αναφορές; «Νομίζω ότι είμαι στο μεταίχμιο. Από τη μια είναι υπέροχο συναίσθημα η οικειότητα και η αναγνωρισιμότητα γιατί σε κινητοποιούν. Από την άλλη για ένα κοινό που δεν έχει ελληνικές μουσικές αναφορές, η έκπληξη, κι αυτή πολύτιμη στη μουσική, είναι επίσης ζητούμενο για τον συνθέτη».

Γεννημένος το 1987, ο Δ. Σκύλλας είναι ένας από τους πιο δυναμικούς συνθέτες της γενιάς του. Μετά το ντεμπούτο του το 2016 στο αβαείο του Ουέστμινστερ, εμφανίστηκε στο Μουσείο Victoria and Albert, στο Royal Albert Hall και στο άνοιγμα της Μπιενάλε Κεραμικής της Μεγάλης Βρετανίας.

Το Ιδρυμα Ωνάση τον προσκάλεσε να παίξει το έργο του «Abyss» στην πρώτη δημόσια παρουσίαση του πιάνου της Μαρίας Κάλλας, ενώ το 2018 συνέθεσε τη μουσική για την παράσταση«Ηλέκτρα» (σε σκηνοθεσία Θάνου Παπακωνσταντίνου) που ανέβηκε στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, έπειτα από παραγγελία του Εθνικού Θεάτρου. Σαν να μας συνήθισε στα μεγάλα.

«Μπορεί να είμαι μεγαλομανής», λέει γελώντας. «Στο Λονδίνο, για παράδειγμα, όλοι θέλουν να είσαι τρομερά δυναμικός και φιλόδοξος, να αγωνίζεσαι διαρκώς για όσα θέλεις να κατακτήσεις. Στην Ελλάδα, αντιθέτως, αυτό το πράγμα τρομάζει. Υπάρχει μια περίεργη επιφυλακτικότητα. Πράγματι μου έτυχαν μεγάλα projects πολύ νωρίς και είναι σαν να βούτηξα σε έναν ωκεανό.

Ονειρευόμουν, για παράδειγμα, να παίξω σε ένα μουσείο και μου έγινε η πρόταση από το V& A. Ονειρεύτηκα να ακούσω τη μουσική μου σε μια εκκλησία και μου έτυχε το αβαείο. Εκεί ήρθε ο διευθυντής του BBC, με είδε και σήμερα συμβαίνει αυτό με την ορχήστρα. Παρ’ όλα αυτά μου αρέσει η μικρή κλίμακα. Κι αν αυτή τη στιγμή με ρωτούσες, θα σου έλεγα ότι ονειρεύομαι κάτι πιο εσωστρεφές: να πάρω το πιάνο μου και να ετοιμάσω μια παράσταση που θα απευθύνεται σε 30 ανθρώπους. Ο μεγαλύτερος πειραματισμός γίνεται στη μικρή κλίμακα».