Σεξ, πούδρα και πολαρόιντ

Η σκανδαλώδης ζωή μιας αριστοκράτισσας γνωστής με το προσωνύμιο «βρόμικη δούκισσα». Μια ιστορία γεμάτη σεξουαλικές ακρότητες που το 1963 σόκαρε το κοινό της Αγγλίας. Μια βρετανική όπερα που ανεβαίνει εξαιρετικά συχνά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Μια «άσεμνη» άρια, στη μέση του έργου, που ακούγεται κατά τη διάρκεια μιας πεολειχίας.

Ενα καυστικό λιμπρέτο που διερευνά τη σχέση φύλου, πολιτικής και εξουσίας. Απόψε στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής κάνει πρεμιέρα η τολμηρή, προκλητική και αιχμηρή σύγχρονη όπερα «Powder her face» του «τρομερού παιδιού» της βρετανικής μουσικής Τόμας Αντες. Η απαιτητική μουσική γραφή θα ξεδιπλώσει σύγχρονες ανησυχίες, η μετα-θατσερική κοινωνία της Βρετανίας θα περάσει ως background, η κατάντια μιας μεγαλοαστής θα υφάνει ένα κωμικοτραγικό έργο γεμάτο γερές δόσεις μαύρου χιούμορ, σαρκασμό και πικάντικες ερωτικές σκηνές. Τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου, ενώ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο διακεκριμένος σκηνοθέτης και καλλιτεχνικός διευθυντής της Εναλλακτικής Σκηνής, Αλέξανδρος Ευκλείδης. Με το Ergon Ensemble.

Το «Powder her face» έχει ως επίκεντρο ένα σεξουαλικό σκάνδαλο της δεκαετίας του ’60 που συντάραξε τη βρετανική κοινή γνώμη (το λιμπρέτο έγραψε ο μυθιστοριογράφος, κριτικός και δημοσιογράφος Φίλιπ Χένσερ). «Η όπερα εξιστορεί τη λαμπερή άνοδο και την τραγική πτώση της δούκισσας Μάργκαρετ Κάμπελ του Αργκάιλ και κυρίως ζουμάρει στην περίοδο του διαζυγίου από τον σύζυγό της, γεγονός που σηματοδοτεί την πορεία της προς την ηθική και κοινωνική κατάπτωση», μας λέει ο σκηνοθέτης της παράστασης Αλέξανδρος Ευκλείδης για την άπιστη γυναίκα (ο δούκας την κατηγόρησε δημόσια ότι κατά τη διάρκεια του γάμου τους είχε 88 εξωσυζυγικές σχέσεις, μεταξύ των οποίων υπουργοί, μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας, καλλιτέχνες).

Κατά τη διάρκεια της δίκης, κατατέθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία αποκαλυπτικές πολαρόιντ, ενώ η θλιβερή κατάληξη της δούκισσας υπογραμμίζει πόσο αξιοθρήνητος μπορεί να είναι ένας άνθρωπος που δεν διδάχτηκε ποτέ από τα λάθη του. «Η πρωταγωνίστρια υπήρξε μια από τις πιο πολυφωτογραφημένες γυναίκες στον κόσμο. Χαρακτηριστικά, ο Αντες περιγράφει την ηρωίδα του ως “μια γυναίκα που τελικά παγιδεύεται σε έναν κόσμο αρωμάτων, φαντασίας και ανάμνησης”. Πρόκειται για ένα επιφανειακό πλάσμα χωρίς καμία συναισθηματική νοημοσύνη.

»Αυτό που ήταν στην περίοδο της ακμής της παρέμεινε ώς το τέλος. Οι ιστορίες που περιγράφουν τη συντριβή ενός ανθρώπου είναι εύκολο να σου τον κάνουν αξιαγάπητο. Από την άλλη, είναι ανέντιμο καλλιτεχνικά να χρησιμοποιήσεις την πτώση κάποιου για να του φτιάξεις το προφίλ και να τον παρουσιάσεις ως συμπαθή», τονίζει ο σκηνοθέτης.

Και η θεματολογία είναι πράγματι τόσο μακριά από το οπερατικό σύμπαν; «Οχι, με μόνη εξαίρεση την πεολειχία, που είναι ένα θλιβερό τσιμπούκι ανάμεσα στην πρωταγωνίστρια και τον γκρουμ του ξενοδοχείου όπου μένει. Το εντυπωσιακό με το συγκεκριμένο έργο είναι ότι από τη μια το θέμα του πράγματι είναι ασυνήθιστο για όπερα, από την άλλη όμως εμπεριέχει πολλά στερεότυπα του λυρικού θεάτρου όπως η απιστία, η σχέση του ατόμου με την κοινωνία, οι ταξικές σχέσεις, οι ενδοοικογενειακές συγκρούσεις.

Θα έλεγα ότι πρόκειται για μια διαχρονική θεματολογία ανεξάρτητα από τη σύγχρονη γραφή. Είναι ένα “κλασικό” έργο εμπλουτισμένο με θέματα της σύγχρονης εποχής όπως η δημοσιογραφία της κλειδαρότρυπας, η βρετανική κοινωνία, αλλά και μια πρώιμη ανησυχία για τα social media. Μπορεί εκείνη την εποχή να είναι μεν σε πρωτόλεια φάση η διάχυση της πληροφορίας μέσω ίντερνετ, αλλά οι διαστάσεις που δίνει ο κίτρινος Τύπος στα σκάνδαλα θυμίζει πολύ το πώς αντιμετωπίζονται στις μέρες μας στα social media οι οποιεσδήποτε κρίσεις. Μην παραβλέπουμε ότι το έργο, με την περίφημη στιγμή της πεολειχίας, γράφεται το 1995, ενώ δύο χρόνια μετά, το 1997, ξεσπά το σκάνδαλο Λεβίνσκι όπου στα πέρατα του κόσμου φτάνει μια αντίστοιχη πράξη και μάλιστα με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Λίγο μετά ξεκινά το Βig Βrother και η κοινωνία γίνεται συμμέτοχη στη ζωή και στην ιστορία του καθενός», λέει ο σκηνοθέτης.

Ωστόσο, πέρα από τη σεξουαλική πρόκληση, η όπερα είναι μια κυνική κοινωνική σάτιρα για τον αμοραλισμό και την παρακμή της ανώτερης τάξης. «Το όλο σκηνικό διαδραματίζεται σε μια μετα-θατσερική Αγγλία, την οποία όμως δεν αποτυπώνουν ο συνθέτης και ο λιμπρετίστας, όπως για παράδειγμα ο Κεν Λόουτς στις ταινίες του. Διότι στην περίπτωσή μας δεν βλέπεις μόνο την κατάντια της εργατικής τάξης αλλά κυρίως την κατάντια της αριστοκρατίας την οποία -όπως ξέρετε- οι Βρετανοί δεν αγγίζουν εύκολα. Αντιθέτως, στην περίπτωσή μας, και όταν το πρωτόκολλο καταπατείται, βγαίνει στην επιφάνεια όλη η σκατοψυχιά».

Ιnfo: Παραστάσεις 25, 27, 31 Οκτωβρίου και 2, 7, 9 Νοεμβρίου, με δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Ωρα έναρξης: 20.30 (Κυριακή: 19.00).