Στην όπερά του «Η ανθρώπινη φωνή» (1959) επάνω στον ομότιτλο θεατρικό μονόλογο του Ζαν Κοκτό (1928), ο Φρανσίς Πουλένκ εκτονώνει –σε μια ριψοκίνδυνα διάφανη συγκάλυψη για τα δεδομένα της εποχής– την οδύνη από την πρόσφατη απώλεια του εραστή του. Σήμερα εμφανώς και κατανοητά «παλιωμένη», η όπερα αυτή ισορροπεί επισφαλώς στο όριο του κιτς.
Ωστόσο, η σύμπραξη των δύο τρομερών παιδιών της γαλλικής τέχνης του 20ού αιώνα συνέβαλε αποφασιστικά στην καθιέρωσή της, εξασφαλίζοντας την αμείωτη, διαχρονική απήχησή της σε ευρεία μερίδα ανθρώπων της μουσικής και του θεάτρου. Στην Ελλάδα «Η ανθρώπινη φωνή» παρουσιάστηκε δις προ εικοσαετίας (Μέγαρο Μουσικής, 1994/95, 1998/99). Στις 2/12/2018 ανέβηκε για πρώτη φορά από την Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, σε εκδοχή για πιάνο και φωνή, με πρωταγωνίστρια την Ελενα Κελεσίδη. Η παράσταση άφησε γενικώς άνισες εντυπώσεις.
Παρ’ ότι αντιμέτωπος με ένα κυρίαρχα και σκόπιμα αφαιρετικού σκηνικού χαρακτήρα έργο, ο σκηνοθέτης Παναγής Παγουλάτος εισήγαγε ένα εφευρεμένο, «επεξηγηματικό» αφήγημα, ακυρώνοντας τη βασική επιλογή των Κοκτό/Πουλένκ να διατηρήσουν τον εραστή αόρατο. Υπό τη ραδιοφωνική υπόκρουση μεσοπολεμικής τζαζ, σκηνοθέτησε τον φόνο του από «Αυτήν» («Elle») επί σκηνής και μετέτρεψε τη δράση σε ένα σκηνικά παραληρηματικό flashback, που κορυφώνεται στην αυτοκτονία της εγκαταλελειμμένης ερωμένης/φόνισσας με το δικό του ξυράφι. Τα λιτά σκηνικά και κοστούμια της Τότας Πρίτσα και οι «noir» ατμοσφαιρικοί φωτισμοί του Χρήστου Τσιόγκα λειτούργησαν αβίαστα.
Ικανότατη υψίφωνος, με τεράστια πείρα, που έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι δεν κάνει πίσω στα δύσκολα –θυμίζω μόνον τον πρόσφατο θρίαμβό της στην «Υπόθεση Μακρόπουλου» του Γιάνατσεκ!– η Κελεσίδη κλήθηκε να ενσαρκώσει μια πολύ ιδιαίτερη ηρωίδα, ριζικά διαφορετική από τις μεγάλες οπερατικές με τις οποίες είχε αναμετρηθεί έως τώρα. Στηριζόμενη στην άψογη πιανιστική συνοδεία της Σοφίας Ταμβακοπούλου, με όχι τέλεια γαλλικά –σε έναν ρόλο περίπου ομιλούντα– έδωσε μια ερμηνεία βεριστικών εκφραστικών μεγεθών… Η παραγωγή θα επαναληφθεί στις 29 & 31/1/2019 και στις 3 & 5/5/2019.
