Νησίδα μουσικής ανάτασης

Εχουμε επισημάνει ξανά το απογοητευτικό γεγονός ότι, σαφώς λόγω της οικονομικής κρίσης αλλά και επιλογών των ίδιων των Ελλήνων μουσικών, η προσφορά εκδηλώσεων με έργα βασικού ρεπερτορίου κλασικής μουσικής δωματίου για σύνολα –κουαρτέτα εγχόρδων, κουιντέτα με διάφορα όργανα κ.λπ.– έχει εξαφανισθεί… Ετσι, το θαυμάσιο τετραήμερο μουσικής δωματίου που διοργάνωσε φέτος για τέταρτη συνεχή χρονιά η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών ήρθε «κυριολεκτικά» ως «μάννα εξ ουρανού» (26-29.9.2018).

Η διοργάνωση είναι προσφορά του αμερικανικού Ινστιτούτου Μουσικής Κέρτις και υλοποιήθηκε με σύμπραξη του Γερμανοελληνικού Πολιτιστικού Κοινωφελούς Ιδρύματος «Σβαρτς» και του θεσμού «Το Ινστιτούτο Κέρτις σε διεθνή περιοδεία», που υποστηρίζεται από την πολυεκατομμυριούχο βαρόνη Νίνα φον Μάλτζαν. Η σύμπραξη δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διεθνή κινητικότητα των μουσικών (αποφοίτων, υποτρόφων, επαγγελματιών), οι οποίοι επιλέγονται με αυστηρά αξιοκρατικά κριτήρια. Οι τέσσερις συναυλίες προσφέρθηκαν δωρεάν και φιλοξενήθηκε στην πολύ καλής ακουστικής Αίθουσα «Κότσεν» της Γενναδείου. Οπως και τις προηγούμενες χρονιές, στις εκτελέσεις απόφοιτοι της σχολής συνέπραξαν με δασκάλους.

Στις 26.9.2018, ο Αμερικανός τσελίστας Ολιβερ Χέρμπερτ και η Κινέζα πιανίστρια Σιάοχουι Γιανγκ ερμήνευσαν έργα από το πλήρες εύρος του σχετικού ρεπερτορίου. Η βραδιά ξεκίνησε με τη «Σονάτα για βιόλα-ντα-γκάμπα» BWV 1028 του Μπαχ, που είχαμε ακούσει πριν από μία μόλις εβδομάδα από Αρμένιο μουσικό, στη «Σφενδόνη». Ο ταλαντούχος νεαρός Χέρμπερτ αξιοποίησε στο έπακρο τον γλυκό, φωτεινό ήχο του ιστορικού τσέλου Γκουαντανίνι (1769), προσφέροντας μιαν υπέρκομψη, ανεπιφύλακτα απολαυστική ερμηνεία, που ξεχώρισε για την αψεγάδιαστη ορθοτονία, τον εύπλαστο ρυθμικό παλμό, κυρίως, όμως, για την υψηλή ποιότητα της τέλεια επεξεργασμένης μελωδικής φραστικής –ακρίβεια, ρευστότητα, στιλιζαρισμένο συναίσθημα!– και την ισορροπημένη απόδοση του μουσικού συντακτικού της γραφής. Το χαρακτηριστικό αυτό διέθετε επίσης το παίξιμο της Γιανγκ.

Ακολούθησαν τα καθαρόαιμα ρομαντικά «Φανταστικά κομμάτια» op. 73 του Σούμαν και η πρωτομοντερνιστική σύνθεση «Παραμύθι» («Pohádka») του Γιάνατσεκ, οι εκτελέσεις των οποίων διαφοροποιήθηκαν ταιριαστά: τα πρώτα δόθηκαν με πτητικό, μεστό ήχο, πιο πλατιά, αισθαντική φραστική και ρευστό ειρμό, το δεύτερο με πιο γωνιώδη, βίαια αρθρωμένη φραστική και εύστοχα ζυγιασμένες στίξεις και αντιθέσεις.

Η συναυλία ολοκληρώθηκε με την ώριμη μπετοβενική «Σονάτα για τσέλο και πιάνο, αρ. 5», μια κυρίαρχα εγκεφαλικής διάθεσης σύνθεση, όπου δεσπόζουν το σύνθετο δομικό συντακτικό της φραστικής και οι συνεχείς εναλλαγές. Ανταποκρινόμενοι ανάλογα, οι δυο νέοι, ακμαίοι μουσικοί διέπλασαν μια συναρπαστική ανάγνωση, στην οποία συνδύασαν υψηλές θερμοκρασίες, αθλητικό σφρίγος, γεωμετρική ακρίβεια στη φραστική, δεξιοτεχνική άνεση και ισορροπημένο, ευγενές συναίσθημα.

Στις 27.9.2018, ακούστηκαν έργα Μότσαρτ, Ντανιελπούρ και Φορέ. Η συναυλία ξεκίνησε με το σπάνια παιζόμενο «Ντούο για βιολί – βιόλα» K.423 του Μότσαρτ, στο οποίο η βιολίστρια Κλερ Μπουργκ συνέπραξε με τον καθηγητή Εντουαρντ Γαζουλέας. Η ερμηνεία τους υπήρξε ορθοτονικά αψεγάδιαστη, με ανάλαφρους, αβίαστα συντονισμένους διαλόγους μεταξύ των δύο οργάνων. Ακολούθησε η λυρική σκηνή «Come up from the fields, father» του Ρίτσαρντ Ντάνιελπουρ, σε ποίηση του Ουόλτ Ουίτμαν από τα «Φύλλα χλόης», παραγγελία του Ινστιτούτου Κέρτις στον συνθέτη (2009).

Γραμμένο με στοχαστική διάθεση και δυνατές λυρικές εξάρσεις σε δίχως εκπλήξεις νεορομαντικό ύφος α λα Μπάρμπερ, το κομμάτι συνομιλεί ευθέως με τον ανυπέρβλητα εμπνευσμένο «Wound-dresser» (1989) του Τζον Ανταμς. Στη στρωτή, συγκρατημένα λυρική ερμηνεία της αξιοποίησε ιδανικά τη θερμή, φρέσκια φωνή του ο Αμερικανός βαρύτονος Τζόναθαν Μπέγερ, συνοδευόμενος από τον καθηγητή Μίκαελ Ελίασεν στο πιάνο.

Η συναυλία ολοκληρώθηκε με το «Κουαρτέτο με πιάνο αρ. 1» του Φορέ στη θαυμάσια εκτέλεση του οποίου ένωσαν τις δυνάμεις τους οι Κλερ Μπουργκ, Ολιβερ Χέρμπερτ, Εντουαρντ Γαζουλέας και Σιάοχουι Γιανγκ. Αβίαστα συντονισμένοι με οδηγό το φερέγγυο, ευαίσθητο, ευφυές παίξιμο της Γιανγκ, οι τρεις έγχορδοι υποστήριξαν άριστα το πεμπτουσιακά γαλλικό στίγμα της μουσικής.

Εναλλάχθηκαν αβίαστα ως φορείς της κυρίαρχης μελωδικής γραμμής, διέπλασαν ρευστή αλλά πάντα σφριγηλή και ακριβή φραστική, διατήρησαν ειρμό αδιάλειπτα τονισμένο με ωστική ορμή, άρθρωσαν τα γρήγορα μέρη με νεύρο και αιχμηρότητα. Το τετραήμερο περιλάμβανε επίσης μία βραδιά με άριες από όπερες των Μότσαρτ και Πουτσίνι και μία με έργα Κόνταϊ, Μπερνστάιν και Μπραμς.