Στο διάστημα 20-24/7/2018 η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών ταξίδεψε για πρώτη φορά στην Πορτογαλία, όπου, προσκεκλημένη τοπικών διοργανώσεων, έδωσε τέσσερις συναυλίες: στις 20/7 και στις 21/7 έπαιξε υπό τον Κρίστοφ Πόπεν και τον Στέφανο Τσιαλή στον περίβολο του μεσαιωνικού κάστρου του Μαρβάο στο πλαίσιο του Διεθνούς Μουσικού Φεστιβάλ του Μαρβάο, στις 22/7 έπαιξε υπό τον Στέφανο Τσιαλή στο αίθριο της Κιστερκιανής Μονής στην Αλκομπάσα στο πλαίσιο του Διεθνούς Μουσικού Φεστιβάλ Cistermusica-Alcobaça και ολοκλήρωσε την περιοδεία στις 24/7, παίζοντας υπό τον Στέφανο Τσιαλή στον περίβολο της περίφημης Μονής των Ιερωνυμιτών στη Λισαβόνα, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Εστορίλ της Λισαβόνας.
Στις συναυλίες συμμετείχαν τρεις ξένοι σολίστες. Το εθνικό ρεπερτόριο εκπροσωπήθηκε μάλλον αναιμικά με τις «Τέσσερις εικόνες» (1948) του Σκαλκώτα. Ας προσθέσουμε εδώ το όλως παράδοξο, ότι, φέτος το καλοκαίρι, η κρατική ορχήστρα της Αθήνας έπαιξε στην Πορτογαλία περισσότερες φορές απ’ ό,τι στο Φεστιβάλ Αθηνών, όπου, παλαιότερα εμφανιζόταν τακτικά και με πλούσιο ρεπερτόριο. Πριν αναχωρήσει κάλεσε τους Αθηναίους να παρακολουθήσουν δωρεάν τη γενική δοκιμή της πρώτης συναυλίας υπό τον Κρίστοφ Πόπεν, η οποία περιελάμβανε αποκλειστικά έργα του Τσέχου Αντονίν Ντβόρζακ (Μέγαρο Μουσικής, 17/7/2018).
Γνωστός στους Αθηναίους από παλαιότερες, ιδιαίτερα επιτυχημένες εμφανίσεις του με την ΚΟΑ, ο Γερμανός αρχιμουσικός διέπλασε ζηλευτά σφριγηλές, άρτια αρθρωμένες, ρωμαλέες εκτελέσεις, που υπηρέτησαν ιδανικά, με ευθύτητα και εκφραστική αμεσότητα την καθαρόαιμα ρομαντική μουσική δραματουργία κάθε έργου. Πρώτο ακούσαμε το δεξιοτεχνικό «Κοντσέρτο για βιολί», με σολίστ την ανερχόμενη βιολονίστα Βερόνικα Εμπερλε, η οποία ερμήνευσε το ίδιο έργο και στην περιοδεία στην Πορτογαλία. Η ευφυής, μουσικότατη 29χρονη Γερμανίδα μουσικός διέθετε μεστό, μεγάλο, λαμπερό ορθοτονικά ασφαλή ήχο.
Επαιξε αψεγάδιαστα, συντονιζόμενη αβίαστα προς την ορχηστρική συνοδεία, διαπλάθοντας τη φραστική με νεύρο, ηγούμενη αδιαπραγμάτευτα της εκτέλεσης. Απέδωσε ευαίσθητα και γλαφυρά τις συνεχείς εκφραστικές μεταπτώσεις της γραφής –τραχύ/απαλό, εξωστρεφές/εσωστρεφές, επιθετικό/τρυφερό– και πρόσφερε μιαν υψηλής θερμοκρασίας ανάγνωση της δεξιοτεχνικής καντέντσας. Απ’ αρχής μέχρι τέλους απολαύσαμε ανεπιφύλακτα τη συναισθηματικά γενναιόδωρη διάπλαση της ρομαντικής φραστικής που ανθούσε εμπλουτιζόμενη με αβίαστες εξάρσεις δεξιοτεχνικού παιξίματος. Ερεθιστικά κινητικό, ανάλαφρο, ισορροπημένα μελωδικό υπήρξε το καταληκτικό μέρος του κοντσέρτου όπου κυριάρχησαν ο νευρώδης, «πηδηχτός» χορευτικός ρυθμός και οι γεμάτες ευφορία και αιχμηρές διατυπώσεις στιχομυθίες με την ορχήστρα.
Ακολούθως, υποτίθεται ότι η υψίφωνος Βασιλική Καραγιάννη θα τραγουδούσε τη διάσημη άρια από την όπερα «Ρούσαλκα» («Νεράιδα») του Ντβόρζακ. Δυστυχώς το κομμάτι αυτό παραλήφθηκε δίχως κανείς εκ μέρους της ΚΟΑ να αισθανθεί υποχρεωμένος να δώσει κάποια εξήγηση στο ακροατήριο….
Η μοναδικά και ανεπιφύλακτα απολαυστική αυτή συναυλία ολοκληρώθηκε με τη «Συμφωνία αρ. 8», την πιο μελωδική και μία από τις πιο ευφρόσυνες Συμφωνίες ολόκληρης της κλασικής εργογραφίας. Εχοντας προετοιμάσει τέλεια το αθηναϊκό σύνολο, ο 62χρονος Πόπεν πρόσφερε μια λαμπερή, σπινθηροβόλα εκτέλεση στην οποία κυριάρχησαν η ανάλαφρη ορμή, η σφριγηλή προβολή της μελωδίας στην επιφάνεια της συμφωνικής δράσης, οι ωραίες συνεισφορές των ξύλινων και χάλκινων πνευστών.
Ιδιαίτερα θα υπογραμμίσουμε το εξαίρετο παίξιμο του φλαουτίστα Στάθη Καραπάνου: ευαίσθητο και συνάμα ακριβές, τρυφερό και ευφρόσυνο, ανάλαφρο και συνάμα αθλητικό. Αν κάποιος ήθελε οπωσδήποτε να… σχίσει τρίχες, θα επισήμαινε μόνον ότι ο εορταστικός, πανηγυρικός χαρακτήρας της μουσικής του Ντβόρζακ ίσως δόθηκε με υπερβάλλουσα έμφαση στον εμβατηριακό χαρακτήρα της γραφής, που τονίστηκε με πρωσική στρατιωτική τραχύτητα/βαρύτητα!
Συγκεφαλαιώνοντας, θα έλεγα πως γίναμε μάρτυρες του πολλαπλά παράδοξου η ΚΟΑ να έχει παίξει σε γενική πρόβα καλύτερα απ’ ό,τι έχει παίζει συχνά στις κανονικές της συναυλίες. Γιατί συνέβη έτσι, ουδείς μπορεί να πει με ακρίβεια. Ας γίνει, ωστόσο, αυτό –που, βεβαίως, δεν πρόκειται!– τροφή για σκέψεις από τους ίδιους τους μουσικούς και από κάθε αρμόδιο…
