«Οι πρόσφυγες είναι η κοινή μας μοίρα»

Συνέθεσε το έργο «Φιλόπατρις», ένα εμβατήριο της προσφυγιάς, ο πληθωρικός μουσικός Δημήτρης Zαϊμάκης, για να απαντήσει στο κορυφαίο πρόβλημα της εποχής μας, σε ποίηση Σεφέρη, Κάλβου, Κοκκινίδη, Γεωργουδή, Hafiz και δική του, το οποίο θα παρουσιάσει για πρώτη φορά στο Φεστιβάλ του Ηρακλείου «Κρήτη 5+1 πολιτισμοί», την Παρασκευή 31 Αυγούστου.

Εχει μελοποιήσει μεγάλους ξένους ποιητές στην αγγλική και τη γαλλική γλώσσα, Χέλντερλιν, Μποντλέρ, Ρεμπό, Ντίλαν Τόμας, Τσέχοφ, φράσεις του Ντοστογιέφσκι και έχει δώσει συναυλίες στην Αμερική. Ο αμερικανικός Τύπος ασχολήθηκε με το έργο του και ο «Charlotte Observer» τον αποκάλεσε «Κρυμμένο διαμάντι». Παράλληλα, έχει μελοποιήσει Καβάφη, Ελύτη, Εμπειρίκο, Παπαδιαμάντη, Βιζυηνό. Μετείχε πρόσφατα με το κουιντέτο του σε διεθνή συνάντηση διακεκριμένων μουσικών στον χώρο της κλασικής μουσικής στο Σπολέτο της Ιταλίας.

• Εχει κάποια σχέση το έργο σας με τους πρόσφυγες;

Οι πρόσφυγες είναι η ελπίδα, ο κοινός τόπος, ο μόνος δρόμος σωτηρίας για όλους μας. Το έργο «O Φιλόπατρις» περιέχει μελοποιημένο Κάλβο, με τον οποίο ασχολήθηκα πριν φύγω για την Αμερική το 2007. Είχα μια βαθιά σχέση με την ποίησή του, τον θεωρώ μεγάλο ποιητή, ισάξιο με τον Σολωμό. Είχα παρουσιάσει ποίησή του στα ελληνικά στην κοινότητα της πόλης Ιθακα, στην Αμερική, η οποία είναι από τα πιο βαθιά πνευματικά μέρη εκείνης της χώρας σε αρχαιοελληνιστές. Τώρα που επέστρεψα, μελοποίησα την ωδή «Φιλόπατρις», διότι ο Κάλβος νιώθει πρόσφυγας σε όλη του τη ζωή.

Ονειρεύεται την επιστροφή του στην Ελλάδα που ποτέ δεν έζησε. Ουσιαστικά μιλάει με πανανθρώπινο τρόπο για τους πρόσφυγες της κάθε εποχής. Λες και η ψυχή του ανθρώπου αναζητά αυτόν τον πόνο για να ολοκληρωθεί στα συστατικά της. Είναι οικουμενικός, όπως οι αρχαίοι Ελληνες. Είναι άνθρωποι-αρχέτυπα, όπως θα έλεγε ο Εγγονόπουλος, όπως ο Τσε, ο Μπολιβάρ, ο Ρήγας Φεραίος, ο Βελουχιώτης, ο Μπελογιάννης, οι Πατέρες της Εκκλησίας. Ο Κάλβος επανέρχεται ως παγκόσμιο σύμβολο της προσφυγιάς.

• Ποιοι άλλοι ποιητές εμπεριέχονται στο έργο αυτό;

Σεφέρης, ο οποίος έρχεται με τη δωρική λιτότητα της γλώσσας και την πνευματική του καθαρότητα, είναι και αυτός πρόσφυγας, από την Ιωνία, όπως και η μητέρα μου. Είμαστε όλοι πρόσφυγες και το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να βοηθήσουμε τους πρόσφυγες και όχι να τους εμποδίζουμε. Επίσης συμπεριλαμβάνεται ποίημα του Χαφίζ, Πέρση ποιητή του 12ου αιώνα, ο οποίος ζει ως πρόσφυγας της ζωής για να είναι αληθινά ο εαυτός του με εσωτερική πληρότητα. Υπάρχουν ποιήματα του μεγάλου Ηρακλειώτη ποιητή Γιώργου Κοκκινίδη, ο οποίος με εισήγαγε στην ποίηση από το 1986.

Στο έργο περιλαμβάνονται και τρία δικά μου ποιήματα, τα «Ιων», «Αγνότητα», «2 μικροί πεζοπόροι» και η αγγλική μετάφραση για το ποίημα «Πρόσφυγες». Μελοποίησα ένα σημαντικό απόσπασμα από το «Πέραν». Το «Πέραν» δεν είναι παρόν, είναι μέλλον. Είναι η ουτοπία γιατί είναι ό,τι προηγήθηκε και αυτό που προσδοκώ να έρθει, ως οικουμενικότητα. Στην οικουμενικότητα δεν υπάρχει ο γραμμικός χρόνος, παρελθόν, παρόν, μέλλον, είναι όλα καθολικά σε μία διάσταση ανθρώπινης ελευθερίας. Απαντες παρόντες εσαεί. Οι πρόσφυγες είναι η κοινή μας μοίρα, κρίνεται ο ανθρωπισμός μας κάθε στιγμή. Αυτά τα συμπυκνώνει η ποίηση του «Πέραν».

• Μελοποιήσατε παλιότερα και Καβάφη…

Φιλοσοφικά, ο λόγος του Καβάφη είναι σαν ένα κυκλαδικό ειδώλιο. Κρατάει μόνο την ουσία των πραγμάτων. Εχει δουλέψει τόσο βαθιά στον λόγο που δεν μπορείς να απορρίψεις τίποτα. Χρειάζεται μεγάλη γενναιότητα για να κρατήσεις τα απολύτως απαραίτητα. Με τη μουσική δημιουργώ ένα πλαίσιο στο οποίο κινείται ο Καβάφης και όπου με την ποίησή του αφήνει αλαβάστρινες φιγούρες. Η ποίηση του Καβάφη σημαίνει για μένα την άκρα ταπείνωση του «είμαι» προκειμένου να αναδυθεί το «είναι». Είναι η καθαρή ανθρώπινη ψυχή, χωρίς παρωπίδες, χωρίς πρέπει και χωρίς παραποιήσεις.

• Ποιους άλλους Ελληνες ποιητές μελοποιήσατε;

Εμπειρίκο, Βιζυηνό και Ελύτη. Επίσης κείμενα του Παπαδιαμάντη, που με καθοδηγούν σε όλο μου το έργο ως οδοδείκτης. Ως δάσκαλος, έχω μελοποιήσει πάνω από πεντακόσια ποιήματα Ελλήνων ποιητών για τις ανάγκες των παιδιών, έχουν ερμηνευθεί στην Κρήτη, στη Θεσσαλονίκη και λιγότερο στην Αθήνα. Πρέπει να χτίσουμε μια παιδεία βάθους οικουμενικών αξιών που να χτυπά τον ρατσισμό και να αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους.