• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 29.0°C
    3 BF
    35%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.5°C / 29.9°C
    2 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.0°C / 27.7°C
    0 BF
    32%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    1 BF
    68%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    53%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 25.0°C / 27.9°C
    0 BF
    40%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 23.4°C
    2 BF
    37%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    2 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.8°C / 25.2°C
    2 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    4 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 28.4°C
    4 BF
    39%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.3°C / 27.3°C
    4 BF
    66%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.4°C
    4 BF
    85%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    41%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 21.5°C / 27.8°C
    3 BF
    33%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 26.0°C
    4 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 29.0°C
    2 BF
    39%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    2 BF
    34%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 25.7°C / 28.6°C
    2 BF
    32%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 23.5°C / 23.5°C
    1 BF
    48%

ΜΑRK MAZOWER. Η ελληνική επανάσταση. Μετάφραση: Κώστας Κουρεμένος. Επιμέλεια: Κώστας Λιβιεράτος. Σελ. 565. Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μια αφήγηση για την επανάσταση

  • A-
  • A+
Ο Μαζάουερ εκφέρει την αφήγησή του με έναν μυθιστορηματικό σχεδόν τρόπο, ενσωματώνοντας ένα εκπληκτικό εύρος πηγών και μελέτες πολλών άλλων ιστορικών, ακόμα και πολύ πρόσφατων.

Ετσι λοιπόν, στην εσχατιά της Ευρώπης, κι ενάντια σε όλες τις προγνώσεις, έλαβε χώρα η πρώτη πετυχημένη επανάσταση όπου ένας λαός διεκδίκησε την ελευθερία του και τα ’βαλε με τη δύναμη μιας ολόκληρης αυτοκρατορίας για να την αποκτήσει, μεταβάλλοντας στην πορεία τους διπλωματικούς κανόνες και την κατεύθυνση της παγκόσμιας πολιτικής», γράφει, συμπερασματικά ο Μαρκ Μαζάουερ, όταν τελειώνει την ιστορική του αφήγηση για την Ελληνική Επανάσταση του 1821.

Είχε προηγηθεί βέβαια μια πανοραμική αφηγηματική κατόπτευση και περιγραφή των πολλαπλών συμβάντων που εκδηλώθηκαν τη δεκαετία 1821-1830 στον ελλαδικό χώρο και συνέθεσαν το γεγονός της εξέγερσης των Ελλήνων και της ίδρυσης του ελεύθερου ελληνικού κράτους.

Ο Μαζάουερ ξεκινά την εξιστόρησή του από τη δημιουργία της Φιλικής Εταιρείας στην Οδησσό το 1814, την πιο σημαντική και επιδραστική ελληνική επαναστατική εταιρεία της εποχής. Η Εταιρεία άφηνε να πλανάται η αντίληψη ότι πίσω της βρίσκεται η Ρωσία και η δοξασία αυτή έγινε πιο πιστευτή όταν ανέλαβε την αρχηγία της ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, ο οποίος ήταν υπασπιστής του τσάρου.

Η Φιλική Εταιρεία σταδιακά άρχισε να αυξάνει την επιρροή της στους ελληνικούς πληθυσμούς στον παροικιακό χώρο, αλλά και στον ελλαδικό. Η αφήγηση ακολουθεί την αλληλουχία των ραγδαίων εξελίξεων και μετά την αποτυχημένη εξέγερση του Υψηλάντη στο Ιάσιο, εγκαθίσταται στην επαναστατημένη πλέον Ελλάδα.

Στέκεται στα πιο σημαντικά πολεμικά και πολιτικά γεγονότα, όπως η σύγκρουση του Αλή Πασά με τον σουλτάνο, το επαναστατικό κύμα στην Πελοπόννησο, η μάχη στα Δερβενάκια, η άλωση της Τριπολιτσάς, η πολιορκία του Μεσολογγίου, η είσοδος στον πόλεμο του Ιμπραήμ και των Αιγυπτίων, οι εθνοσυνελεύσεις και τα Συντάγματα, αλλά και οι εμφύλιες συρράξεις και βέβαια η ναυμαχία του Ναυαρίνου.

Ο συγγραφέας τελειώνει την Ιστορία της Ελληνικής Επανάστασης με τον ερχομό του Καποδίστρια και το τραγικό του τέλος και την ανακήρυξη του Οθωνα ως βασιλέα της Ελλάδας.

Ο Μαζάουερ όμως δεν μένει μόνο στα γεγονότα. Αναλύει την ευρωπαϊκή πολιτική συγκυρία υπο την κυριαρχία της Ιεράς Συμμαχίας, περιγράφει την πολύπλοκη κοινωνική οργάνωση του Μοριά και τη σημαντική θέση σ’ αυτήν των κοτσαμπάσηδων, αναδεικνύει τις ταξικές αντιθέσεις που εκδηλώνονται συχνά και στα πλοιοκτητικά νησιά ακόμα και βλέπει τον αγροτικό πληθυσμό ως το κυρίως υποκείμενο που ξεσηκώθηκε κατά των Οθωμανών αλλά και άντεξε τις πολλαπλά τραγικές συνέπειες του δεκαετούς αγώνα. Εντοπίζει παράλληλα και τα πολλά προβλήματα της επαναστατικής προσπάθειας και εκθέτει τη δική του ερμηνεία γι’ αυτά.

Θεωρεί την επανάσταση κυρίως έργο των Ελλήνων αλλά με φανερή την απουσία μιας ενιαίας ηγετικής ελίτ και ενός συνολικού σχεδίου. Περιγράφει τις θετικές, αλλά και τις διαλυτικές επιπτώσεις του αγγλικού δανείου, καθώς και τις πολλές θλιβερές συμπεριφορές των ενόπλων Ελλήνων που προέτασσαν το ίδιον οικονομικό όφελος και διαπνέονταν από έναν έντονο τοπικισμό. Αναδεικνύει τις κοινωνικές ανακατατάξεις που επέφερε η επανάσταση και καταγράφει την εμφάνιση στο προσκήνιο των στρατιωτικών και των πολιτικών. Κόντρα δε στις γνωστές λαϊκίστικες και με ευρεία αποδοχή ερμηνείες προβάλλει την προσωπικότητα του Μαυροκορδάτου, τον οποίο θεωρεί προϊόν του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και με απόψεις που διαφέρουν τόσο από τον αρχαϊκό ριζοσπαστισμό των Φιλικών όσο και από τις οθωμανικές αντιλήψεις των καπεταναίων και των προκρίτων. Γι’ αυτό και προέτασσε εξ αρχής την ανάγκη αναγνώρισης της επανάστασης από τις τότε ευρωπαϊκές δυνάμεις και την οργάνωση μιας κρατικής συγκεντρωτικής διοίκησης, νομιμοποιημένης όμως με κοινοβουλευτικούς θεσμούς λαϊκής αντιπροσώπευσης.

Ο Μαζάουερ θεωρεί τον Μαυροκορδάτο ως τον εισαγωγέα στην Ελλάδα της πολιτικής με τη νεωτερική έννοια. Σκιαγραφεί βέβαια και άλλα σημαντικά πρόσωπα της εξέγερσης, όπως τον Κολοκοτρώνη, με απομυθοποιητική διάθεση όμως, ή τον Καραϊσκάκη, στον οποίο διαπιστώνει τη μεταστροφή του οπλαρχηγού σε ηγέτη με συνολική εθνική συνείδηση. Σκιαγραφεί επίσης και πρόσωπα της άλλης πλευράς, όπως τον Αλή Πασά αρχικά ή τον ηγεμόνα της Αιγύπτου Μεχμέτ Αλή, ενώ αναλύει τις αδυναμίες και τα προβλήματα της τότε Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο συγγραφέας τονίζει, εκτός από το νικηφόρο τελικά αποτέλεσμα, και τα πολλά νεωτερικά στοιχεία που χαρακτήρισαν, αρκετά προδρομικά, το επαναστατικό αυτό γεγονός. Τέτοια ήταν το διεθνές κίνημα συμπαράστασης, που εκδηλώθηκε με τη μορφή του φιλελληνισμού, το έντονο προσφυγικό πρόβλημα και τις προσπάθειες αντιμετώπισής του και βέβαια η διεθνής στρατιωτική επέμβαση με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου. Ο Μαζάουερ εκφέρει την αφήγησή του με έναν μυθιστορηματικό σχεδόν τρόπο, ενσωματώνοντας ένα εκπληκτικό εύρος πηγών και μελέτες πολλών άλλων ιστορικών, ακόμα και πολύ πρόσφατων. Εντύπωση όμως προκαλεί η πλήρης απουσία αναφορών στο κίνημα του νεοελληνικού Διαφωτισμού, που υπήρξε ένα από τα βασικά προαπαιτούμενα της εθνικής αυτοσυνειδησίας και της ιδεολογικής προπαρασκευής της επανάστασης.

Ούτως ή άλλως όμως, το βιβλίο του Μαζάουερ, εκτός από την αυτοτελή αξία του, είναι και ένα έναυσμα για περαιτέρω επιστημονικές συζητήσεις.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πενήντα αποχρώσεις του νουάρ
Το αστυνομικό αφήγημα, στις διάφορες εκδοχές του, συνεχίζει να εξελίσσεται και, αναβαθμισμένο εκδοτικά, γνωρίζει παγκόσμια επιτυχία. Από την πληθωρική και φέτος νουάρ εκδοτική παραγωγή του πρώτου εξαμήνου του...
Πενήντα αποχρώσεις του νουάρ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο ήλιος
Η Τάνια τής γυρίζει την πλάτη, πάει να αδειάσει το βρόμικο νερό μακριά, στο γκαζόν. Επιστρέφει με τον άδειο κουβά, η άλλη στέκεται στην ίδια θέση. Η Τάνια ίσως θέλει να της πει: «Θα καθίσω στον ήλιο μέχρι να...
Ο ήλιος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Χωρίς λέπια
Το Ανοιχτό Βιβλίο κι αυτό το καλοκαίρι, εκτός από αναγνωστική πυξίδα, σας προσφέρει και αναγνωστική απόλαυση –μια παράδοση που άρχισε από συστάσεως της «Εφ.Συν.», από συστάσεως αυτών των σελίδων. Μετά τον...
Χωρίς λέπια
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Encyclopedia Kazantzakiana
Τελικά, αυτό που κάνει τον Καζαντζάκη διαχρονικά επίκαιρο και διεθνώς αναγνωρισμένο είναι ακριβώς αυτή η πολυσυλλεκτικότητα, που χύνεται στο καμίνι της διάνοιάς του για να φτιάξει ένα νέο χαρμάνι, που...
Encyclopedia Kazantzakiana
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι αλληγορικοί μύθοι μιας ιδιοφυΐας της ιταλικής Αναγέννησης
Η αλληγορία, για τον αναγεννησιακό όπως και για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο, αποτελεί ένα κλειδί μέσα από το οποίο ο άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει τον εαυτό του και τη φύση.
Οι αλληγορικοί μύθοι μιας ιδιοφυΐας της ιταλικής Αναγέννησης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας