• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 31.2°C / 34.0°C
    4 BF
    33%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 31.0°C / 34.9°C
    3 BF
    42%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 33.0°C / 36.5°C
    3 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 33.9°C
    3 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.7°C / 30.9°C
    4 BF
    42%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.8°C / 34.0°C
    2 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    30°C 30.1°C / 32.6°C
    2 BF
    29%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    36°C 35.7°C / 35.7°C
    3 BF
    26%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 31.0°C
    5 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 26.2°C / 27.9°C
    4 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 29.4°C
    4 BF
    48%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.7°C / 31.2°C
    2 BF
    45%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 28.9°C
    2 BF
    89%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    34°C 32.9°C / 33.9°C
    0 BF
    29%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    35°C 31.5°C / 35.5°C
    3 BF
    33%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.8°C / 30.8°C
    3 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.4°C / 35.4°C
    4 BF
    24%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 30.3°C / 30.3°C
    3 BF
    45%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.7°C / 34.4°C
    3 BF
    45%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    33°C 33.0°C / 33.0°C
    0 BF
    29%

ΣΤΑΥΡΟΣ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μυθιστορηματικό αναγνωστήριο. Σελ. 272. Εκδόσεις Πόλις, 2021

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ηθική του μυθιστορήματος

  • A-
  • A+
Αυτό που κερδίζουμε από την ανάγνωση του τόμου είναι η επανένταξη των μυθιστορημάτων στα νέα συμφραζόμενα, στις νέες εμπειρίες που έχουν εισχωρήσει αποκαλυπτικά στη συλλογική συνείδηση.

Στον πρόλογο του νέου βιβλίου του Σταύρου Ζουμπουλάκη με τον τίτλο «Μυθιστορηματικό αναγνωστήριο» ο συγγραφέας-αναγνώστης κάνει μια προσωπική εξομολόγηση για τους τρόπους ανάγνωσης: τα μυθιστορήματα τα διαβάζει πάντα τυπωμένα και κάτω από ευχάριστες και άνετες συνθήκες όπως στον καναπέ, στο τρένο, στο καφενείο ή ακόμη και στη σκιά ενός δέντρου. Δεν πρέπει όμως να θεωρήσουμε πως νοιάζεται μόνο για την αναγνωστική απόλαυση. Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης έχει μια ξεκάθαρη στάση απέναντι στο μυθιστόρημα. Το θεωρεί ένα είδος που σκέφτεται τη ζωή και τον κόσμο. Η σοβαρότητα που περικλείει αυτή η δήλωση υπερβαίνει τις διακρίσεις των θεωρητικών λογοτεχνικών σχολών και αναδεικνύει τη λειτουργία του μυθιστορήματος αυτού καθεαυτό. Συμπληρώνει μάλιστα πως αναζητά μια ηθική του μυθιστορήματος, που είναι μια ηθική της αμφιβολίας, του δισταγμού, της απόχρωσης, μια ηθική πέρα από απόλυτες και άκαμπτες βεβαιότητες.

Το μυθιστόρημα λοιπόν, για τον αναγνώστη Σταύρο Ζουμπουλάκη, δεν μπορεί παρά να θέτει διλήμματα. Και επειδή στη σύντομη ζωή μας μπορεί να μην προλάβουμε να βιώσουμε μεγάλα και δύσκολα προβλήματα, το μυθιστόρημα ενδεχομένως να μπορεί να αναπληρώσει την έλλειψη εμπειρίας. Γιατί όμως χρειάζεται αυτή η αναπλήρωση; Γιατί, απαντά ο ίδιος, καταλαβαίνει κανείς καλύτερα τον εαυτό του, τη θέση του στον κόσμο και τη ζωή, «σπουδάζω στις σελίδες των μυθιστορημάτων το βάρος και την ομορφιά του κόσμου».

Η παρούσα έκδοση αποτελεί μια συνέχεια του βιβλίου «Υπό το φως του μυθιστορήματος» (Πόλις 2015). Γράφει για μυθιστορήματα που διάβασε, χωρίς η κατάταξή τους να γίνεται με βάση κάποια λογοτεχνική σχολή ή περίοδο. Η ανάγνωση είναι μια διαδικασία του παρόντος, μια λεπτομέρεια συγχρονικότητας, όσο παλιό κι αν είναι το μυθιστόρημα. Με αυτήν την προσέγγιση, τουλάχιστον τα μεγάλα μυθιστορήματα «σκέφτονται τη ζωή», διατρέχουν χρόνους και εποχές, στέκονται πέρα από την επικαιρότητα.

Αναζητά το νόημα πέρα από τη συγγραφική πρόθεση και την οριοθετημένη χρονικά διάσταση της παραγωγής τού εκάστοτε μυθιστορήματος. Αυτό που κερδίζουμε από την ανάγνωση του τόμου είναι η επανένταξη των μυθιστορημάτων στα νέα συμφραζόμενα, στις νέες εμπειρίες που έχουν εισχωρήσει αποκαλυπτικά στη συλλογική συνείδηση.

Τρανό παράδειγμα τα σημειώματα για την «Πανούκλα» του Καμί (1947) που διάβασε τον καιρό την πανδημίας Covid-19 και το υστερόγραφο που έγραψε. Η «Πανούκλα» γνώρισε έκρηξη πωλήσεων σε όλο τον κόσμο κατά τη διάρκεια της πανδημίας. «Σε άλλες εποχές είχε προκαλέσει άλλες συζητήσεις. Αυτό συμβαίνει με τα μεγάλα έργα». Ο συγγραφέας, αν και γνωρίζει την ερμηνευτική εκδοχή του Καμί για το έργο, αρνείται να το οριοθετήσει, χαρακτηρίζοντάς το ως «ανεξάντλητο μυθιστόρημα».

Συνεχίζει με τον Καμί και με το άλλο γνωστό έργο του, τον «Ξένο». Εδώ μάλιστα ο Ζουμπουλάκης, δογματικά σχεδόν, γράφει ότι μέσα στο συνολικά μεγάλο έργο του Καμί, ο «Ξένος» ξεχωρίζει και ότι «η ιστορία του πνεύματος περίμενε αυτόν τον φυματικό Γάλλο της Αλγερίας για να μας πει την ιστορία του Μερσώ». Την ιστορία της αποξένωσης από τον ίδιο μας τον εαυτό, μια κοινή και αιώνια ανθρώπινη εμπειρία, που κάνει το μυθιστόρημα τόσο αξιανάγνωστο από το έτος 1942 που πρωτοκυκλοφόρησε.

Στη συλλογή περιλαμβάνονται ακόμα αναλύσεις μυθιστορημάτων της Αλεξίεβιτς, του Απελφελντ, του Χάινριχ Μπελ, για το «Μίλενα από την Πράγα» της Μαργκαρέτε Μπούμπερ-Νόιμαν, τη «Σεροτονίνη» του Μισέλ Ουελμπέκ, την «Πατρική κληρονομιά» του Φίλιπ Ροθ, «Το κάλπικο ζύγι» του Γιόζεφ Ροτ, ενώ ιδιαίτερη αξία έχει το κείμενο για τον Πρίμο Λέβι που θεωρεί ότι «έγινε συγγραφέας από το Αουσβιτς, για το Αουσβιτς, αλλά και μέσα στο Αουσβιτς...».

Αυτού του είδους οι κρίσεις δεν λείπουν από τον προσωπικό δοκιμιακό λόγο του συγγραφέα. Διότι ο Ζουμπουλάκης συνδέει με μοναδική μαεστρία τους συγγραφείς με το έργο τους, όπως στην περίπτωση των έργων του Χάινριχ Μπελ. Αυτό βοηθάει για να μεταφερθούμε ομαλότερα στην εποχή τους και να κατανοήσουμε τα βιώματά τους. Στα κείμενά του αναπτύσσονται τα ηθικά διλήμματα και οι αξίες των ηρώων, όπως η αγάπη, η συγχώρεση, η ελπίδα. Η ευτυχία της ταπεινότητας και οι δοκιμασίες της πίστης όταν το κακό εισβάλλει αμετάκλητα. Αυτό όμως που τα κάνει γοητευτικά είναι ότι ο ίδιος μπαίνει «στην καρδιά των μυθιστορημάτων», ανοίγει διάλογο «κατ’ όναρ», τα σκέφτεται, όπως αυτά «σκέφτονται» τη ζωή και τον κόσμο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η διεθνής των εγωτιστών
Υπό το πρίσμα ενός ψυχαναλυτικά εννοούμενου εγωτισμού, ιδεολογικές διαφορές και δίπολα που φαντάζουν απόλυτα γίνονται πορώδη και, αίφνης, εντελώς προσωρινά, ικανά να μεταβαίνουν στο αντίθετό τους μέσα σε...
Η διεθνής των εγωτιστών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Plutôt la vie
Η Λ. Διβάνη, βιογραφώντας τη Δ. Σωτηρίου, δείχνει και τον δικό της τρόπο σκέψης: έτσι στο βιβλίο η ζωή της Μικρασιάτισσας συγγραφέως διαθλάται στο βλέμμα μιας σύγχρονης ιστορικού που θαυμάζει αλλά και κρίνει...
Plutôt la vie
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ζωή μετά το στρατόπεδο
Η ποιητική αφήγηση –στα όρια της αλληγορίας– και η εφιαλτική σκηνοθεσία, συντονισμένες απόλυτα με την άγρυπνη συνείδηση του εξουθενωμένου Μπάρτφους, παλεύουν με το γνωστό ερώτημα: πώς αναπαριστάται το...
Η ζωή μετά το στρατόπεδο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια αντιφατική διαδρομή
Ο πόλεμος μεταξύ Ιρλανδών και Βρετανών το 1921 και οι επακόλουθες συμφωνίες οδήγησαν στην ίδρυση της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας, από την οποία όμως έμεινε έξω η επαρχία του Ολστερ, που παρέμεινε στη βρετανική...
Μια αντιφατική διαδρομή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αμφιθυμία του χρόνου
Η νέα συλλογή διηγημάτων του Γιώργου Σκαμπαρδώνη υποβάλλει εξαρχής στον αναγνώστη μια ιδιαίτερη και παράξενη γοητεία.
Η αμφιθυμία του χρόνου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας
«Η πλατεία Διαμαντιού, 1962» είναι το ευρύτερα γνωστό μυθιστόρημα της Καταλανής Μερσέ Ροδορέδα αλλά «Ο σπασμένος καθρέφτης,1974» θεωρείται το πιο ώριμο και τεχνικά άρτιο μυθιστόρημά της.
Θραύσματα μνήμης και Ιστορίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας