• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.7°C / 25.8°C
    2 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.3°C / 23.3°C
    2 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 19.0°C / 24.9°C
    1 BF
    41%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 22.5°C
    0 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 23.0°C
    2 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    1 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.6°C / 20.6°C
    1 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 23.3°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.1°C / 23.9°C
    0 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    22°C 22.4°C / 23.8°C
    1 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    3 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 24.4°C
    3 BF
    61%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.5°C / 23.3°C
    1 BF
    71%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 23.2°C
    2 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.8°C / 26.0°C
    0 BF
    67%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    3 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 23.4°C
    2 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    1 BF
    69%

ΤΙΤΙΝΑ ΚΟΡΝΕΖΟΥ. Οι κανόνες της τέχνης και η μαγεία της ζωγραφικής. Καλλιτεχνικοί θεσμοί στη Γαλλία 17ος-18ος αιώνας. Gutenberg, 2020, σελ. 511

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Συμβολή στην ιστορία της τέχνης

  • A-
  • A+

Το βιβλίο της Τιτίνας Κορνέζου πραγματεύεται τη ζωγραφική παραγωγή στη Γαλλία κατά την περίοδο των δύο αιώνων που προηγήθηκαν της Γαλλικής Επανάστασης. Η συγγραφέας, επίκουρη καθηγήτρια της Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, εστιάζει στους θεσμούς τους οποίους αναγνωρίζει ως δομικής σημασίας στη διαμόρφωση του πεδίου της ζωγραφικής στη μακρά αυτή διάρκεια.

Στην κατατοπιστική «Εισαγωγή» της ορίζει με ευκρίνεια τους στόχους και τις βασικές μεθοδολογικές παραδοχές της. Επισημαίνει επίσης τις δυσκολίες προσδιορισμού της σημασίας των βασικών τεχνοϊστορικών όρων που χρησιμοποιεί, «μπαρόκ», «ροκοκό», «νεοκλασικισμός» στη σχετική βιβλιογραφία, καθώς και την ανάπτυξη της ιστοριογραφίας της περιόδου κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Κλοντ-Ανρί Βατελέ, «Ο τυφλός τεχνοκρίτης» (1753)

Η συγγραφέας, αντλώντας γόνιμα από θεωρητικά σχήματα της κοινωνιολογίας (Μπουρντιέ, Χάμπερμας) τα οποία χρησιμοποιεί όχι ως κανονιστικά σχήματα, αλλά με εύπλαστη αντίληψη προσαρμοσμένη στις ανάγκες του θέματος, επιχειρεί να συνθέσει μια ιστορία των θεσμών, της καλλιτεχνικής παραγωγής και της υποδοχής της, καθώς και του λόγου περί τέχνης.

Η μελέτη διαρθρώνεται σε τέσσερα ισορροπημένης έκτασης μέρη: Στο πρώτο, αναλύεται η λειτουργία της Ακαδημίας Ζωγραφικής και Γλυπτικής και η επίδρασή της στη συγκρότηση της συλλογικής ταυτότητας των μελών της με τους όρους μιας ελίτ ζωγράφων, όπως οι Πουσέν, Βατό κ.ά.

Στο δεύτερο μέρος, εξετάζεται η παραγωγή του θεωρητικού λόγου περί τέχνης που πρωτοεμφανίστηκε στη Γαλλία τόσο εντός όσο και εκτός του θεσμικού πλαισίου της Ακαδημίας. Η συγγραφέας επικεντρώνει ιδιαίτερα στη διαμάχη μεταξύ «σχεδίου» και «χρώματος» και στην ευρύτερη διαμάχη «Αρχαίων και Μοντέρνων». Αναδεικνύει εύστοχα ότι ο θεωρητικός λόγος ξεπέρασε το επίπεδο διατύπωσης κανόνων προάγοντας ως αρχή την υποκειμενικότητα αφ' ενός σε σχέση με την ανάδυση της έννοιας της ιδιοφυΐας του καλλιτέχνη, αφ' ετέρου με την παραδοχή της σημασίας του γούστου του θεατή.

Στο τρίτο μέρος του βιβλίου της με τίτλο «Το κοινό», η Κορνέζου εξετάζει την υποδοχή της ζωγραφικής παραγωγής επικεντρώνοντας την προσοχή της στις διαφορετικές κατηγορίες θεατών του έργου τέχνης, φιλότεχνους, ερασιτέχνες, ειδήμονες, καθώς και στην ανάδυση του συλλεκτισμού, ενώ εξετάζει παρεκβατικά τους τρόπους και τους όρους εμπορευματοποίησης των έργων. Επίσης μελετά τους τρόπους με τους οποίους τα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα έρχονταν σε επαφή με την τέχνη, τα «Σαλόν», τα παζάρια, τους καλλιτεχνικούς διαγωνισμούς κ.ά.

Στο τέταρτο και τελευταίο μέρος, η Κορνέζου μελετά το νέο γραμματειακό είδος της τεχνοκριτικής που εμφανίζεται με τα κείμενα του Λαφόν ντε Σεντ-Γεν το 1747 και ωριμάζει στις τεχνοκριτικές που γράφει ο Ντιντερό για τα Σαλόν του 1759-1771. Η συγγραφέας περιγράφει την αυτονόμηση του τεχνοκριτικού λόγου, συνοψίζει τις αισθητικές ιδέες και τα κριτήρια των τεχνοκριτών και επισημαίνει τις ιδεολογικές και πολιτικές τους στοχεύσεις. Διά μέσου της κριτικής των έργων, παρουσιάζει επίσης αδρομερώς τη ζωγραφική των Μπουσέ, Γκρεζ, Σαρντέν, Νταβίντ κ.ά. Τέλος, στο «Επίμετρο», σκιαγραφεί τις θεσμικές αλλαγές που επέφερε η Γαλλική Επανάσταση στο πεδίο της τέχνης.

Και οι τέσσερις παραπάνω θεσμοί παρουσιάζονται στην ιστορική τους ανέλιξη κατά τρόπο ουσιώδη και συνθετικό. Η μελέτη στηρίζεται στην πολύ καλή γνώση των κειμένων της εποχής, καθώς και της δευτερογενούς βιβλιογραφίας. Η Κορνέζου προσεγγίζει το θέμα της με τρόπο συνθετικό και με έμφαση στην αναγκαία ιστορικοποίησή του που απορρέει αφ' ενός από τη συσφαίρωση της δράσης των θεσμών και την πολυεδρική επενέργειά τους, αφ' ετέρου από τις ευρύτερες καλλιτεχνικές εξελίξεις στην Ευρώπη.

Στη μελέτη της κρατά μια ισορροπία ανάμεσα στην πληροφόρηση του αναγνώστη με ιστορικά τεκμήρια, συμβάντα και βιβλιογραφικές αναφορές και την ερμηνεία που η ίδια προτείνει. Εκθέτει με αποδεικτική και παιδαγωγική σαφήνεια το υλικό της και συνδιαλέγεται με τις βιβλιογραφικές της πηγές. Συγγραφικά ακολουθεί μια ροή χαμηλόφωνης παραθετικής αφηγηματικής σύνταξης, από την οποία ωστόσο δεν απουσιάζει η κριτική διάθεση. Ορισμένα ζητήματα θα μπορούσαν να αναλυθούν περαιτέρω, όπως για παράδειγμα το ζήτημα της συλλεκτικής δραστηριότητας κατά τον 18ο αιώνα, αλλά και η τεχνοκριτική των τελευταίων προεπαναστατικών χρόνων. Τέλος, νομίζω ότι καλλιτέχνες όπως ο Πουσέν και ο Νταβίντ παρουσιάζονται μάλλον συνοπτικά, σε σχέση με το ειδικό βάρος που έχουν στην ιστορία της τέχνης.

Η μελέτη της Τιτίνας Κορνέζου συνιστά πρωτότυπη συγγραφική συμβολή, που βεβαίως είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη στο πλαίσιο της πολύ φτωχής σχετικής ελληνικής βιβλιογραφίας ιστορίας της τέχνης. Η καλαίσθητη έκδοση υποστηρίζεται από πλούσια εικονογράφηση και την εγνωσμένης ποιότητας εκδοτική επιμέλεια του Γιάννη Μαμάη των εκδόσεων Gutenberg.

* Ο Ευγ. Ματθιόπουλος είναι καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της πολυφωνίας
Το προσωπικό ύφος της Φάντη με τις καλά χωνεμένες επιρροές δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο εντός του οποίου εκπέμπουν όλα τα διηγήματα, καθιστώντας τά μεταξύ τους όρια δυσδιάκριτα, εντείνοντας την ηχώ της...
Η ηχώ της πολυφωνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
Η έκδοση, προϊόν πολυετούς εργασίας, είναι μια καλή ευκαιρία να πάρουμε εκείνη τη γενναία ανάσα και να βουτήξουμε στην άβυσσο αυτού του εξαιρετικά ιδιοσυγκρασιακού δημιουργού της μεταπολεμικής αμερικανικής...
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
Μεθοδολογικά, ο Σινιόσογλου προσαρμόζει συνειδητά το είδος της γραφής του στα υλικά και στους σταθμούς μιας διακριτής γενεαλογίας σωματικής γραφής και αναμέτρησης με την ασθένεια του εαυτού και των...
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
Ωστόσο, δεν αποτελεί μια λογοτεχνία ίσων αποστάσεων: είναι περισσότερο ένα πεδίο φωνών που δεν αγνοούν το πολιτικό, ούτε το κρύβουν κάτω από το χαλί, αλλά το τονίζουν με πλάγιες πινελιές.
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας
Η μεταποίηση της πικρής αυτοσυνειδησίας σε ποίηση γίνεται χωρίς ωραιοποιημένο λόγο, με λεξιλόγιο κοινό, απροκάλυπτο, με εικόνες κάποτε σκληρές όπου η φθορά δηλώνεται σωματικά.
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας