• Αθήνα
    Θύελλα
    28°C 25.1°C / 30.2°C
    4 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.2°C / 28.8°C
    5 BF
    41%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.0°C / 30.4°C
    3 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    4 BF
    36%
  • Αλεξανδρούπολη
    Θύελλα με βροχοπτώσεις
    20°C 18.5°C / 19.9°C
    4 BF
    88%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 24.6°C / 26.0°C
    4 BF
    47%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.2°C / 22.4°C
    5 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.1°C / 29.1°C
    2 BF
    37%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 21.5°C / 25.2°C
    2 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 26.9°C
    3 BF
    50%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 26.8°C
    3 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.7°C / 26.7°C
    3 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    4 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    28°C 27.9°C / 28.4°C
    5 BF
    39%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    29°C 29.5°C / 29.5°C
    2 BF
    75%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    3 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 25.3°C / 28.8°C
    0 BF
    37%
  • Καβάλα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    19°C 19.3°C / 19.4°C
    4 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 25.3°C / 27.7°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.2°C / 21.2°C
    4 BF
    58%

Franz Kafka. Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα. Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση, Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Κίχλη, 2021, σελ. 184. Δεξιά: Franz Kafka. Ο ΜΠΛΟΥΜΦΕΛΝΤ, ένας γηραιός εργένης. Εισαγωγή - Μετάφραση - Επίμετρο: Αλέξανδρος Κυπριώτης, Εκδόσεις η βαλίτσα, 2021. Σελ. 136.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κάφκα, ο ανεξάντλητος

  • A-
  • A+

Δύσκολα θα κουραστούμε να διαβάζουμε τον Κάφκα. Και αυτό γιατί έχει διαβάσει για εμάς τον χώρο της κοινής εμπειρίας και αυτό που μας παραδίδει είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς μετατοπίσεων ώστε να τίθεται πλέον ο χώρος της κοινής εμπειρίας μέσα από την οπτική της αινιγματικότητας. Δεν κάνει κάτι διαφορετικό ο Κάφκα από αυτό που κάνει η τέχνη.

Στο επίμετρο της Κατερίνας Καρακάση, και παραθέτοντας τον Wolf Kittler, διαβάζουμε: «Η τέχνη επαναλαμβάνει ό,τι κάνει ο καθένας μόνο υπό διαφορετικές συνθήκες, μετατοπίζει δηλαδή το συνηθισμένο από τη συνηθισμένη του θέση, του στερεί τον αρχικό του σκοπό, καθιστώντας αυτό το ίδιο σκοπό, με λίγα λόγια: παρουσιάζει την ουσία του» (147). Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στο Γιοζεφίνε η αοιδός ή στο Μπλούμφελντ. Στο πρώτο, είναι τέτοια η μετατόπιση που επιτελείται από τον Κάφκα που δημιουργείται μια αινιγματική συνθήκη: είναι τραγούδι ή απλώς σφύριγμα ο ήχος που παράγει η Γιοζεφίνε; Στο δεύτερο, το αίνιγμα προέρχεται από το αναπάντητο ερώτημα πώς βρέθηκαν δύο μπάλες που κινούνται αδιάκοπα μέσα στο δωμάτιο του κυρίου Μπλούμφελντ. Και στις δύο περιπτώσεις, το αίνιγμα θέτει τον εαυτό του μέσα από τη δύναμη της επιβολής του.

Ετσι, στην περίπτωση της Γιοζεφίνε, ακόμα και αν απαντηθεί το ερώτημα «τραγουδάει ή σφυρίζει η Γιοζεφίνε;», μένει να λυθεί «ο πραγματικός γρίφος της μεγάλης της επιρροής» (77), πώς δηλαδή καταφέρνει η Γιοζεφίνε να συγκεντρώνει γύρω της τον λαό των ποντικιών «που σχεδόν πάντα βρίσκεται σε κίνηση και τρέχει πέρα-δώθε για λόγους συχνά όχι και πολύ σαφείς» (82). Αντίστοιχα, στην περίπτωση του διηγήματος Μπλούμφελντ, ακόμα και αν απαντηθεί το ερώτημα «πώς βρέθηκαν οι μπάλες μέσα στο δωμάτιο του κυρίου Μπλούμφελντ;» –και σε αυτό το ερώτημα ο Αλέξανδρος Κυπριώτης στο επίμετρο της δικής του μετάφρασης παρέχει μια πολύ πειστική ερμηνεία μέσα από ημερολογιακές καταγραφές του ίδιου του Κάφκα (11)– μένει τότε να λυθεί ο πραγματικός γρίφος της μεγάλης επιρροής του ίδιου του έργου του Κάφκα.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου στο επίμετρό της θα επιλέξει να μιλήσει για τις αδιανόητες εκδοχές του εαυτού και του κόσμου. Η αρχιτεκτονική του καφκικού σύμπαντος είναι θεμελιωδώς αινιγματική. Ο εαυτός τίθεται σε συμμετρική σχέση με τον κόσμο μέσα από μια παράδοξη οπτική γωνία, θα αποφύγουμε τον όρο παράλογο εδώ, θα προκρίνουμε τον όρο ασυνήθιστο που στην έντασή του φτάνει στο ακατανόητο, συμμετρικά μορφοποιημένο: «Το ακατανόητο του εαυτού μας αντανακλά το ακατανόητο του κόσμου» (168).

Η μεγάλη επιρροή του Κάφκα οφείλεται στην κατασκευαστική ικανότητά του. Φτιάχνει κόσμους και πλάσματα μέσα από ένα παιχνίδι με τις ιδιότητες των πραγμάτων: τα δύο χέρια που αυτονομούνται από το σώμα που τα φέρει και αρχίζουν να παλεύουν μεταξύ τους στο διήγημα Τα δύο χέρια μου έπιασαν να παλεύουν, ο νέος δικηγόρος, στο ομώνυμο διήγημα, που είναι ένα άλογο, ο Βουκεφάλας, ο Ποσειδώνας, που αποσπάται από τη σφαίρα του μυθολογικού μύθου και παρουσιάζεται ως ένας διαχειριστής υδάτων καθισμένος σε ένα γραφείο, Η γέφυρα που εμφανίζεται να έχει ψυχή, να έχει φωνή, αλλά και αυτό το αινιγματικό κατασκεύασμα που είναι ο Οντραντεκ, στην Εγνοια του οικογενειάρχη.

Και στα δύο βιβλία, που κυκλοφόρησαν ταυτόχρονα, μας δίνεται η δυνατότητα να διαβάσουμε σε συνεκτικές και ακριβείς αποδόσεις το διήγημα Μπλούμφελντ. Ο Αλέξανδρος Κυπριώτης, συγγραφέας και μεταφραστής, επιλέγει το συγκεκριμένο διήγημα για πρώτο τίτλο των εκδόσεων η βαλίτσα που ιδρύθηκαν από τον ίδιο. Η έκδοση συνοδεύεται από μια εισαγωγή για το συγκεκριμένο έργο και εκτενές επίμετρο για τον Κάφκα και την εποχή του, καθώς και από κώδικες γρήγορης ανταπόκρισης (QR codes) που επιτρέπουν στον αναγνώστη την ακρόαση ολόκληρου του βιβλίου μέσω διαδικτύου. Αντίστοιχα, στο Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα, διαβάζουμε σε νέες μεταφράσεις ορισμένα από τα πιο εμβληματικά μικρά κείμενα του Κάφκα.

Στο οπισθόφυλλο της έκδοσης διαβάζουμε: «Η ρευστή ταυτότητα είναι το κοινό χαρακτηριστικό των όντων που κατοικούν σε αυτή τη συλλογή διηγημάτων και μικρών πεζών του Φραντς Κάφκα». Και: «Το καφκικό σύμπαν συμπλέκεται αξεδιάλυτα με το σύμπαν της ζωής μας». Συμπλέκεται αινιγματικά, θα λέγαμε από την πλευρά μας. Και αν ακούγεται κοινότοπη η άποψη ότι το εγώ, ο εαυτός μας είναι ένα αίνιγμα, το καφκικό έρχεται ακριβώς να δώσει έναν άλλο χώρο υποδοχής και διατύπωσης του αινίγματος. Η ρευστότητα της ταυτότητας λειτουργεί ως μορφοποιητική δύναμη μετάβασης από έναν χώρο της πραγματικότητας σε έναν άλλο, που συνεχίζει να είναι πραγματικός αλλά με έναν άλλο τρόπο που είναι ο ιδιαίτερος τρόπος του Κάφκα, ο ιδιαίτερος τρόπος της τέχνης.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηχώ της πολυφωνίας
Το προσωπικό ύφος της Φάντη με τις καλά χωνεμένες επιρροές δημιουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο εντός του οποίου εκπέμπουν όλα τα διηγήματα, καθιστώντας τά μεταξύ τους όρια δυσδιάκριτα, εντείνοντας την ηχώ της...
Η ηχώ της πολυφωνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
Η έκδοση, προϊόν πολυετούς εργασίας, είναι μια καλή ευκαιρία να πάρουμε εκείνη τη γενναία ανάσα και να βουτήξουμε στην άβυσσο αυτού του εξαιρετικά ιδιοσυγκρασιακού δημιουργού της μεταπολεμικής αμερικανικής...
Τα μπλουζ του Μπέριμαν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
Μεθοδολογικά, ο Σινιόσογλου προσαρμόζει συνειδητά το είδος της γραφής του στα υλικά και στους σταθμούς μιας διακριτής γενεαλογίας σωματικής γραφής και αναμέτρησης με την ασθένεια του εαυτού και των...
Δοκιμές περιπλάνησης σε εαυτό και κόσμο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
Ωστόσο, δεν αποτελεί μια λογοτεχνία ίσων αποστάσεων: είναι περισσότερο ένα πεδίο φωνών που δεν αγνοούν το πολιτικό, ούτε το κρύβουν κάτω από το χαλί, αλλά το τονίζουν με πλάγιες πινελιές.
Μεταξύ Ουκρανών και Ρώσων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας
Η μεταποίηση της πικρής αυτοσυνειδησίας σε ποίηση γίνεται χωρίς ωραιοποιημένο λόγο, με λεξιλόγιο κοινό, απροκάλυπτο, με εικόνες κάποτε σκληρές όπου η φθορά δηλώνεται σωματικά.
Μεταποίηση πικρής αυτοσυνειδησίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας