• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 12.5°C / 17.3°C
    2 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Ψιχάλες
    12°C 9.7°C / 12.7°C
    2 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.0°C / 15.4°C
    2 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.0°C
    0 BF
    76%
  • Αλεξανδρούπολη
    Θύελλα με ασθενείς βροχοπτώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    4 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 10.4°C
    1 BF
    95%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 6.8°C
    3 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    2 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 16.1°C
    3 BF
    80%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 14.6°C
    4 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.7°C
    4 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.2°C
    5 BF
    84%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    1 BF
    76%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 12.2°C
    2 BF
    88%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.4°C
    1 BF
    90%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 16.0°C
    2 BF
    85%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 9.3°C / 12.1°C
    4 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 12.3°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.3°C / 6.3°C
    1 BF
    91%

Franz Kafka. Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα. Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση, Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Κίχλη, 2021, σελ. 184. Δεξιά: Franz Kafka. Ο ΜΠΛΟΥΜΦΕΛΝΤ, ένας γηραιός εργένης. Εισαγωγή - Μετάφραση - Επίμετρο: Αλέξανδρος Κυπριώτης, Εκδόσεις η βαλίτσα, 2021. Σελ. 136.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κάφκα, ο ανεξάντλητος

  • A-
  • A+

Δύσκολα θα κουραστούμε να διαβάζουμε τον Κάφκα. Και αυτό γιατί έχει διαβάσει για εμάς τον χώρο της κοινής εμπειρίας και αυτό που μας παραδίδει είναι το αποτέλεσμα μιας σειράς μετατοπίσεων ώστε να τίθεται πλέον ο χώρος της κοινής εμπειρίας μέσα από την οπτική της αινιγματικότητας. Δεν κάνει κάτι διαφορετικό ο Κάφκα από αυτό που κάνει η τέχνη.

Στο επίμετρο της Κατερίνας Καρακάση, και παραθέτοντας τον Wolf Kittler, διαβάζουμε: «Η τέχνη επαναλαμβάνει ό,τι κάνει ο καθένας μόνο υπό διαφορετικές συνθήκες, μετατοπίζει δηλαδή το συνηθισμένο από τη συνηθισμένη του θέση, του στερεί τον αρχικό του σκοπό, καθιστώντας αυτό το ίδιο σκοπό, με λίγα λόγια: παρουσιάζει την ουσία του» (147). Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει στο Γιοζεφίνε η αοιδός ή στο Μπλούμφελντ. Στο πρώτο, είναι τέτοια η μετατόπιση που επιτελείται από τον Κάφκα που δημιουργείται μια αινιγματική συνθήκη: είναι τραγούδι ή απλώς σφύριγμα ο ήχος που παράγει η Γιοζεφίνε; Στο δεύτερο, το αίνιγμα προέρχεται από το αναπάντητο ερώτημα πώς βρέθηκαν δύο μπάλες που κινούνται αδιάκοπα μέσα στο δωμάτιο του κυρίου Μπλούμφελντ. Και στις δύο περιπτώσεις, το αίνιγμα θέτει τον εαυτό του μέσα από τη δύναμη της επιβολής του.

Ετσι, στην περίπτωση της Γιοζεφίνε, ακόμα και αν απαντηθεί το ερώτημα «τραγουδάει ή σφυρίζει η Γιοζεφίνε;», μένει να λυθεί «ο πραγματικός γρίφος της μεγάλης της επιρροής» (77), πώς δηλαδή καταφέρνει η Γιοζεφίνε να συγκεντρώνει γύρω της τον λαό των ποντικιών «που σχεδόν πάντα βρίσκεται σε κίνηση και τρέχει πέρα-δώθε για λόγους συχνά όχι και πολύ σαφείς» (82). Αντίστοιχα, στην περίπτωση του διηγήματος Μπλούμφελντ, ακόμα και αν απαντηθεί το ερώτημα «πώς βρέθηκαν οι μπάλες μέσα στο δωμάτιο του κυρίου Μπλούμφελντ;» –και σε αυτό το ερώτημα ο Αλέξανδρος Κυπριώτης στο επίμετρο της δικής του μετάφρασης παρέχει μια πολύ πειστική ερμηνεία μέσα από ημερολογιακές καταγραφές του ίδιου του Κάφκα (11)– μένει τότε να λυθεί ο πραγματικός γρίφος της μεγάλης επιρροής του ίδιου του έργου του Κάφκα.

Η Μαργαρίτα Ζαχαριάδου στο επίμετρό της θα επιλέξει να μιλήσει για τις αδιανόητες εκδοχές του εαυτού και του κόσμου. Η αρχιτεκτονική του καφκικού σύμπαντος είναι θεμελιωδώς αινιγματική. Ο εαυτός τίθεται σε συμμετρική σχέση με τον κόσμο μέσα από μια παράδοξη οπτική γωνία, θα αποφύγουμε τον όρο παράλογο εδώ, θα προκρίνουμε τον όρο ασυνήθιστο που στην έντασή του φτάνει στο ακατανόητο, συμμετρικά μορφοποιημένο: «Το ακατανόητο του εαυτού μας αντανακλά το ακατανόητο του κόσμου» (168).

Η μεγάλη επιρροή του Κάφκα οφείλεται στην κατασκευαστική ικανότητά του. Φτιάχνει κόσμους και πλάσματα μέσα από ένα παιχνίδι με τις ιδιότητες των πραγμάτων: τα δύο χέρια που αυτονομούνται από το σώμα που τα φέρει και αρχίζουν να παλεύουν μεταξύ τους στο διήγημα Τα δύο χέρια μου έπιασαν να παλεύουν, ο νέος δικηγόρος, στο ομώνυμο διήγημα, που είναι ένα άλογο, ο Βουκεφάλας, ο Ποσειδώνας, που αποσπάται από τη σφαίρα του μυθολογικού μύθου και παρουσιάζεται ως ένας διαχειριστής υδάτων καθισμένος σε ένα γραφείο, Η γέφυρα που εμφανίζεται να έχει ψυχή, να έχει φωνή, αλλά και αυτό το αινιγματικό κατασκεύασμα που είναι ο Οντραντεκ, στην Εγνοια του οικογενειάρχη.

Και στα δύο βιβλία, που κυκλοφόρησαν ταυτόχρονα, μας δίνεται η δυνατότητα να διαβάσουμε σε συνεκτικές και ακριβείς αποδόσεις το διήγημα Μπλούμφελντ. Ο Αλέξανδρος Κυπριώτης, συγγραφέας και μεταφραστής, επιλέγει το συγκεκριμένο διήγημα για πρώτο τίτλο των εκδόσεων η βαλίτσα που ιδρύθηκαν από τον ίδιο. Η έκδοση συνοδεύεται από μια εισαγωγή για το συγκεκριμένο έργο και εκτενές επίμετρο για τον Κάφκα και την εποχή του, καθώς και από κώδικες γρήγορης ανταπόκρισης (QR codes) που επιτρέπουν στον αναγνώστη την ακρόαση ολόκληρου του βιβλίου μέσω διαδικτύου. Αντίστοιχα, στο Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα, διαβάζουμε σε νέες μεταφράσεις ορισμένα από τα πιο εμβληματικά μικρά κείμενα του Κάφκα.

Στο οπισθόφυλλο της έκδοσης διαβάζουμε: «Η ρευστή ταυτότητα είναι το κοινό χαρακτηριστικό των όντων που κατοικούν σε αυτή τη συλλογή διηγημάτων και μικρών πεζών του Φραντς Κάφκα». Και: «Το καφκικό σύμπαν συμπλέκεται αξεδιάλυτα με το σύμπαν της ζωής μας». Συμπλέκεται αινιγματικά, θα λέγαμε από την πλευρά μας. Και αν ακούγεται κοινότοπη η άποψη ότι το εγώ, ο εαυτός μας είναι ένα αίνιγμα, το καφκικό έρχεται ακριβώς να δώσει έναν άλλο χώρο υποδοχής και διατύπωσης του αινίγματος. Η ρευστότητα της ταυτότητας λειτουργεί ως μορφοποιητική δύναμη μετάβασης από έναν χώρο της πραγματικότητας σε έναν άλλο, που συνεχίζει να είναι πραγματικός αλλά με έναν άλλο τρόπο που είναι ο ιδιαίτερος τρόπος του Κάφκα, ο ιδιαίτερος τρόπος της τέχνης.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
Λάθος είναι και να θεωρήσουμε ότι διαβάζουμε το βιβλίο ενός ρομαντικού. Στην πραγματικότητα, μιλώντας για το παρελθόν, ο συγγραφέας μιλάει για το παρόν του – αναζητά τα στοιχεία που τον καθόρισαν, γράφει ένα...
Αυτογνωσία συλλογικής μνήμης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταμορφώσεις του βιώματος
Η Βογιατζόγλου, ακολουθώντας το μοντερνιστικό παράδειγμα, δίνει μια παραδειγματικά θετική απάντηση στο διαρκώς επανερχόμενο ερώτημα αν και κατά πόσο η αυθεντικότητα του βιώματος μπορεί να γίνει ποίηση και πώς...
Μεταμορφώσεις του βιώματος
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
Ο συγγραφέας συνδυάζει την κοινωνική κριτική με το μαύρο χιούμορ, τη ρεαλιστική απεικόνιση της πραγματικότητας με την ποιητική σύλληψη αυτής και δημιουργεί ένα μυθιστόρημα πολυπρισματικό, πολυφωνικό και...
Οι μεταφορές της εβραϊκότητας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
Ο Μαρξ, ο Ράιχ, ο Τσε, ο Μπρεχτ, ο Σαββόπουλος, ο Χάκκας, ο Λένον και ο Λένιν, όλα χωρούσαν και έμπαιναν στην ημερήσια διάταξη. Και στα χρόνια της χούντας το «επαναστατικό καθήκον» ταυτίστηκε με τους χτύπους...
Αναμνήσεις από τα μελλοντικά, ελπίδες από τα περασμένα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πληγή και επούλωση
Αν και η παλέτα του συγγραφέα έχει επιλέξει τις σκοτεινές αποχρώσεις, το σφρίγος της γλώσσας και η ευφάνταστη και συχνά ποιητική εικονοποιία φωτίζουν με τις δικές τους ζωηρές αναλαμπές το κείμενο.
Πληγή και επούλωση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικασία με αποδείξεις
Η Ολγα Πετροπούλου, πάντοτε με καθαρό μυαλό και απολύτως συνεκτική επιχειρηματολογία, έχει τη λύση και χάρη στην εικασία 3ν+1 επιλύει τον γρίφο σε αυτό το μυθιστόρημα, στο οποίο μέσα από καθεμιά ιστορία...
Εικασία με αποδείξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας