• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 13.4°C
    1 BF
    73%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.2°C / 8.0°C
    4 BF
    63%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 10.9°C / 12.3°C
    5 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 6.4°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.2°C / 10.9°C
    3 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 3.6°C / 7.3°C
    2 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 3.4°C
    4 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.2°C / 11.6°C
    3 BF
    83%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 13.7°C
    2 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.9°C / 11.9°C
    4 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 13.4°C / 15.2°C
    1 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.0°C / 9.0°C
    6 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.2°C / 12.2°C
    7 BF
    58%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 7.5°C / 8.9°C
    4 BF
    57%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 7.5°C / 11.2°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.8°C / 13.8°C
    0 BF
    79%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 13.7°C
    2 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.1°C
    3 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 3.9°C / 8.1°C
    2 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    90%

Αγαλμα του Ευριπίδη, 2ος αι. μ.Χ. (Μουσείο του Λούβρου). Δίπλα ΕΥΡΙΠΙΔΗΣ. 35 μελέτες. Επιμέλεια: Laura K. McClure. Επιμέλεια ελληνικής έκδοσης: Εβίνα Σιστάκου - Αντώνης Ρεγκάκος. Εκδόσεις University Studio Press, 2021, Θεσσαλονίκη. ΣΕΛ. 684

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πολυεδρική ανάγνωση του νεωτεριστή τραγικού

  • A-
  • A+

Ως γνωστόν, στις ακαδημαϊκές υπογραφές που συγκεντρώνονται γύρω από την έκδοση ενός συλλογικού τόμου επικεντρωμένου σε έναν συγγραφέα, φανερώνεται η δυναμική που ο ίδιος ο συγγραφέας διατηρεί στον χώρο της επιστημονικής και θεωρητικής σκέψης, είτε στο διηνεκές, όπως κάθε «κλασικός», είτε στο σήμερα, ως σύγχρονος συνομιλητής της εποχής του.

Δεν είναι, λοιπόν, πιθανόν τυχαίο που κοντά σε ανάλογα πονήματα για τον Αισχύλο και τον Σοφοκλή παρουσιάζεται τώρα ένας πολύτιμος συλλογικός «οδηγός» για τον Ευριπίδη, επιμελημένος από τη γνωστή για τις μελέτες του φύλου στην κλασική αρχαιότητα καθηγήτρια Laura McClure, στραμμένος τη φορά αυτή στον πλέον σύνθετο, αινιγματικό μα και επιδραστικό εκπρόσωπο του αρχαίου δράματος -ίσως ακριβώς γι’ αυτό-, τον συγγραφέα που η φυσιογνωμία του επιβάλλει περισσότερο από κάθε άλλον μια πολυπρισματική προσέγγιση.

Χωρίς αμφιβολία η έκδοση του συλλογικού τόμου στο σύνολό του συμβαίνει σε μια ενδιαφέρουσα συγκυρία, καθώς η θέση του αρχαίου τραγικού στο θέατρο ανανεώνεται και ενδυναμώνεται. Κι είναι ασφαλώς ευτύχημα για εμάς ότι στην Ελλάδα το κρίσιμο έργο της επιμέλειας και μετάφρασης του τόμου ανέλαβαν πρόσωπα της εντεύθεν κλασικής παιδείας, σε μια αντιστοίχως επιμελημένη, ολοένα και πιο δυσεύρετη, «μεγάλου σχήματος» και προδιαγραφών έκδοση του University Studio Press.

Οπως τονίζει στο εισαγωγικό της σημείωμα η επιμελήτρια, ο τόμος έχει τρεις σκοπούς. Να παραδώσει μια σύνοψη όλων των έργων του συγγραφέα που θα συνοψίζει τις μέχρι τώρα κριτικές προσεγγίσεις και θα προτείνει παραπέρα βιβλιογραφία και εμβάθυνση. Να ξεπεράσει το κέλυφος της συμβατικής προσέγγισης, με ριζοσπαστικές αναγνώσεις του έργου. Και να συμβάλει, εν τέλει, από τη μεριά του στην ευρύτερη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα στα επιστημονικά και καλλιτεχνικά φόρα σχετικά με τη θέση του Ευριπίδη εντός του πλαισίου της σύγχρονης σκηνικής πράξης και θεωρίας.

Η δομή του τόμου αναπτύσσεται λοιπόν σε επτά διακριτά Μέρη. Το πρώτο («Το Κείμενο, ο συγγραφέας και η παράδοση») επιτελεί τον ρόλο Εισαγωγής στο έργο του Ευριπίδη, αναπτύσσοντας θέματα που αφορούν κυρίως τη διάσωση και διάδοση των κειμένων του (Donald J. Mastronarde), τη βιογραφία του (Ruth Scodel), αλλά και τη σχέση του με τους δύο άλλους τραγικούς συγγραφείς (John Gibert).

Το δεύτερο, το τρίτο και το τέταρτο Μέρος αφοσιώνονται στη διερεύνηση του ευριπίδειου σωζόμενου δραματολογικού σώματος, διακρίνοντάς το σε πρώιμα, όψιμα και «αποκλίνοντα» έργα και ακολουθώντας στην παρουσίαση χρονολογική σειρά. Εδώ εντοπίζονται κεφάλαια που εμβαθύνουν σε φιλολογικές και δραματολογικές αναλύσεις. Ο σκοπός είναι, όπως έχει διακηρύξει η επιμελήτρια της έκδοσης, κάθε προσέγγιση να εισάγει τους νεότερους μελετητές στο έργο του συγγραφέα με ευσύνοπτο και δημιουργικό τρόπο, την ίδια στιγμή που θα προτάσσει μια σχετικά ρηξικέλευθη ματιά στους ωριμότερους μελετητές του. Με μια γενική ματιά θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα παραπάνω κεφάλαια ασχολούνται με θέματα ειδολογικής κατάταξης κάθε έργου, ενώ δεν παραλείπουν να εντάξουν το εκάστοτε κείμενο σε ένα σύγχρονο πλαίσιο ερωτημάτων που αφορούν το ζήτημα της (έμφυλης) ταυτότητας, της ιδεολογικής και πολιτικής συνιστώσας, της παράδοσης και του μύθου ή του συναισθηματικού υπόβαθρου.

Στο τέταρτο Μέρος του τόμου ακολουθούν τα «Σατυρικά, ψευδεπίγραφα και αποσπασματικά σωζόμενα δράματα», των οποίων την παρουσίαση αναλαμβάνουν ο Patrick O’ Sullivan για τον «Κύκλωπα», ο Βάιος Λιάπης για τον «Ρήσο», ενώ τα «Αποσπάσματα και τα αποσπασματικά σωζόμενα έργα» του Ευριπίδη αναλύονται από τον Christopher Collard.

Το επόμενο, πέμπτο, Μέρος φέρει τον τίτλο «Μορφή, δομή και παράσταση». Εδώ εξετάζονται τυπικές δομές του ευριπίδειου θεάτρου, όπως οι περίφημες σκηνές τού Από Μηχανής Θεού ή τα τυπικά αφηγηματικά μοτίβα της αναγνώρισης (Markus Dubischar). Ο David Kawalki Roselli επικεντρώνεται στη διερεύνηση του κοινωνικού και ιδεολογικού πλαισίου της παράστασης, ενώ η Sheila Murnaghan διερευνά το θέμα του Χορού στον Ευριπίδη, με αναφορές στα ζητήματα της γυναικείας ταυτότητας. Ο Armand D’ Angour, τέλος, συμπληρώνει την εν λόγω Ενότητα με μια σημαντική αναφορά στη μουσική επιτέλεση του ευριπίδειου θεάτρου.

Το έκτο Μέρος, «Θέματα και προσεγγίσεις», αναλαμβάνει τον ρόλο εμβάθυνσης σε επιμέρους ζητήματα. Σε αυτό ο Francis M. Dunn εξετάζει τον διανοούμενο Ευριπίδη στη δυναμική και αμφίδρομη σχέση με την εποχή του, ενώ οι υπόλοιποι εισηγητές διερευνούν κατά μέρος τη σχέση του έργου του με τον μύθο (Matthew Wright), τη θρησκεία (Judith Fletcher) και το φύλο (Melissa Mueller).

Το έβδομο και τελευταίο Μέρος του βιβλίου θα μπορούσε να περιγραφεί σαν μια περιήγηση στη διαδικασία «Πρόσληψης» του Ευριπίδη. Τρία από τα κεφάλαιά του επικεντρώνονται στην υποδοχή του Ευριπίδη στην αρχαιότητα (Nancy Worman για την πρόσληψη του σοφιστικού ύφους από τον Ευριπίδη και τον Αριστοφάνη, Anna Duncan για την πρόσληψη του Ευριπίδη τον 4ο αιώνα π.Χ. και Christopher Star για τη σχέση του Αθηναίου συγγραφέα με το δράμα του Σενέκα). Το καταληκτικό κεφάλαιο του τόμου, γραμμένο από την Barbara Goff, καλύπτει τον εικοστό και τον εικοστό πρώτο αιώνα. Πέρα από τη δυναμική ποσοτική αύξηση των παραστάσεων του Ευριπίδη παγκοσμίως, οφείλουμε να σημειώσουμε πως τα έργα του συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας νέας σκηνικής και αισθητικής εικόνας εν γένει.

Συμπερασματικά πρόκειται για ένα έργο προσβάσιμο σε μαθητές, δασκάλους και ακαδημαϊκούς, όπως και σε λιγότερο ή περισσότερο ειδικούς καλλιτέχνες, που συνοψίζει τις επιστημονικές προσεγγίσεις και επαναθέτει καίρια ζητήματα της φιλολογικής και δραματολογικής παράδοσης του αρχαίου τραγικού στο σύγχρονο περιβάλλον προβληματισμού. Ας σημειωθεί επίσης πως η έκδοση περιλαμβάνει το αρχαίο κείμενο των έργων, δίνοντας με αυτόν τον τρόπο στον αναγνώστη πρόσβαση στο δραματουργικό σώμα του αρχαίου τραγικού.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ανάμεσα στην ατομική και συλλογική μνήμη
Μετά τη βραβευμένη με το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος συλλογή διηγημάτων Η τρισέγγονη της Αραπίνας και άλλες ιστορίες (Εστία, 2017), ο Γιώργος Κυριακόπουλος πραγματοποιεί το δεύτερο λογοτεχνικό του βήμα με το...
Ανάμεσα στην ατομική και συλλογική μνήμη
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πλατωνικές μεταφράσεις
Ο πλατωνικός Μένων είναι ο 61ος τόμος της Βιβλιοθήκης Αρχαίων Συγγραφέων των εκδόσεων Στιγμή – αισίως. Τη μετάφραση και τον σχολιασμό, αλλά και το αναθεωρημένο αρχαίο κείμενο, υπογράφει ο Παύλος Καλλιγάς.
Πλατωνικές μεταφράσεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η θεωρία των αλλοτριωμένων πραγμάτων
Το μέσο αυτής της κατά Μπένγιαμιν «αποκαταστατικής» κριτικής είναι η «διαλεκτική εικόνα», η έννοια που συνέχει περισσότερο από κάθε άλλη τις καταχωρίσεις της «Δεσμίδας Ν», όντας άλλωστε εκείνη που υπήρξε...
Η θεωρία των αλλοτριωμένων πραγμάτων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας