• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 22.6°C
    3 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    3 BF
    77%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 18.0°C
    6 BF
    89%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    6 BF
    77%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 14.0°C
    2 BF
    89%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 8.4°C
    1 BF
    90%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 16.6°C / 17.6°C
    4 BF
    93%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    5 BF
    46%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    6 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    6 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    6 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    6 BF
    74%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 15.5°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.5°C / 15.5°C
    2 BF
    89%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 13.8°C / 19.8°C
    1 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 22.8°C
    4 BF
    53%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.5°C / 14.5°C
    1 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.2°C / 14.7°C
    1 BF
    94%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    1 BF
    96%
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φιλτραρισμένος λυρισμός

  • A-
  • A+

Με ενδιαφέρουσα και ευδιάκριτη φωνή, όπως έχει παγιωθεί στις πέντε προηγούμενες συλλογές της, η Παπαλεξάνδρου επανέρχεται στην ποίηση με το καινούργιο βιβλίο της Νυχτερινή βιβλιοθήκη. Υποθέτω πως με αυτόν τον τίτλο η ποιήτρια εκλαμβάνει τη ζωή κάθε ανθρώπου ως ένα βιβλίο.

Και σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και κατά τις νυχτερινές ώρες, το μελετά προσπαθώντας να εντοπίσει τις πέρα από τα φαινόμενα υπαρξιακές διαστάσεις του. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά από τα ποιήματα της συλλογής μνημονεύουν επωνύμως πολύ γνωστά πρόσωπα (Φρόιντ, Μαντώ Μαυρογένους), αναφέρονται σε ομοτέχνους της (Μαρία Σερβάκη, Γιάννης Βαρβέρης) ή σε συγγενικά πρόσωπα (μητέρα, πατέρας). Η αναζήτηση και η κατανόηση της βαθύτερης βιοτικής περιπέτειας κάθε ανθρώπου είναι εξάλλου η ουσία της ποιητικής γραφής.

Αριστέα Παπαλεξάνδρου. Νυχτερινή βιβλιοθήκη. Κέδρος, 2020, σ. 68

Τα συνολικώς 24 ποιήματα του βιβλίου κατανέμονται σε τέσσερις ενότητες με ιδιαίτερους τίτλους η καθεμιά («Αίθουσα αναμονής», «Νέα από την κανονικότητα», «Σχεδόν ξεχασμένες Μαρίες» και ο δυσερμήνευτος τίτλος «Το φιρικόντιο»). Η μάλλον χαλαρή μεταξύ τους σύνδεση θεραπεύεται από το κοινό κλίμα που διατρέχει όλες τις ενότητες. Γιατί σε όλα τα κομμάτια του βιβλίου επικρατεί ενιαία ατμόσφαιρα που προσδίδει ένα γοητευτικό βάθος στην ανάγνωση.

Τα παραθέματα που προτάσσονται εν είδει motto στις σελίδες 19 και 23 είναι ιδιαιτέρως εκτενή και, κατά τη γνώμη μου, βαρύνουν την ανάπτυξη των ποιημάτων που ακολουθούν. Στις σελίδες 27, 44, 53 και 63 παρεμβάλλονται και μάλιστα σε δική τους σελίδα, χωριστά από το κυρίως κείμενο, μονόστιχα ή ολιγόστιχα ποιήματα. Ανάλογη τακτική βλέπω να ακολουθούν στα βιβλία τους και νεότερες ποιήτριες. Είναι αναμφισβήτητη η δραστικότητα αυτών των θραυσμάτων, όπως και το πολυσήμαντο μήνυμα που μεταφέρουν, αλλά βρίσκω να είναι χαλαρή η σύνδεσή τους και η οργανική σχέση τους με τα κυρίως ποιήματα.

Αν οι πιο πάνω εντυπώσεις μπορεί να θεωρηθούν περιθωριακές ή εξωκειμενικές, η αλήθεια των ποιημάτων βρίσκεται, νομίζω, στην κατακτημένη έκφραση της ποιήτριας. Απ’ ό,τι έχω συγκρατήσει από τα προηγούμενα βιβλία της Παπαλεξάνδρου, μπορώ για την παρούσα περίπτωση να διαπιστώσω προωθημένη εσωτερικότητα στην έκφραση και στη διατύπωση του ποιητικού νοήματος. Καθώς διατρέχεις τους στίχους, αντιλαμβάνεσαι πως υφέρπει καλά κρυμμένο το βαθύτερο νόημα που κάθε φορά υποβάλλεται. Πιστεύω πως η πυκνότητα και η αφαίρεση που διακρίνει τη Νυχτερινή βιβλιοθήκη αποτελεί κατάκτηση.

Είναι γνωστό και παραδεκτό απ’ όλους πως ο ποιητής πρέπει να σβήνει την προσωπικότητά του, να κρατά αποστάσεις από τον εαυτό του και να μην τον εκθέτει σε βιογραφικούς συσχετισμούς που μπορεί να επιχειρήσει ο αναγνώστης. Από την άποψη αυτή θα ήταν λάθος να διαβαστεί το βιβλίο ως ένα κομμάτι βίου και ημερών της ποιήτριας, παρά το γεγονός ότι ορισμένα ποιήματα είναι εμφανές πως αναφέρονται σε πραγματικά γεγονότα. Επιλέγοντας ποιήματα που μου άρεσαν περισσότερο (ο καθένας αναζητά τον εαυτό του σε τέτοιες περιπτώσεις), θα υποδείκνυα τα δύο εισαγωγικά της ενότητας «Αίθουσα αναμονής», εκείνο για τη Μαντώ, «Στο Au Revoir για ένα τελευταίο», «Requiem», «Υπέρ αναπαύσεως». Χαρακτήρισα δυσερμήνευτο τον τίτλο της ενότητας «Το φιρικόντιο». Ασφαλώς λέξη πεποιημένη, ανήκει προφανώς στην προσωπική μυθολογία της Παπαλεξάνδρου, δεν βρίσκεται σε κανένα λεξικό και δεν παρέχεται κάποιο ερμηνευτικό κλειδί από τα συμφραζόμενα.

Ολόκληρη η συλλογή διακρίνεται για τον φιλτραρισμένο λυρισμό και τον παραμυθητικό λόγο της, κάτω από τον οποίο αναπτύσσεται μια ειρωνική ματιά που έχει αισθανθεί βαθύτερα την ανθρώπινη περιπέτεια. Η Νυχτερινή βιβλιοθήκη περιέχει ώριμη ποίηση που αναζητά την προσοχή ασκημένων αναγνωστών.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος»
Ο Ανδρέας Εμπειρίκος, εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις όχι τόσο για τη σημασία της ποίησής του όσο για την ελευθεριότητα της πεζογραφίας του. Ας δούμε ορισμένους...
«Η εκδρομή αυτή δεν έχει τέλος»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση και πατρότητα
Ο Αλεχάντρο Σάμπρα με τον «Χιλιανό Ποιητή», που κυκλοφορεί από τις «Εκδόσεις Ικαρος», αφήνει τη μικρή αφηγηματική φόρμα με την οποία τον γνωρίσαμε στη χώρα μας και εισέρχεται στον κόσμο του μυθιστορήματος με...
Ποίηση και πατρότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εκδοχές στοχαστικής ποίησης
Η Γιάννα Μπούκοβα, δίγλωσση ποιήτρια με σπουδές Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας και Ορφέας Απέργης, ποιητής, μεταφραστής και θεωρητικός της λογοτεχνίας.
Εκδοχές στοχαστικής ποίησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ανθολογία νεωτερικών ποιητών
Οι ποιητές κατά κανόνα ανθολογούνται, κάποτε ανθολογούν και οι ίδιοι ή ακόμα αυτοανθολογούνται. Η περίπτωση δεν είναι συχνή, αλλά δεν είναι ούτε σπάνια. Ο Μανόλης Αναγνωστάκης επιχείρησε δύο φορές να...
Ανθολογία νεωτερικών ποιητών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
Θα ’μαι εξαρχής σαφής σαν κατακλυσμός. Το «Γεωγραφίες των Φριτς και των Λανγκ» του Θωμά Τσαλαπάτη (γ. 1984, Αθήνα) είναι το «Πεθαίνω σαν χώρα» (βλ. Δημήτρης Δημητριάδης, 1978) μιας νέας «γενιάς», μιας...
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο κριτικός Παλαμάς: η ποιητικοποίηση των πάντων
Με την κυκλοφορία του πρώτου τόμου των Απάντων του Παλαμά (2018) και με αρκετούς άλλους τόμους να βρίσκονται στο τυπογραφείο ή να οδεύουν προς αυτό άρχισε να υλοποιείται με ταχείς ρυθμούς το πιο μεγαλεπήβολο...
Ο κριτικός Παλαμάς: η ποιητικοποίηση των πάντων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας