Με ενδιαφέρουσα και ευδιάκριτη φωνή, όπως έχει παγιωθεί στις πέντε προηγούμενες συλλογές της, η Παπαλεξάνδρου επανέρχεται στην ποίηση με το καινούργιο βιβλίο της Νυχτερινή βιβλιοθήκη. Υποθέτω πως με αυτόν τον τίτλο η ποιήτρια εκλαμβάνει τη ζωή κάθε ανθρώπου ως ένα βιβλίο.
Και σε όλη τη διάρκεια της ημέρας, ακόμη και κατά τις νυχτερινές ώρες, το μελετά προσπαθώντας να εντοπίσει τις πέρα από τα φαινόμενα υπαρξιακές διαστάσεις του. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά από τα ποιήματα της συλλογής μνημονεύουν επωνύμως πολύ γνωστά πρόσωπα (Φρόιντ, Μαντώ Μαυρογένους), αναφέρονται σε ομοτέχνους της (Μαρία Σερβάκη, Γιάννης Βαρβέρης) ή σε συγγενικά πρόσωπα (μητέρα, πατέρας). Η αναζήτηση και η κατανόηση της βαθύτερης βιοτικής περιπέτειας κάθε ανθρώπου είναι εξάλλου η ουσία της ποιητικής γραφής.
Τα συνολικώς 24 ποιήματα του βιβλίου κατανέμονται σε τέσσερις ενότητες με ιδιαίτερους τίτλους η καθεμιά («Αίθουσα αναμονής», «Νέα από την κανονικότητα», «Σχεδόν ξεχασμένες Μαρίες» και ο δυσερμήνευτος τίτλος «Το φιρικόντιο»). Η μάλλον χαλαρή μεταξύ τους σύνδεση θεραπεύεται από το κοινό κλίμα που διατρέχει όλες τις ενότητες. Γιατί σε όλα τα κομμάτια του βιβλίου επικρατεί ενιαία ατμόσφαιρα που προσδίδει ένα γοητευτικό βάθος στην ανάγνωση.
Τα παραθέματα που προτάσσονται εν είδει motto στις σελίδες 19 και 23 είναι ιδιαιτέρως εκτενή και, κατά τη γνώμη μου, βαρύνουν την ανάπτυξη των ποιημάτων που ακολουθούν. Στις σελίδες 27, 44, 53 και 63 παρεμβάλλονται και μάλιστα σε δική τους σελίδα, χωριστά από το κυρίως κείμενο, μονόστιχα ή ολιγόστιχα ποιήματα. Ανάλογη τακτική βλέπω να ακολουθούν στα βιβλία τους και νεότερες ποιήτριες. Είναι αναμφισβήτητη η δραστικότητα αυτών των θραυσμάτων, όπως και το πολυσήμαντο μήνυμα που μεταφέρουν, αλλά βρίσκω να είναι χαλαρή η σύνδεσή τους και η οργανική σχέση τους με τα κυρίως ποιήματα.
Αν οι πιο πάνω εντυπώσεις μπορεί να θεωρηθούν περιθωριακές ή εξωκειμενικές, η αλήθεια των ποιημάτων βρίσκεται, νομίζω, στην κατακτημένη έκφραση της ποιήτριας. Απ’ ό,τι έχω συγκρατήσει από τα προηγούμενα βιβλία της Παπαλεξάνδρου, μπορώ για την παρούσα περίπτωση να διαπιστώσω προωθημένη εσωτερικότητα στην έκφραση και στη διατύπωση του ποιητικού νοήματος. Καθώς διατρέχεις τους στίχους, αντιλαμβάνεσαι πως υφέρπει καλά κρυμμένο το βαθύτερο νόημα που κάθε φορά υποβάλλεται. Πιστεύω πως η πυκνότητα και η αφαίρεση που διακρίνει τη Νυχτερινή βιβλιοθήκη αποτελεί κατάκτηση.
Είναι γνωστό και παραδεκτό απ’ όλους πως ο ποιητής πρέπει να σβήνει την προσωπικότητά του, να κρατά αποστάσεις από τον εαυτό του και να μην τον εκθέτει σε βιογραφικούς συσχετισμούς που μπορεί να επιχειρήσει ο αναγνώστης. Από την άποψη αυτή θα ήταν λάθος να διαβαστεί το βιβλίο ως ένα κομμάτι βίου και ημερών της ποιήτριας, παρά το γεγονός ότι ορισμένα ποιήματα είναι εμφανές πως αναφέρονται σε πραγματικά γεγονότα. Επιλέγοντας ποιήματα που μου άρεσαν περισσότερο (ο καθένας αναζητά τον εαυτό του σε τέτοιες περιπτώσεις), θα υποδείκνυα τα δύο εισαγωγικά της ενότητας «Αίθουσα αναμονής», εκείνο για τη Μαντώ, «Στο Au Revoir για ένα τελευταίο», «Requiem», «Υπέρ αναπαύσεως». Χαρακτήρισα δυσερμήνευτο τον τίτλο της ενότητας «Το φιρικόντιο». Ασφαλώς λέξη πεποιημένη, ανήκει προφανώς στην προσωπική μυθολογία της Παπαλεξάνδρου, δεν βρίσκεται σε κανένα λεξικό και δεν παρέχεται κάποιο ερμηνευτικό κλειδί από τα συμφραζόμενα.
Ολόκληρη η συλλογή διακρίνεται για τον φιλτραρισμένο λυρισμό και τον παραμυθητικό λόγο της, κάτω από τον οποίο αναπτύσσεται μια ειρωνική ματιά που έχει αισθανθεί βαθύτερα την ανθρώπινη περιπέτεια. Η Νυχτερινή βιβλιοθήκη περιέχει ώριμη ποίηση που αναζητά την προσοχή ασκημένων αναγνωστών.
