• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 13.9°C / 18.5°C
    2 BF
    60%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 10.7°C / 15.5°C
    2 BF
    59%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 15.9°C / 19.9°C
    0 BF
    49%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 7.9°C / 11.6°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.2°C / 13.0°C
    0 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 9.4°C
    3 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    2 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 19.8°C
    4 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.7°C / 17.9°C
    4 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    6 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    4 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    2 BF
    66%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 14.0°C
    0 BF
    62%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.4°C / 15.6°C
    1 BF
    73%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 20.8°C
    5 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 18.2°C
    0 BF
    65%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 11.3°C / 11.3°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.7°C / 12.8°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    7°C 7.4°C / 7.4°C
    2 BF
    79%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Αίαντας ο Αρβανίτης

  • A-
  • A+
Υπό σκιάν 12 καλοκαιρινά διηγήματα

Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου, συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής τεχνοτροπικής και ηλικιακής βεντάλιας.

Αυτό το καλοκαίρι, δώδεκα συγγραφείς επιλέγουν ισάριθμους λογοτεχνικούς ήρωες (ελληνικής ή ξένης πεζογραφίας) για να περάσουν μαζί τις διακοπές τους―εντός ή εκτός συνόρων. Ενα πρωτότυπο διήγημα, με παιγνιώδη διακειμενική διάθεση (κι όχι μόνο), όπου οι «παραθεριστές» ταξιδεύουν στον χώρο και στον χρόνο και μας μεταδίδουν εικόνες και σκέψεις από «διακοπές» περιπετειώδεις, διασκεδαστικές, απρόσμενες, θυελλώδεις, στοχαστικές, ερωτικές, αμφίθυμες, ειρωνικές.

Διακοπές μ’ έναν ήρωα, λοιπόν, καθώς το βιβλιοφιλικό μας ένθετο μεριμνά, εκτός από βιβλιογραφική ενημέρωση και κριτική πυξίδα, και για λογοτεχνική απόλαυση.

Μετά τον Νικήτα Σινιόσογλου, τη Βασιλική Ηλιοπούλου, την Ελενα Μαρούτσου και τη Λουκία Δέρβη σήμερα συνεχίζει ο Παντελής Μπουκάλας.


Το γράμμα του με ξάφνιασε. Είχα καιρό να δω τέτοιον φάκελο, με τα γαλάζια και τα κόκκινα μικρά παραλληλόγραμμα γύρω γύρω, πλαγιαστά. Γράμματα καθαρά, χωρίς φιοριτούρες. Και με τη λέξη ΑΠΟΣΤΟΛΕΑΣ, έτσι, κεφαλαιογράμματη, κατά την παλιά συνήθεια, πριν από το ημιτελές ονοματεπώνυμο: Β. Αρβ. Αν δεν υπήρχε από κάτω η διεύθυνση, δύσκολα θα αποκρυπτογραφούσα τα τέσσερα γράμματα, ηθελημένα βαρβαρόηχα εικάζω, ένα παιχνίδι. Οδός Στράτη Μυριβήλη 34-39 / Σκάλα Συκαμιάς / Λέσβος...

Πώς έφτασε στα χέρια του το μήνυμά μου δεν το ξέρω. Τα κύματα της θάλασσας που αγρίεψαν και καταπόντισαν τον Οδυσσέα, για να του αρπάξουν την ασπίδα του Αχιλλέα και να την επιστρέψουν στην Τροία, να την αποθέσουν σεβαστικά στο μνήμα του αδικημένου Αίαντα, αυτά λέω θα πήρανε το γυάλινο μπουκάλι, ούζο πλωμαρίτικο, εξαντλημένο, και από το Τάρτι, στα νότια του νησιού, το ανέβασαν στη Σκάλα. Για να το αποθέσουν στα χέρια κάποιου που αυτοκτόνησε σαν Αίαντας, χωρίς να ξέρει ποιος ο Σαλαμίνιος πρόγονός του και ποια φωτιά παραφοράς λαμπάδιασε το μυαλό του και τον όρισε θεομάχο.

Ενας θεομάχος κι ο Β.Αρβ. Ο Βασίλης Αρβανίτης. Σπαρταρούσε μέσα του ο Θεός, έτσι λέει ο ιστορητής του. Μα δεν σπαρταρούσε από χαρά και αγαλλίαση. Σαν ψάρι πιασμένο στα δίχτυα, έτσι σπαρταρούσε ο Θεός μες στην ψυχή του Βασίλη.

Πώς κατάφερε και ψάρεψε και το μυαλό μου ο Αρβανίτης όσο πρωτογευόμουν το νησί του, τριάντα χρόνια πριν, ποτέ δεν το κατάλαβα. Αλλά και ποτέ δεν τον σχημάτισε η φαντασία μου ξανθό, τριανταφυλλή μέσα στο μαύρο μεταξωτό πουκάμισο, με κείνα τα καθαρά μάτια του, γαλάζια σαν τα ζεμπούλια. Μαύρο τον έβλεπα, κατάμαυρο. Και γυμνό, ολόγυμνο. Δίχως καδένες και φλουροκαπνισμένες ασημοδεσιές να παίζουν πάνω στο φαρδύ του στέρνο, πυκνές σαν αραχνιά. Τον Βασίλη σκεφτόμουνα, τον Αίαντα ζωγράφιζα. ΄

Η μάλλον αντέγραφε η μνήμη μου το πλάσμα που ανάστησε ο Εξηκίας πάνω στον αμφορέα. Αποφασισμένος της τιμής και του θανάτου, σκυμμένος κάτω από έναν φοίνικα, πανηγυρίζει την ελευθερία του από θεούς κι ανθρώπους ετοιμάζοντας το τέλος του: μπήγει στην άμμο το σπαθί του ανάποδα, με τη λαβή, το στερεώνει με την προσοχή ιερουργού, να πέσει πάνω η τρωτή του αμασχάλη, να καρφωθεί, να τρέξει το αίμα της ζωής κελαηδώντας το στερνό τραγούδι. Μόνο που ο δικός μου Αίαντας δεν έμπηγε σπαθί παρά μακρύ μαχαίρι κρητικό, με δουλεμένο φηκάρι και σιντεφένιο μανίκι, τεφαρίκι πράμα. Ηταν ήδη ένας Αρβανίτης.

«Θα σε περιμένω εξάπαντος στον τόπο μου» μου έγραφε. «Οποια μέρα κι αν έρθεις, όποια ώρα, φέτος, του χρόνου ή του παραχρόνου, πρόπερσι, θα ’μαι κει και θα σε περιμένω. Στο καφενεδάκι με τ’ όνομά μου. Οχι, δεν είναι δικό μου. Εγώ είμαι δικός του. Θα με γνωρίσεις».

Τον γνώρισα. Στη σκιά ενός φοίνικα. Πάνω στο τραπέζι ένα παλιακό μπουκάλι ούζο. «Το πίνουμε, μας πίνει», με καλοδέχεται το βλέμμα του. «Θα φέρουνε καμιά ντομάτα τα παιδιά, ελιές καλές, δικές μας, καμιά σαρδέλα Καλλονής, θα πορευτούμε. Ρωτάς κι ακούω. Κι αν έχω να σου πω, σου λέω. Αλλιώς σωπαίνουμε κι ακούμε τη θάλασσα».

Πολλά είχα να του πω. Μα ο κόμπος μου χρειαζόταν Μεγαλέξαντρο. Ή ούζο. Ενα πάντως κατάφερε το τράβηξε η περιέργεια απ’ τη γλώσσα μου: «Πες πως όλα τ’ άλλα τα κατάλαβα. Ώς και το μεθυσμένο πείσμα σου να μην αφήσεις να περάσει ο Επιτάφιος από το δρόμο σου, Μεγάλη Παρασκευή. Ώς και την κακή φωτιά που άστραψε στο μάτι σου κι έβρισες τον Θεό μπαμπέση, ότι τάχα ετοίμασε το χαμό σου βγάζοντας το άχτι του με γλίστρες και με τρικλοποδιές, να την καταλάβω κι αυτήν, να την καταπιώ. Αλλά το χάζι, μωρέ καπετάνιο, το χάζι;» «Ποιο χάζι λες;» «Λέω για τότε που βαρέθηκες να γυρίζεις στα βάλτα της Μακεδονίας, να σκοτώνεις κομιτατζήδες, Τούρκους ταχτικούς και κουνούπια, κι έτρεξες να παρουσιαστείς στο Νεοτουρκικό Κομιτάτο και στον Εμβέρ, να πας μαζί τους στην Πόλη, να πολεμήσεις τον Σουλτάνο. Θυμάσαι; Θυμάσαι τι είχες απαντήσει στον σχολάρχη που σε ρώταγε;»

«Θυμάμαι. Δεν χάζεψα ακόμα. Ετσι κλεισμένος στο βιβλίο που ζω, είναι γραφτό μου να μη χαζέψω ποτέ, αλλά και ποτέ να μη γλιτώσω απ’ την αρρώστια του μνημονικού. Το ίδιο το ’χα στη Μακεδονία με τ’ αντάρτικα, να τι του είχα απαντήσει, το ίδιο στην Πόλη με το Κομιτάτο. Πόλεμος εδώ, πόλεμος κι εκεί. Μόνο που στην Πόλη χτυπιόμασταν μ’ ένα Σουλτάνο. Εχει άλλο χάζι».

«Είχε;» «Τι;» «Χάζι. Είχε άλλο χάζι τελικά;» «Οχι βέβαια. Εκτός απ’ όταν σκότωνα κουνούπια, πουθενά αλλού δεν είχε χάζι. Μπούκωσα θάνατο. Επινα θάνατο, έτρωγα θάνατο, ίδρωνα θάνατο, ξερνούσα θάνατο. Μα χάζι; Ούτε στο πρώτο μου το φονικό, όταν κάρφωσα την κάμα τέσσερις φορές, σταυρωτά, στα στήθια του Σαμπρή κι έφυγα έπειτα κρυφά απ’ το νησί, τραβώντας για το Ελληνικό. Ούτε όταν σκότωσα τον Καρατάσσωφ, τον πιο αιμοβόρο κομιτατζή. Στην Πόλη, ζευγάρωσα τα παράσημά μου, ένα ελληνικό - ένα τούρκικο, μα ούτε χάζι βρήκα ούτε τον Σουλτάνο. Κι είπα τότε ν’ ανταρτέψω στον Σουλτάνο των Σουλτάνων. Μήπως και βρω εκεί μιαν ευχαρίστηση. Εκλεισα το δρόμο στον Επιτάφιο και βρήκα επιτέλους τον θάνατο που κυνηγούσα. Θυμήθηκαν τα παιδιά, μ’ έθαψαν όρθιο. Κι άκουγα για μέρες έπειτα, για χρόνια, τους δυο Ανατολίτες παιχνιδιατόρους να με δοξομοιρολογούν, το τούμπανό του ο καρα-Μουσταφά, τον ζουρνά του ο Τατάρ-αγάς. Βρήκα το χάζι μου επιτέλους».

Κοίταζα σιωπηλός τη θάλασσα. Βουβό το κύμα της, μ’ είχε πια σιμώσει. Κρύο το νερό, μ’ έφερε πίσω στον κόσμο, αρπάζοντας από τα χέρια μου ένα μπουκάλι ούζο πλωμαρίτικο. Στραγγισμένο.

Το διήγημα του Π. Μπουκάλα αναφέρεται στον ήρωα της νουβέλας του Στράτη Μυριβήλη «Βασίλης ο Αρβανίτης» που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1943.


Τελευταίο βιβλίο του Π. Μπουκάλα είναι «Το μάγουλο της Παναγίας» (Αγρα, 2021)

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
Μπροστά σε αυτή τη νεότερη εξέλιξη, τα όσα ειπώθηκαν εκείνο το μακρινό διήμερο του 1966 έχουν μηδενική αξία ως πρακτικό αποτέλεσμα. Εχουν μεγάλη όμως σημασία ως ιστορικά τεκμήρια του πώς αντιμετώπιζαν ένα...
Διατήρηση ή απαλλοτρίωση της Πλάκας;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η σαγήνη του αδιανόητου
Ο Μητροφάγος είναι ένα ιδιαίτερο βιβλίο, που, στο παρασκήνιο της κριτικής στην επιστήμη και την τέχνη, πραγματεύεται την κοινή μας ανάγκη για αποδοχή σ’ έναν κόσμο αλλόκοτο.
Η σαγήνη του αδιανόητου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υμνος στη γυναίκα
Αν η στροφή στο οικογενειακό παρελθόν και τα παιδικά χρόνια θεωρείται σύμπτωμα της δυσφορίας για το παρόν και πολιτικής αμηχανίας των συγγραφέων, το μυθιστόρημα της Δούκα, αντιθέτως, κατορθώνει να μιλήσει...
Υμνος στη γυναίκα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
Ο Κοροβίνης βιογραφεί τις πόλεις του ως αυτοδίδακτος, δηλαδή ως αναγνώστης, αφού κάθε αναγνώστης είναι ένας αιώνια αυτοδίδακτος. Ετσι, το βιβλίο του μπορεί να αντιμετωπιστεί και ως δοκιμή οδοιπορίας.
Το συναξάρι ενός αιωνίως αυτοδίδακτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας