• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.7°C / 27.9°C
    1 BF
    43%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.3°C / 24.9°C
    0 BF
    65%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.0°C / 25.9°C
    2 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.3°C / 22.9°C
    1 BF
    56%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.7°C / 23.8°C
    0 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    28%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.9°C / 22.9°C
    1 BF
    52%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 25.4°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.9°C / 24.9°C
    2 BF
    50%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.9°C / 25.4°C
    4 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.6°C / 23.7°C
    0 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.9°C
    3 BF
    65%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.5°C / 22.9°C
    2 BF
    64%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 22.5°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 25.4°C
    3 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.9°C / 28.1°C
    0 BF
    38%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 19.9°C / 22.7°C
    0 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.4°C / 25.0°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    3 BF
    31%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Αίαντας ο Αρβανίτης

  • A-
  • A+
Υπό σκιάν 12 καλοκαιρινά διηγήματα
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου, συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής τεχνοτροπικής και ηλικιακής βεντάλιας.

Αυτό το καλοκαίρι, δώδεκα συγγραφείς επιλέγουν ισάριθμους λογοτεχνικούς ήρωες (ελληνικής ή ξένης πεζογραφίας) για να περάσουν μαζί τις διακοπές τους―εντός ή εκτός συνόρων. Ενα πρωτότυπο διήγημα, με παιγνιώδη διακειμενική διάθεση (κι όχι μόνο), όπου οι «παραθεριστές» ταξιδεύουν στον χώρο και στον χρόνο και μας μεταδίδουν εικόνες και σκέψεις από «διακοπές» περιπετειώδεις, διασκεδαστικές, απρόσμενες, θυελλώδεις, στοχαστικές, ερωτικές, αμφίθυμες, ειρωνικές.

Διακοπές μ’ έναν ήρωα, λοιπόν, καθώς το βιβλιοφιλικό μας ένθετο μεριμνά, εκτός από βιβλιογραφική ενημέρωση και κριτική πυξίδα, και για λογοτεχνική απόλαυση.

Μετά τον Νικήτα Σινιόσογλου, τη Βασιλική Ηλιοπούλου, την Ελενα Μαρούτσου και τη Λουκία Δέρβη σήμερα συνεχίζει ο Παντελής Μπουκάλας.


Το γράμμα του με ξάφνιασε. Είχα καιρό να δω τέτοιον φάκελο, με τα γαλάζια και τα κόκκινα μικρά παραλληλόγραμμα γύρω γύρω, πλαγιαστά. Γράμματα καθαρά, χωρίς φιοριτούρες. Και με τη λέξη ΑΠΟΣΤΟΛΕΑΣ, έτσι, κεφαλαιογράμματη, κατά την παλιά συνήθεια, πριν από το ημιτελές ονοματεπώνυμο: Β. Αρβ. Αν δεν υπήρχε από κάτω η διεύθυνση, δύσκολα θα αποκρυπτογραφούσα τα τέσσερα γράμματα, ηθελημένα βαρβαρόηχα εικάζω, ένα παιχνίδι. Οδός Στράτη Μυριβήλη 34-39 / Σκάλα Συκαμιάς / Λέσβος...

Πώς έφτασε στα χέρια του το μήνυμά μου δεν το ξέρω. Τα κύματα της θάλασσας που αγρίεψαν και καταπόντισαν τον Οδυσσέα, για να του αρπάξουν την ασπίδα του Αχιλλέα και να την επιστρέψουν στην Τροία, να την αποθέσουν σεβαστικά στο μνήμα του αδικημένου Αίαντα, αυτά λέω θα πήρανε το γυάλινο μπουκάλι, ούζο πλωμαρίτικο, εξαντλημένο, και από το Τάρτι, στα νότια του νησιού, το ανέβασαν στη Σκάλα. Για να το αποθέσουν στα χέρια κάποιου που αυτοκτόνησε σαν Αίαντας, χωρίς να ξέρει ποιος ο Σαλαμίνιος πρόγονός του και ποια φωτιά παραφοράς λαμπάδιασε το μυαλό του και τον όρισε θεομάχο.

Ενας θεομάχος κι ο Β.Αρβ. Ο Βασίλης Αρβανίτης. Σπαρταρούσε μέσα του ο Θεός, έτσι λέει ο ιστορητής του. Μα δεν σπαρταρούσε από χαρά και αγαλλίαση. Σαν ψάρι πιασμένο στα δίχτυα, έτσι σπαρταρούσε ο Θεός μες στην ψυχή του Βασίλη.

Πώς κατάφερε και ψάρεψε και το μυαλό μου ο Αρβανίτης όσο πρωτογευόμουν το νησί του, τριάντα χρόνια πριν, ποτέ δεν το κατάλαβα. Αλλά και ποτέ δεν τον σχημάτισε η φαντασία μου ξανθό, τριανταφυλλή μέσα στο μαύρο μεταξωτό πουκάμισο, με κείνα τα καθαρά μάτια του, γαλάζια σαν τα ζεμπούλια. Μαύρο τον έβλεπα, κατάμαυρο. Και γυμνό, ολόγυμνο. Δίχως καδένες και φλουροκαπνισμένες ασημοδεσιές να παίζουν πάνω στο φαρδύ του στέρνο, πυκνές σαν αραχνιά. Τον Βασίλη σκεφτόμουνα, τον Αίαντα ζωγράφιζα. ΄

Η μάλλον αντέγραφε η μνήμη μου το πλάσμα που ανάστησε ο Εξηκίας πάνω στον αμφορέα. Αποφασισμένος της τιμής και του θανάτου, σκυμμένος κάτω από έναν φοίνικα, πανηγυρίζει την ελευθερία του από θεούς κι ανθρώπους ετοιμάζοντας το τέλος του: μπήγει στην άμμο το σπαθί του ανάποδα, με τη λαβή, το στερεώνει με την προσοχή ιερουργού, να πέσει πάνω η τρωτή του αμασχάλη, να καρφωθεί, να τρέξει το αίμα της ζωής κελαηδώντας το στερνό τραγούδι. Μόνο που ο δικός μου Αίαντας δεν έμπηγε σπαθί παρά μακρύ μαχαίρι κρητικό, με δουλεμένο φηκάρι και σιντεφένιο μανίκι, τεφαρίκι πράμα. Ηταν ήδη ένας Αρβανίτης.

«Θα σε περιμένω εξάπαντος στον τόπο μου» μου έγραφε. «Οποια μέρα κι αν έρθεις, όποια ώρα, φέτος, του χρόνου ή του παραχρόνου, πρόπερσι, θα ’μαι κει και θα σε περιμένω. Στο καφενεδάκι με τ’ όνομά μου. Οχι, δεν είναι δικό μου. Εγώ είμαι δικός του. Θα με γνωρίσεις».

Τον γνώρισα. Στη σκιά ενός φοίνικα. Πάνω στο τραπέζι ένα παλιακό μπουκάλι ούζο. «Το πίνουμε, μας πίνει», με καλοδέχεται το βλέμμα του. «Θα φέρουνε καμιά ντομάτα τα παιδιά, ελιές καλές, δικές μας, καμιά σαρδέλα Καλλονής, θα πορευτούμε. Ρωτάς κι ακούω. Κι αν έχω να σου πω, σου λέω. Αλλιώς σωπαίνουμε κι ακούμε τη θάλασσα».

Πολλά είχα να του πω. Μα ο κόμπος μου χρειαζόταν Μεγαλέξαντρο. Ή ούζο. Ενα πάντως κατάφερε το τράβηξε η περιέργεια απ’ τη γλώσσα μου: «Πες πως όλα τ’ άλλα τα κατάλαβα. Ώς και το μεθυσμένο πείσμα σου να μην αφήσεις να περάσει ο Επιτάφιος από το δρόμο σου, Μεγάλη Παρασκευή. Ώς και την κακή φωτιά που άστραψε στο μάτι σου κι έβρισες τον Θεό μπαμπέση, ότι τάχα ετοίμασε το χαμό σου βγάζοντας το άχτι του με γλίστρες και με τρικλοποδιές, να την καταλάβω κι αυτήν, να την καταπιώ. Αλλά το χάζι, μωρέ καπετάνιο, το χάζι;» «Ποιο χάζι λες;» «Λέω για τότε που βαρέθηκες να γυρίζεις στα βάλτα της Μακεδονίας, να σκοτώνεις κομιτατζήδες, Τούρκους ταχτικούς και κουνούπια, κι έτρεξες να παρουσιαστείς στο Νεοτουρκικό Κομιτάτο και στον Εμβέρ, να πας μαζί τους στην Πόλη, να πολεμήσεις τον Σουλτάνο. Θυμάσαι; Θυμάσαι τι είχες απαντήσει στον σχολάρχη που σε ρώταγε;»

«Θυμάμαι. Δεν χάζεψα ακόμα. Ετσι κλεισμένος στο βιβλίο που ζω, είναι γραφτό μου να μη χαζέψω ποτέ, αλλά και ποτέ να μη γλιτώσω απ’ την αρρώστια του μνημονικού. Το ίδιο το ’χα στη Μακεδονία με τ’ αντάρτικα, να τι του είχα απαντήσει, το ίδιο στην Πόλη με το Κομιτάτο. Πόλεμος εδώ, πόλεμος κι εκεί. Μόνο που στην Πόλη χτυπιόμασταν μ’ ένα Σουλτάνο. Εχει άλλο χάζι».

«Είχε;» «Τι;» «Χάζι. Είχε άλλο χάζι τελικά;» «Οχι βέβαια. Εκτός απ’ όταν σκότωνα κουνούπια, πουθενά αλλού δεν είχε χάζι. Μπούκωσα θάνατο. Επινα θάνατο, έτρωγα θάνατο, ίδρωνα θάνατο, ξερνούσα θάνατο. Μα χάζι; Ούτε στο πρώτο μου το φονικό, όταν κάρφωσα την κάμα τέσσερις φορές, σταυρωτά, στα στήθια του Σαμπρή κι έφυγα έπειτα κρυφά απ’ το νησί, τραβώντας για το Ελληνικό. Ούτε όταν σκότωσα τον Καρατάσσωφ, τον πιο αιμοβόρο κομιτατζή. Στην Πόλη, ζευγάρωσα τα παράσημά μου, ένα ελληνικό - ένα τούρκικο, μα ούτε χάζι βρήκα ούτε τον Σουλτάνο. Κι είπα τότε ν’ ανταρτέψω στον Σουλτάνο των Σουλτάνων. Μήπως και βρω εκεί μιαν ευχαρίστηση. Εκλεισα το δρόμο στον Επιτάφιο και βρήκα επιτέλους τον θάνατο που κυνηγούσα. Θυμήθηκαν τα παιδιά, μ’ έθαψαν όρθιο. Κι άκουγα για μέρες έπειτα, για χρόνια, τους δυο Ανατολίτες παιχνιδιατόρους να με δοξομοιρολογούν, το τούμπανό του ο καρα-Μουσταφά, τον ζουρνά του ο Τατάρ-αγάς. Βρήκα το χάζι μου επιτέλους».

Κοίταζα σιωπηλός τη θάλασσα. Βουβό το κύμα της, μ’ είχε πια σιμώσει. Κρύο το νερό, μ’ έφερε πίσω στον κόσμο, αρπάζοντας από τα χέρια μου ένα μπουκάλι ούζο πλωμαρίτικο. Στραγγισμένο.

Το διήγημα του Π. Μπουκάλα αναφέρεται στον ήρωα της νουβέλας του Στράτη Μυριβήλη «Βασίλης ο Αρβανίτης» που πρωτοδημοσιεύτηκε το 1943.


Τελευταίο βιβλίο του Π. Μπουκάλα είναι «Το μάγουλο της Παναγίας» (Αγρα, 2021)

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μεταξύ γεωμετρίας και πολιτικής
Καθώς η Αθήνα προετοιμαζόταν, με σειρά επετειακών εκθέσεων, να γιορτάσει την επιλογή της ως ευρωπαϊκή πρωτεύουσα το 1985, πριν από μόλις 36 χρόνια, εμφανίστηκε ένας νεαρός αρχιτέκτονας με μια λαμπερή πρόταση...
Μεταξύ γεωμετρίας και πολιτικής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Γυναικοκτονίας το ανάγνωσμα
Η Ευτυχία Γιαννάκη ξεχώρισε εξαρχής, όταν κατέβηκε στον στίβο της αστυνομικής λογοτεχνίας, έφτιαξε τον αστυνόμο Χάρη Κόκκινο και συνδύασε το μυστήριο με κοινωνικοπολιτικά θέματα, από τα οικογενειακά μυστικά...
Γυναικοκτονίας το ανάγνωσμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διασχίζοντας τη μνήμη και τη γλώσσα
Στη Λάσπη, το πρώτο μυθιστόρημα του Χρήστου Αρμάντο Γκέζου, που κυκλοφόρησε το 2014, ο Σάντο, που μετά τη μετανάστευση της οικογένειάς του από την Αλβανία στην Ελλάδα βαφτίστηκε Αλέξανδρος, περιπλανιέται στην...
Διασχίζοντας τη μνήμη και τη γλώσσα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τι είναι μυθιστόρημα;
Το νέο δοκίμιο του Λάκη Προγκίδη είναι μια απόπειρα μυθιστορηματικής ψυχανάλυσης, μια προσπάθεια, σύμφωνα με τα λόγια του ιδίου, να παρουσιαστεί «η έρευνα που διεξάγει μέσα μου το μυθιστόρημα».
Τι είναι μυθιστόρημα;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
Το 2020 ήταν η χρονιά κατά την οποία η Αμερικανίδα ποιήτρια Λουίζ Γκλικ (Louise Glück, γενν. 1943) τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ για το σύνολο του έργου της. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε την αφορμή να γίνει η...
Ο λυρικός κόσμος της Λουίζ Γκλικ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Με τη δύναμη του ακαριαίου
Σε ένα καλαίσθητο τομίδιο των εκδόσεων Μελάνι και με τίτλο Μαθήματα δημιουργικής γραφής, κυκλοφόρησε η νουβέλα της Κλαίτης Σωτηριάδου. Η Αγγελική Πεχλιβάνη, εκπαιδευτικός έμπειρη και δραστήρια, έδωσε το...
Με τη δύναμη του ακαριαίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας