Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.9°C / 17.2°C
    4 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.0°C / 18.9°C
    1 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.3°C / 18.0°C
    4 BF
    42%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    15°C 11.7°C / 18.0°C
    3 BF
    27%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.0°C / 15.0°C
    4 BF
    77%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 16.0°C
    2 BF
    33%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    0 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    15°C 11.7°C / 18.0°C
    4 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.2°C / 15.0°C
    4 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 15.0°C
    4 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 14.4°C
    7 BF
    71%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.7°C / 11.7°C
    2 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    59%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    3 BF
    45%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 16.7°C / 18.3°C
    2 BF
    43%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.0°C / 20.6°C
    3 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 15.0°C
    3 BF
    51%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.7°C / 14.0°C
    3 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    1 BF
    77%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    1 BF
    33%
Ο κύκλος του χρόνου και της αφήγησης

Αλι Σμιθ. Χειμώνας. Μυθιστόρημα. Μετάφραση: Μιλτιάδης Αργυρόπουλος. Καστανιώτης, 2020. Σελ. 240

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο κύκλος του χρόνου και της αφήγησης

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

«Ολες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια, όμως, είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο», έγραφε ο Τολστόι στην αρχή της «Αννα Καρένινα» πριν από 150 χρόνια. Στο διάστημα που έχει περάσει, φαίνεται αυτός ο διαχωρισμός να έχει ισοπεδωθεί.

Ολες οι οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους και η ευτυχία ή δυστυχία τους εμφανίζεται με ένα πρόσωπο σχεδόν πανομοιότυπο και με έναν σχηματισμό που σαν ένα φράκταλ όσο πιο βαθιά εισέρχεσαι σ’ αυτό τόσο ανακαλύπτεις ξανά και ξανά το ίδιο σχήμα. Οι διαφοροποιήσεις στη μορφή και την έκφραση που φαίνονται είναι επιφανειακά φαινόμενα χωρίς ουσία, που απλά με ημιδιαφανή τρόπο καλύπτουν το κοινό προφίλ που είναι αποτέλεσμα του σύγχρονου τρόπου ζωής, της παγκοσμιοποίησης, της σύγχρονης κρίσης που έχει προσβάλει κάθε γωνιά της οικογένειας με την επιδημία της αποξένωσης, του εγωισμού, της βίας όλων των ειδών και της έλλειψης κατανόησης.

Το να μιλήσει όμως ένας συγγραφέας γι’ αυτό το σύγχρονο κοινό αρχέτυπο που κυριαρχεί πίσω από τις σχέσεις μας εγκυμονεί κινδύνους υπερβολικού συναισθηματισμού, γιγαντωμένης έντασης, υποκειμενικού μίσους για τις αιτίες και τις καταστάσεις που οδήγησαν στη θέση αυτή. Η αλήθεια είναι πως δεν είναι λίγα τα παραδείγματα από την ελληνική και παγκόσμια λογοτεχνία που συγγραφείς, προσπαθώντας να φανούν έγκυροι και σύγχρονοι της εποχής τους, καταλήγουν να γράφουν κάτω από τις δυνατότητές τους. Τα εν λόγω κείμενα μέσ' από την έντονη δημοσιογραφική χροιά τους καταλήγουν να εμπεριέχουν τη λήθη του εαυτού τους διαλύοντας τις φιλοδοξίες των συγγραφέων τους.

Θεωρώ πως το μεγαλύτερο ίσως χαρακτηριστικό της Σμιθ σε όλα της τα βιβλία είναι πως ξεπερνάει αυτόν τον δύσκολο σκόπελο δεξιοτεχνικά και καταλήγει να μιλήσει για την εποχή μας τόσο φυσιολογικά και απλά ώστε να μπορεί να γράψει για όλα τα αρχέτυπα που κυριαρχούν χωρίς να είναι υπερβολική, χωρίς να πέφτει θύμα του υπέρτατου ενθουσιασμού ή συναισθηματισμού και πάνω από όλα διατηρώντας την τέχνη του λόγου σε υψηλότατο επίπεδο. Στον Χειμώνα ειδικά φαίνεται τόσο απλό αυτό που κάνει η Σμιθ, που θαρρεί κανείς πως εύκολα θα μπορούσε να το μιμηθεί, μέχρι φυσικά να το προσπαθήσει.

Ο Χειμώνας, το δεύτερο βιβλίο της τετραλογίας της Σμιθ που εκδίδεται από τις εκδόσεις Καστανιώτη, είναι ένα βιβλίο που ισορροπεί στις αντιθέσεις της καθημερινότητας προβάλλοντας με έναν ιδιαίτερο τρόπο την Αγγλία του Τζόνσον και του Brexit. O Aρτ επιστρέφει στο σπίτι της μητέρας του της Σοφίας μαζί με τη Λουξ, μια γυναίκα που πληρώνει για να παραστήσει την αγαπημένη του. H Σοφία, μια επιτυχημένη επιχειρηματίας, ζει με τις μόνιμες παραισθήσεις ενός κεφαλιού ενός μικρού παιδιού που την ακολουθεί. Η αδερφή της η Αϊρις, που τη βοήθησε να μεγαλώσει τον Αρτ, αντί να ασχοληθεί με την επιτυχημένη επιχείρηση πέρασε τον καιρό της διαδηλώνοντας ενάντια στο ΝΑΤΟ, στα πυρηνικά, στον καπιταλισμό. Η Αϊρις βρίσκεται κι αυτή μαζί τους για τα Χριστούγεννα σε έναν συνδυασμό που θα μπορούσε να οδηγήσει είτε στη σύγκρουση είτε στην απόλυτη συμφιλίωση. Ομως η επαφή και η επικοινωνία των προσώπων είναι τόσο χαλαρές, οι σχέσεις τους τόσο ψεύτικα συνδεδεμένες που τίποτε απ' αυτά δεν θα μπορέσει να συμβεί χωρίς την επέμβαση ενός εξωτερικού παράγοντα –που στην περίπτωση αυτή είναι η Λουξ– που λειτουργεί όχι μόνο ως συνδετικός κρίκος αλλά και ως μερική κάθαρση για όλη την εξέλιξη του μύθου.

«Η ιστορία ήταν νεκρή. Το κράτος πρόνοιας ήταν νεκρό. Η πολιτική ήταν νεκρή. Η δημοκρατία ήταν νεκρή. Ο κομμουνισμός, ο φασισμός, ο νεοφιλελευθερισμός ο καπιταλισμός ήταν νεκροί και ο μαρξισμός ήταν νεκρός και ο φεμινισμός επίσης […] το Twitter, το Instagram, το Facebook το Google ήταν νεκρά. Η αγάπη ήταν νεκρή. Ο θάνατος ήταν νεκρός».

Αυτό το πλαίσιο ενός ζοφερού χειμώνα στο οποίο έχει καταπέσει η ύπαρξη είναι αναπόσπαστα χαραγμένο στις μικροϊστορίες από το παρελθόν που τείνουν να ορίσουν με ντετερμινιστικό τρόπο το παρόν των ηρώων αλλά και κατ’ επέκταση της ίδιας της ανθρωπότητας. Ο ιστός της ιστορίας του Χειμώνα είναι πολύπλοκος και οι προεκτάσεις του οδηγούν όχι μόνο στη βικτοριανή λογοτεχνία, αλλά –ίσως κυρίως– στη σεξπιρική παράδοση που αφήνει έντονο το στίγμα της στα ίχνη της δράσης των ηρώων.

Το κείμενο της Σμιθ είναι πυκνό και οι μεταμοντερνιστικές της παρεκκλίσεις κάνουν τη γλώσσα να φαντάζει «επίπονη» στην πρώτη ανάγνωση έτσι ώστε να απαιτείται και μια δεύτερη. Ο μεταφραστής Μιλτιάδης Αργυρόπουλος έχει κάνει αριστουργηματική δουλειά αφομοιώνοντας τις ιδιαιτερότητες του κειμένου στα ελληνικά. Αξίζει να σημειωθεί πως το λιτό επίμετρο του ιδίου είναι εξαιρετικά διεισδυτικό στον χαρακτήρα του βιβλίου και οδηγός για την επόμενη ανάγνωση που σίγουρα θα χρειαστεί ο αναγνώστης.

«Αραγε τι θα σώσει τον κόσμο; Η άπρακτη ομορφιά, η παθητική γοητεία της αισθητικής; Ή η υλική δράση που καλύπτει τις χρηστικές και βιοτικές ανάγκες με κάθε τρόπο και μέσον;», αναρωτιέται ο Αργυρόπουλος στο επίμετρο και πιστεύει πως η Σμιθ επιφυλάσσεται ως προς την απάντηση. Αντίθετα με εκείνον όμως πιστεύω πως η ισορροπία του κειμένου και των ηρώων είναι η ίδια η απάντηση.

Ο Χειμώνας της Σμιθ θα ακολουθηθεί από την Ανοιξη και το Καλοκαίρι (που εκδόθηκε στα αγγλικά φέτος). Περιμένουμε και τα δύο με αγωνία.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στο χωνευτήρι της αφήγησης
Ο Σάσα Στάνισιτς, που γεννήθηκε το 1978 στο Βίζεγκραντ της σημερινής Βοσνίας και από το 1992 ζει στη Γερμανία ως αποτέλεσμα του διωγμού που υπέστη η οικογένειά του μετά το ξέσπασμα του εμφυλίου πολέμου στη...
Στο χωνευτήρι της αφήγησης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Φρόιντ απέναντι στους επικριτές του
Η σημερινή εποχή φαντάζει για την ψυχανάλυση δύσκολη όσο όλες, ίσως, με τη νευροφυσιολογία, τη γνωσιακή επιστήμη και τον συμπεριφορισμό να προβάλλουν ως οι σύγχρονες εκφάνσεις παραδοσιακών εχθρών αυτής της...
Ο Φρόιντ απέναντι στους επικριτές του
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ανατρεπτική εμπειρία αρχαιογνωσίας
Πώς αλλάζει η παγιωμένη οπτική μας για την αρχαία Ελλάδα; Κάποια νέα αρχαιολογικά ή παπυρικά ευρήματα μπορούν ενδεχομένως να φωτίσουν άγνωστες πτυχές του αρχαίου κόσμου, δεν αρκούν όμως για να αλλάξουν τη...
Ανατρεπτική εμπειρία αρχαιογνωσίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Διαδρομές και ιδέες του Σταύρου Ζουμπουλάκη
Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης εδώ και περίπου είκοσι πέντε χρόνια είναι μια σημαντική παρουσία στον χώρο των ιδεών. Καθώς διαθέτει όλες τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά που συγκροτούν τον διανοούμενο της...
Διαδρομές και ιδέες του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας