• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.2°C / 31.8°C
    2 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 29.4°C
    1 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.0°C / 27.3°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.6°C / 26.6°C
    2 BF
    63%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    28°C 25.0°C / 28.7°C
    2 BF
    31%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.6°C / 26.8°C
    1 BF
    67%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 31.6°C
    2 BF
    38%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 20.9°C / 26.9°C
    1 BF
    54%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.7°C / 30.4°C
    1 BF
    32%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 31.6°C / 31.6°C
    3 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    3 BF
    86%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 29.5°C
    0 BF
    39%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    30°C 25.6°C / 30.1°C
    2 BF
    28%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 26.8°C / 29.8°C
    3 BF
    55%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.6°C / 32.0°C
    0 BF
    26%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.3°C / 28.8°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    29°C 26.5°C / 29.5°C
    1 BF
    39%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    66%

Fleur Jaeggy. Είμαι ο αδελφός της ΧΧ. Μετάφραση: Σταύρος Παπασταύρου.  Αγρα, 2020, σελ. 145

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κοινωνία εθισμένη στον πόνο

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η Φλερ Γέγκι, ελβετικής καταγωγής, ζει στο Μιλάνο και γράφει στα Ιταλικά. Στα είκοσι ένα σύντομα αφηγήματα του βιβλίου παρουσιάζει ανθρώπινους τύπους που έχουν απορροφήσει την παραδοξότητα του κόσμου που κατοικούν και την επιδεικνύουν με μια ανελέητη φυσικότητα, σοκάροντας τον αναγνώστη όχι μόνο με τον τρόπο που χειρίζονται τη ζωή τους και τη ζωή των άλλων, αλλά και με τον τρόπο που συνδιαλέγονται με τις εγκαθιδρυμένες αξίες της συγγένειας, της οικογένειας, της φιλίας, της ομορφιάς, του θανάτου, της μητρότητας, της τέχνης και της συντροφικότητας. Σαφώς επηρεασμένη από τον νιχιλισμό του Νίτσε, βάζει τους ήρωές της να ζουν οριακά, να παίζουν τα πλέον επικίνδυνα παιχνίδια αλλά, συγχρόνως, να διαθέτουν γενναία αμεσότητα και αδιαπραγμάτευτη ευθύτητα.

Η Γέγκι, ανιχνεύοντας την παραδοξότητα της ανθρώπινης φύσης, μας δίνει αφηγήματα που εμπεριέχουν μια ανεπίλυτη τραγικότητα, καταδικάζοντας τους ήρωές της να βιώνουν όλο τον παραλογισμό της ύπαρξής τους. Η ζωή τους ισορροπεί στην κόψη του ξυραφιού, ανάμεσα σε μια επιβεβλημένη ηθική και σε μια επιτακτική διάθεση να την υπερβούν. Οι ιστορίες της Γέγκι δεν απευθύνονται στον ορθολογισμό μας και στην κρίση μας αλλά σε μια σχεδόν ενστικτώδη διάσταση και μας καλούν όχι να αποδώσουμε δικαιοσύνη, αλλά να αποδεχτούμε το ανοίκειο της ζωής. Με την ελλειπτική γραφή της μας παρουσιάζει τη δύναμη του παράδοξου να ανασυνθέτει πραγματικότητες, κατεδαφίζοντας κάθε έννοια έμφυτης ευγένειας και καλοσύνης. Η ανθρώπινη φύση εδώ παρουσιάζεται βίαια, κανιβαλιστική, με τον σαφή υπαινιγμό πως ο άνθρωπος και η ίδια η ιστορία του έχουν φτάσει στο σημείο που θα πρέπει να αναθεωρηθούν.

Τα αφηγήματα λαμβάνουν χώρα στην Ελβετία, στην Ιταλία, στην Νέα Υόρκη, σε οικοτροφεία, μοναχικά δωμάτια, ερημωμένες επαύλεις ή καθ’ οδόν για μια τουριστική επίσκεψη στο Αουσβιτς. Στο ομότιτλο διήγημα «Είμαι ο αδελφός της ΧΧ» ο αδελφός δεν ξέρει τον λόγο που προσθέσει συνεχώς Χ στο όνομα της μεγαλύτερης αδελφής του που τον κατασκοπεύει διαρκώς. Ο ίδιος ζει από μικρός με υπνωτικά, αυξάνοντας συνεχώς τη δόση, δεν έχει φιλοδοξίες ούτε θέλει να κάνει κάτι στη ζωή του, απλώς να την περάσει ανώδυνα.

Αντιθέτως, η αδελφή του «… θέλει να γίνει παραπάνω, αλλά πολύ παραπάνω από αυτό που είναι. Θέλει να τα καταφέρει, έστω και με κόστος την ίδια της τη ζωή».

Η γλώσσα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, υποβάλλοντας στον αναγνώστη την πραγματικότητα του αφηγητή, «τις λέξεις πρέπει να τις προσέχουμε. Πρέπει τουλάχιστον να προσποιούμαστε ότι πλησιάζουν αρκετά στη σημασία τους. Στην αμφίβολη σημασία τους».

Η επιλογή του τέλους, κάτι που επανέρχεται σε όλες τις ιστορίες του βιβλίου απαλλάσσει τους ήρωες από τον «ιό της ζωής» και προσφέρει ένα είδος λύτρωσης και ανύψωσης, καθώς ο θάνατος, εν προκειμένω, περιγράφεται ως μια διασάλευση της μετριότητας που επιβάλλει η ζωή μέσα από την επανάληψη του τετριμμένου. Ενίοτε, ο τερματισμός της ζωής του ενός προσφέρει στον άλλον την ελευθερία να αναπλάσει τον εαυτό του, να απαλλαγεί από τις βασανιστικές προβολές του (στην αδελφή, στον αδελφό, στη φίλη, στον γιο ή ακόμα και σε ένα πορτρέτο) και παράλληλα παρέχει τη λύτρωση από μια οδυνηρή συνύπαρξη.

«Δεν φοβόταν το θάνατο. Η νοσταλγία –ή ίσως η απελπισία του τίποτα– ήταν τόσο έντονη που ο θάνατος φάνταζε ανάλαφρος».

Αυτό που παρατηρείται σε όλα τα αφηγήματα της Γέγκι είναι η μαρτυρική συνύπαρξη των ζευγαριών (όλοι οι ήρωες παρουσιάζονται με τη διπλότητά τους) είτε αυτοί είναι σύζυγοι, αδέλφια, μητέρα και κόρη ή γιος, όλοι ταυτίζονται αλλά ταυτόχρονα πασχίζουν να διαφοροποιηθούν από τον σύντροφο ή συγγενή που έχουν προσκολληθεί.

Οι αφηγητές των ιστοριών της μοιάζουν ανίκανοι να απαλλαγούν από τη μοίρα τους, δέσμιοι των προδιαγεγραμμένων σημείων της ζωής τους ορίζονται από τη φύση του τοπίου που κατοικούν, καθώς και από τη σχέση τους με αυτή.

«Αναρωτιόταν γιατί ζούσε σε μια τόσο άσχημη πόλη. Μα επειδή ταίριαζε απόλυτα με τη ζωή της. Μερικά πράγματα λέγονται κατευθείαν, δε χρειάζεται να τα σκεφτεί κανείς».

Πικρές, ελλειπτικές φράσεις επαναλαμβάνονται σχεδόν βασανιστικά και επιβεβαιώνουν την αυθεντικότητα των ηρώων. Σ΄ αυτόν τον «επινοημένο» κόσμο μιας κοινωνίας εθισμένης στον πόνο, επιτρέπονται οι αβάσταχτες εκδηλώσεις και οι αποκαλύψεις, ενώ κάθε τυχαία ανατροπή της μοίρας συνοδεύεται από συναισθήματα που πρέπει να λησμονηθούν ακαριαία, προκειμένου να διαφυλαχτεί η εύθραυστη ασφάλεια της μοναχικότητάς τους.

Η Γέγκι είναι οπαδός της παρακμής, οι ιστορίες της περιβάλλονται από τη γοητεία μιας εκτροπής του φαντασιακού, ενώ οι ήρωές της διαθέτουν αδιαμφισβήτητη μοναδικότητα. Η μελαγχολία και ο υπαινιγμός της τρέλας που διαπερνάει το βιβλίο είναι η μελαγχολία και η τραγικότητα της φύσης.

Η μοίρα των ανθρώπων παρουσιάζεται όμοια με τη μοίρα των ψαριών μέσα σε ένα ενυδρείο που περιμένουν να φαγωθούν. «Για μια στιγμή σκέφτομαι ότι η μοίρα του ψαριού δε διαφέρει από τη δική μου. Και οι δυο μας παρατηρούμε. Εγώ θα είχα ίσως ένα πλεονέκτημα, ένα μέλλον ακόμα, λίγο χρόνο μπροστά μου. Πριν σκοτωθώ». Ολοι δημιουργούν μια πρόωρη σχέση με τον τάφο τους και με την αυριανή τους ανυπαρξία, ζώντας μέσα σε ατελείωτους χειμώνες.

«Οποιος δεν έχει τίποτα, τίποτα απολύτως δεν ζητάει. Δεν έχει καν παρελθόν. Ούτε γέννηση. Ξεφύτρωσε απ’ τα σκουπίδια και στα σκουπίδια θα επιστρέψει. Ξεφύτρωσε από τους βάλτους των πεθαμένων. Και θα επιστρέψει στους βάλτους».

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η οδύνη της ύπαρξης και ο τρόμος του θανάτου
Η Βίκυ Τσελεπίδου έκανε την ώριμη εμφάνισή της στα γράμματα το 2014 με τη συλλογή διηγημάτων Ελενίτ. Ακολούθησε το μυθιστόρημα Αλεπού, αλεπού, τι ώρα είναι; (2017) που τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος του...
Η οδύνη της ύπαρξης και ο τρόμος του θανάτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εξομολογήσεις μιας φαντασιακής μητέρας
Το βιβλίο δίνει εξαρχής το στίγμα του, όταν στην πρώτη του κιόλας σελίδα μια συναισθηματικά φορτισμένη, τρόπον τινά πρωταρχική σκηνή πρωκτικού σεξ ακολουθείται από έναν συμπυκνωμένο, οιονεί μεθοδολογικό...
Εξομολογήσεις μιας φαντασιακής μητέρας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μια γόνιμη συνάντηση
Αυτή η έβδομη έκδοση, στη σειρά Τα Τετράδια του Μοντέρνου, της ελληνικής ομάδας του do.co.mo.mo, σε συνεργασία με τη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου Κρήτης, καταπιάνεται με ένα ακανθώδες και ελάχιστα...
Μια γόνιμη συνάντηση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Δεν έχω άλλη ιστορία»…
Ο Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος (γ. 1936), δοκιμιογράφος, ποιητής, μεταφραστής και εκδότης είναι και λειτούργησε πρωτίστως ως μέλος της ομάδας των «Σημειώσεων», κομίζοντας ένα άλλο παράδειγμα στα γράμματά μας.
«Δεν έχω άλλη ιστορία»…
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναζητώντας τον χαμένο τ(ρ)όπο της λογοτεχνίας
Μία αδημοσίευτη και δέκα δημοσιευμένες –μεταξύ 2002 και 2019– μελέτες συγκεντρώνει σε τόμο η αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας της Ευρωπαϊκής Λογοτεχνίας Αντιγόνη Βλαβιανού.
Αναζητώντας τον χαμένο τ(ρ)όπο της λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κρουαζιέρα με τον Ορλάντο
Η θερινή διηγηματογραφική παράδοση του Ανοιχτού Βιβλίου συνεχίζει απρόσκοπτα, για ένατη συνεχή χρονιά, με ιστορίες που γράφουν αποκλειστικά για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» συγγραφείς μιας ανοιχτής...
Κρουαζιέρα με τον Ορλάντο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας