Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το ανθρώπινο κέλυφος

Χαν Γκανγκ 

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το ανθρώπινο κέλυφος

  • A-
  • A+

Η Νοτιοκορεάτισσα Χαν Γκανγκ (Han Kang) έγραψε τη «Χορτοφάγο» από το χειμώνα του 2002 μέχρι το καλοκαίρι του 2005. Το έργο δημοσιεύθηκε στην πατρίδα της το 2007. Το 2016 το εν λόγω μυθιστόρημα τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο Μan Booker, διάκριση που απονεμήθηκε από κοινού στη συγγραφέα και στην αποκλειστική μεταφράστριά της στην αγγλική γλώσσα, Ντέμπορα Σμιθ. Η Χαν Γκανγκ σπούδασε κορεατική λογοτεχνία, ζει στη Σεούλ και είναι καθηγήτρια στο Τμήμα Δημιουργικής Γραφής του Ινστιτούτου Τεχνών της πόλης.

Το μυθιστόρημα αποτελείται από τρία κεφάλαια, τα οποία μπορούν να σταθούν και ως αυτόνομα διηγήματα, καθώς αναφέρονται στο βασικό και κυρίαρχο θέμα· την ιστορία και την εξέλιξη της ζωής της ηρωίδας ΓιόνγκΧιε, η οποία αποφάσισε να γίνει χορτοφάγος. Στο πρώτο κεφάλαιο αφηγητής είναι ο άντρας της, που περιγράφει την ακατανόητη γι’ αυτόν απόφαση «της μη ξεχωριστής και μη ιδιαίτερης συζύγου του», να πάψει να τρέφεται με κρέας και τα παράγωγά του.

Ο ίδιος, μέτριος στη συνηθισμένη του ρουτίνα, προσπαθεί να αποτρέψει τη διατροφική της επιλογή με την ακατέργαστη συμπεριφορά ενός ασυναίσθητου ανθρώπου. Η προσαρμοσμένη σ’ αυτή τη συμπεριφορά αφήγηση, «σπάει» από την πλάγια πρόζα των αιματηρών και βίαιων ονείρων της ΓιόνγκΧιε που στάθηκαν η αφορμή για την απόφασή της.

Στο δεύτερο κεφάλαιο, η αφήγηση γίνεται σε τρίτο πρόσωπο. Η ιστορία συνεχίζεται από την πλευρά του καλλιτέχνη, συζύγου της αδερφής της ΓιόνγκΧιε. Απόμακρος και αμέτοχος του οικογενειακού κανόνα, ενδιαφέρεται μόνο για την τέχνη του, τη δημιουργία βίντεο ταινιών. Νωθρός και αδιάφορος για την πραγματικότητα, παθιασμένος και επίμονος με την τέχνη. Ποθεί τη ΓιόνγκΧιε, γιατί μάλλον ποθεί περισσότερο την εκπλήρωση του αισθητικού του οράματος. Η μεταξύ τους σεξουαλική διέγερση είναι μία φαντασία χρωμάτων και εικόνων, μία συνεύρεση εκείνης που ήθελε να είναι κάποιο φυτό ή δέντρο και εκείνου που του άρεσε το πέταγμα των πουλιών.

Στο τρίτο κεφάλαιο, με τριτοπρόσωπη πάλι αφήγηση, η ΙνΧιε, η μεγαλύτερη αδελφή της ΓιόνγκΧιε, επιφορτίζεται με τη φροντίδα της, καθώς η τελευταία νοσηλεύεται πλέον σε ψυχιατρική κλινική. Ο γάμος της ΙνΧιε μετά την αποκάλυψη της συνεύρεσης του συζύγου της με την αδελφή της, διαλύεται. Στην προσπάθειά της να κατανοήσει όλα αυτά τα γεγονότα, αναρωτιέται αν είχε ποτέ καταλάβει την αληθινή φύση του άντρα της. Αν η ίδια ήταν πραγματικά μια θαρραλέα και αυτοδημιούργητη γυναίκα ή αν η φαινομενική της αντοχή ήταν τελικά μια τακτική επιβίωσης, μια τακτική αποφυγής των πραγματικά μεγάλων προβλημάτων της οικογένειάς της.

Η χορτοφάγος της Χαν Γκανγκ δεν αφορά τη διατροφική αντίληψη και συμπεριφορά ενός συγκεκριμένου ατόμου. Είναι η ολοκληρωτική στάση ή αντίσταση απέναντι στην συναισθηματική, γαμική και πατριαρχική χειραγώγηση. Ενας γάμος-κοινωνική σύμβαση, ένας βίαιος και κακοποιητικός πατέρας, ένα περιβάλλον αποστεωμένο από συναισθηματικές συναναστροφές. Τα πρόσωπα δηλώνονται με την ιδιότητά τους στην οικογενειακή κοινότητα. Σύζυγος, πατέρας, κουνιάδος, αδελφή. Η έλλειψη ονομάτων υποδηλώνει την έλλειψη ατομικής ταυτότητας και την ένταξη σ’ ένα κοινωνικό σύστημα ετεροπροσδιορισμένων αξιών.

Η ΓιόνγκΧιε, σαν μαριονέτα στο σκηνικό των επιβαλλόμενων δεσμών, σπάει τα νήματα περιφρονώντας το ίδιο της το σώμα. Στη δεύτερη πράξη του βιβλίου, το σώμα της αντιμετωπίζεται «συμβατικά σαν ένα αντικείμενο του πόθου, από το οποίο όμως είχε εξαλειφθεί κάθε επιθυμία». Περνάει σ’ ένα στάδιο ολικής άρνησης της τροφής, επιθυμώντας να ποτίσει όλο το σώμα της με νερό και ήλιο όπως τα φυτά. «Κοίταξε αδελφή μου, κάνω κατακόρυφο, φύλλα ξεφυτρώνουν από το σώμα μου, ρίζες από τα χέρια μου… εισχωρούν μέσα στη γη. Χωρίς τέλος, χωρίς τέλος…ναι, ανοίγω διάπλατα τα πόδια μου γιατί λουλούδια ανθίζουν μέσ’ απ’ τη βουβωνική μου χώρα...». Είναι η απόλυτη μορφή αυτοδιάθεσης και εκφράζεται με το αμείλικτο ερώτημα, που είναι και τα τελευταία λόγια της, «Γιατί είναι τόσο κακό να πεθάνω;».

Η Χαν Γκανγκ σε τρεις πράξεις αποδομεί την αυστηρότητα ενός συστήματος αξιών που λίγη σημασία δίνει στον άνθρωπο ως συναισθηματική και ψυχολογική μονάδα. Το βιβλίο της είναι προκλητικό, γιατί υπονοεί ότι η ΓιόνγκΧιε μετατρέπεται σε μια σύγχρονη μάρτυρα. Είναι όμως και αισθησιακό γιατί υποδηλώνει την ομορφιά που υπάρχει εκτός της ανθρώπινης συνθήκης, στην τέχνη ή στην ίδια τη φύση. Η περιγραφή του ζωγραφισμένου με λουλούδια γυμνού σώματος της ΓιόνγκΧιε που παραδίδεται στους ερωτικούς σπασμούς ενός φαλλού που μοιάζει με ύπερο, είναι ένα στρώμα ρεαλισμού κάτω από το οποίο κρύβεται μια αλληγορική δυναμική.

Οι τρεις ιστορίες της Γκανγκ διαφέρουν ως προς το μέτρο αφήγησης ανάλογα με τα πρόσωπα που σχετίζονται με τη ΓιόνγκΧιε και την κατάστασή της. Συνδετικός αρμός όλων ένας σκοτεινός πόνος. Η ευλύγιστη γραφή της Γκανγκ συμπλέκει τον συναισθηματικό λυρισμό με την παγερή περιγραφική αποστασιοποίηση ακόμη και των πιο βίαιων γεγονότων.

Αν και ο δυτικός Τύπος έγραψε για μια υπερβολική διάνθιση του λιτού και κοφτού στιλ της Γκανγκ από τη μεταφράστριά της στα αγγλικά, τη Σμιθ, στο τέλος επικράτησε μια καθολική αποδοχή της ποιότητας και της αξίας του έργου και αναγνωρίστηκε στη Σμιθ ότι η μετάφρασή της ήταν ένα εκπληκτικό κατόρθωμα. Επίσης κατόρθωμα πρέπει να θεωρηθεί και η μετάφραση της Αμαλίας Τζιώτη, απευθείας μάλιστα από τα κορεάτικα, γιατί απέδωσε θαυμάσια την ένταση της υπόκωφης λειτουργίας του μυθιστορήματος.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα αποστάγματα ενός ταξιδιού διαρκείας
Το «Εκεί», το ένατο βιβλίο του Γιώργου Βέη στην κατηγορία των ταξιδιωτικών μαρτυριών του, έρχεται να ενισχύσει ένα διακριτό πλέον συγγραφικό στίγμα του που, παράλληλα, κρινόμενο από αισθητική σκοπιά, είναι...
Τα αποστάγματα ενός ταξιδιού διαρκείας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
Ο προβληματισμός και η αγωνία για το αναπότρεπτο του θανάτου εκφράστηκαν στην ποίηση της Κικής Δημουλά μέσα από την ποιητική του εφήμερου σώματος ήδη από την πρώιμη συλλογή Ερεβος (1956), όταν φορώντας μια...
«Φορώντας μια ξαστεριά στα μάτια…»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η γέννηση του υποκειμένου της επιθυμίας στον χριστιανισμό
Η ελληνική μετάφραση του τέταρτου και τελευταίου συνταγμένου τόμου της Ιστορίας της σεξουαλικότητας του Μισέλ Φουκό, έναν μόλις χρόνο μετά την πολυαναμενόμενη πρώτη γαλλική έκδοση ενός κειμένου που γράφτηκε...
Η γέννηση του υποκειμένου της επιθυμίας στον χριστιανισμό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μελομακάρονα
Αποχαιρετούμε τη φετινή βιβλιογραφική χρόνια με ένα ανέκδοτο πρωτοχρονιάτικο διήγημα του Αλέξη Πανσέληνου, το οποίο έγραψε αποκλειστικά για τους αναγνώστες μας.
Τα μελομακάρονα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ανταλλάσσοντας ποιητικά και ψυχικά φορτία
Συνδυάζοντας φιλολογική οξυδέρκεια, βαθιά γνώση της λογοτεχνίας μας του 20ού αιώνα και αναγνωστική ευαισθησία, η Αθηνά Βογιατζόγλου στρέφει, για ακόμα μια φορά, το ερευνητικό της ενδιαφέρον στο πεδίο της...
Ανταλλάσσοντας ποιητικά και ψυχικά φορτία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας απρόβλεπτος μοντερνιστής
Ο Νάνος Βαλαωρίτης (5 Ιουλίου 1921-13 Σεπτεμβρίου 2019), με τον θάνατο του οποίου κλείνει βιολογικά η γενιά του ’30, πιάνει τον μοντερνισμό στην αφετηρία του και τον ολοκληρώνει με τη μετα-υπερρεαλιστική και...
Ενας απρόβλεπτος μοντερνιστής

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας