Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Φιλιωμένος με τους νεκρούς

ΤΑΣΟΣ ΠΟΡΦΥΡΗΣ. Ισόβια θλίψη. Ποίηση. Με έξι σχέδια του Κυριάκου Ρόκου. Υψιλον, 2019, σελ. 64

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φιλιωμένος με τους νεκρούς

  • A-
  • A+

Ο ποιητής Τάσος Πορφύρης (γενν. 1931) της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς, μετά τον συγκεντρωτικό τόμο της ποίησής του, «Νεμέρτσκα», 1961-2011, και το «Οι μέσα μας πληγές» (2015), μας προσκομίζει το νέο του ποιητικό βιβλίο, την «Ισόβια θλίψη».

Παλεύοντας ισόβια με τα χέρια, ο παλαιστής και συνοδοιπόρος αυτός της ποίησης προτάσσει τη σωματική του σχέση με τη μνήμη.

Απαρηγόρητος, ως κάποιος που κατέρχεται επαναληπτικά από το ηπειρωτικό βουνό Νεμέρτσκα, περνώντας μέσα από τα αποκυήματα του αλβανικού μετώπου και του εμφύλιου πολέμου, που εντός τους σχηματίστηκε σε έναν ευαίσθητο δέκτη, δεν γνώρισε ποτέ του πού να τοποθετήσει τα χέρια∙ ιδίως τώρα, μετά τον χαμό της συντρόφου: «Ποιήματα από χώμα και νερό / Να τα διαβάζει η Μυρτώ / Και ν’ ανθίζουν».

Βλέποντας «χελωνοκαύκαλα ξασπρισμένα / τώρα φωλιές για γκουστερίτσες», «κόκκινα κράνια και μαύρα βατόμουρα» και «φιδορούτια σκαλωμένα στις πέτρες», ο ποιητής Πορφύρης, όπως και οι οικείοι του, πλέον νεκροί-σύντροφοι, πέρα από τη σύζυγο, ο Βύρων Λεοντάρης, ο Μάρκος Μέσκος, κ.ά.: «τραβήξαμε κατά το μέλλον ο / Καθένας εξουσιάζοντας το δικό του θάνατο» («Εξοδος»). Προ της εξόδου.

Ετσι, με όλη την ψυχή συνοψισμένη, μας παραδίδει στα χέρια, μετά το ζωντανό κεφάλι του Εμφυλίου, τόσο το κεφάλι της συντρόφου που απουσιάζει («Αν μπορούσα να σε αγγίξω / τα μαλλιά σου θα παίρναν φωτιά») όσο και τα χέρια της: «Που να βολέψω τη ΜΥΡΤΩ με τα κυνηγόσκυλα / Στα σκαλοπάτια του μαγειρειού γλείφοντας τ’ άγια- / σμένα της χέρια που τα τάιζαν».

Ταριχεύοντας τη μνήμη και παρέχοντας χώρο στην απουσία, ώστε να αναπτυχθεί με τα δικά της φορτία, και τα σύνθετα-δύσκολα παιχνιδίσματα και τις ανταποκρίσεις της, αποσύρεται στη μοναξιά και στη διακριτικότητά του, αφού έχει ήδη πει: «θα μπορούσε να αρκεστεί […] αντί να σπαταλάει εδώ / κι εκεί στίχους του ποντάροντας σε μιαν επισφαλή προσπάθεια / αναγνώρισης του ταλέντου του από ευκαιριακούς αναγνώστες».

Ο Πορφύρης είναι ένας ποιητής που «γράφει με τα χέρια» «χειροποίητους στίχους», ξεκαθαρίζοντας γιατί: «Γράφω γιατί το πέτρινο σπίτι είναι μακριά / Το μισό στο χιόνι και τ’ άλλο μισό στο μπάσο κλαρίνο / […] γράφω γιατί το ποτάμι με ξυπνάει με τις κραυγές του / –Πέστροφες κόντρα στο ρέμα κι ελάφια σκύβοντας για νερό– / Γιατί τα παιδιά μου ξέρουν την Νεμέρτσκα / από φωτογραφίες».

Πραγματογνώστης του φυσικού περιβάλλοντος, συνδυάζει το γήινο με το ερωτικό, κινούμενος προς τη μνήμη ως ένα μετέωρο-καταφύγιο. Εκεί προσπαθεί να πιαστεί από τα μαλλιά της γυναίκας, να ταριχεύσει τα πουλιά, να βρει το ποίημα, διανοίγοντας τις αισθήσεις μας προς τη μία του πατρίδα. Ως μεταμορφωτής της καθημερινής βίωσης σε συμμετοχική δημιουργική διαδικασία, φωτίζει τα ίδια του τα χέρια μέσω της ποιητικής του χειρονομίας, όπως φωτίζεται απ’ το ψωμί το πρόσωπο του φτωχού στον Παπαδίτσα.

Επιστρέφοντας στον τόπο του και στον απόηχο και στη δυναμική της ιστορίας ισορροπεί ως πρόσωπο, σκάβει και –χωρίς να στοχεύει σε μεγάλα βάθη– καταφέρνει να χτυπήσει καινούργιες φλέβες, από όπου και αναβλύζουν πράγματα ολότελα δικά του, γνήσια και φρέσκα: «Εξήντα χρόνια καταχωνιασμένα / Κι όταν βρεθείς κοντά τους σε μεθούν / Μυρωδιές από θυμάρι ρίγανη δυόσμο / Δεντρολίβανο αγριομέντα και φλισκούνι / Που ξεφυτρώνουν ανάμεσα στα / «παράφορα οστά των Ελλήνων» / Δημήτρη / Τώρα rooms to let κασσιόπιτες / Πλαστικές βάρκες στο ποτάμι που / Ακούει στο όνομα Βοϊδομάτης / Κατηφορίζοντας από το Πάπιγκο […]» («Οφειλές»).

Ως δέντρο, με την ποίηση αναγκαία αλλά όχι ικανή να δράσει παραμυθητικά στον επαπειλούμενο αφανισμό, φιλιωμένος με τους νεκρούς και με τα χώματα, παρατείνει την ύπαρξή του, «ευαγγελιζόμενος» μια κάποια ενότητα του μέρους με το όλο, δηλαδή της φύσης –στη γήινη και κυρίως στην ορεινή της εκδοχή– με το «συμβάν» και με τη μνήμη, επενδύοντας στην αγάπη και στην αποδοχή (δίχως να επιθυμεί να ερμηνεύσει τον κόσμο ή να λυτρωθεί).

Χαρτογράφος τελικά μιας διαλεκτικής σύνθεσης που συναιρεί το ορεινό στοιχείο του τόπου μας με το αστικό μεταπολεμικό περιβάλλον της αντιπαροχής και της επακόλουθης «ευκολίας», καταλήγει: «Κι Ανοιξη στον Υμηττό νεραντζιές ανθισμένες στα πεζοδρόμια / Το άρωμα τους να δένει με τη μελωδία απ’ το ακορντεόν / Του μετανάστη» («Γορμός»).

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η πραγματικότητα εφιάλτης, το όνειρο πραγματικότητα
Ο Στάθης Ιντζές, γεννημένος στη Λάρισα το 1986, εκτός της συγγραφικής και μεταφραστικής του ιδιότητας, είναι γνωστός και από τις Εκδόσεις Ενύπνιο, τις οποίες διευθύνει, όπως και από τον ενεργό ρόλο του στις...
Η πραγματικότητα εφιάλτης, το όνειρο πραγματικότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Σκαμπρόζικες φέτες ζωής
Στο εντυπωσιακό βιογραφικό του Τηνιακού στην καταγωγή πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα μόλις προστέθηκε και η ανά χείρας συλλογή αφηγημάτων: μικρές ιστορίες και μικροδιηγήματα, λαογραφικά ενσταντανέ και...
Σκαμπρόζικες φέτες ζωής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η ηθική των μηχανών και το πνεύμα της κατσαρίδας
Ο σπουδαίος μαθηματικός Αλαν Τιούρινγκ, πατέρας της επιστήμης των υπολογιστών, συζητά με τον Τσάρλι, τον ήρωα και αφηγητή του μυθιστορήματος, για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης.
Η ηθική των μηχανών και το πνεύμα της κατσαρίδας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η οδύσσεια ενός δασκάλου
Γεννημένος στη Νέα Κίο Αργολίδας από Μικρασιάτες πρόσφυγες, ο Στρατής Χαβιαράς σημαδεύτηκε, όπως και η γενιά του, από τον ζόφο του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Η οδύσσεια ενός δασκάλου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η φωνή της Ηπείρου
Ο Ευάγγελος Αυδίκος θέτει στο κέντρο του μυθιστορήματός του τον παραγκωνισμένο Κώστα Κρυστάλλη, όχι όμως με τους όρους μιας κλασικής και αναμενόμενης βιογραφίας.
Η φωνή της Ηπείρου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας