Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
 Για βαριά ψυχικά ασθενείς
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για βαριά ψυχικά ασθενείς

  • A-
  • A+
Ριζοσπαστικές Αναγνώσεις

Ο τίτλος είναι το δεύτερο μέρος του υπότιτλου του βιβλίου [το πρώτο μέρος είναι: Θεραπευτικές κοινότητες]. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό βιβλίο, έτσι το χαρακτηρίζει η Κατερίνα Μάτσα, τ. διευθύντρια της Μονάδας 18 Ανω, που προλογίζει, στον κρίσιμο και λεπτό τομέα των ψυχικών παθήσεων και πώς αυτές αντιμετωπίζονται από τις σύγχρονες θεραπευτικές κοινότητες. Οι συγγραφείς αφού κάνουν μια λεπτομερειακή και κατατοπιστική εισαγωγή για την ιστορία των κοινοτήτων, στον κόσμο και στην Ελλάδα, δίνουν βάρος στη δική τους, τη «Γέφυρα», που λειτουργεί στο Μεσολόγγι.

Η Μονάδα «Γέφυρα» -διαβάζουμε- «φιλοξενεί άτομα με βαριές ψυχικές διαταραχές και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα [...] Η λειτουργία της μονάδας είναι ανοιχτή στην κοινωνία και προσομοιάζει με οικογενειακό περιβάλλον. Η δυνατότητά της είναι 14 άτομα». Οι ενδιαφερόμενοι αναγνώστες οφείλουν να ξέρουν και τούτα: «Παρέχεται φιλοξενία έως 36 μήνες [μακράς διάρκειας παραμονή] και εφαρμόζεται πρόγραμμα υψηλού βαθμού υποστήριξης [24ωρη παρουσία προσωπικού]. Στη συνέχεια γίνεται το πέρασμα ασθενών στα Προστατευόμενα Διαμερίσματα, εφόσον ο πρώην φιλοξενούμενος της Μονάδας έχει κατακτήσει ή επανακτήσει τις βασικές αρχές της αυτονομίας: αυτοδιαχείριση, συνεργασία, αντίληψη-ενσυναίσθηση του όλου».

Ιδού και τα κριτήρια αποκλεισμού από τη Μονάδα: ηλικία άνω των 45 ετών· οργανικές εγκεφαλικές παθήσεις· λοιμώδες νόσημα· κινητικά προβλήματα· χρήση ψυχοδραστικών ουσιών [ναρκωτικά, αλκοόλ κ.λπ.]· βίαιη, επιθετική, αυτοκαταστροφική συμπεριφορά· πρώτο επεισόδιο νόσου με οξέα ενεργά συμπτώματα· έλλειψη επιθυμίας του ασθενή ή συγγενών του να εισαχθεί στη Μονάδα· δικαστική καταδίκη του ασθενή για παράνομη παραπτωματική πράξη· διάπραξη από τον ασθενή ή από μέλη της οικογένειάς του ποινικού αδικήματος σε βάρος της Μονάδας, συνασθενών ή μελών της θεραπευτικής ομάδας.

Στο βιβλίο δίνονται εξονυχιστικές λεπτομέρειες για τη δομή και τη φιλοσοφία των θεραπευτών, κάτι νομίζω πολύ σημαντικό αφού οι συγγραφείς είναι οι ίδιοι θεραπευτές - είναι σαν να ξεγυμνώνονται στους αναγνώστες ή δείχνουν ότι δεν φοβούνται την ειλικρίνεια και την παρρησία. Γραμμένο με πολλή αγάπη, ξεχωρίζει για τις αλήθειες του και -να τονιστεί ακόμη μια φορά αυτό- διακρίνεται από το σθένος των συγγραφέων, οι οποίοι φαίνεται να πατάνε καλά στα πόδια τους, βασισμένοι στη δημοκρατία που γεννιέται μες στις κοινότητες και την ελεύθερη βούληση ασθενών και θεραπευτών.

Η κατακλείδα από την κ. Μάτσα: «Σπουδαίο βιβλίο, απόσταγμα πολύχρονης κλινικής εμπειρίας [...] αντιστρατεύεται στην πράξη την κυρίαρχη σήμερα βιολογική κατεύθυνση της Ψυχιατρικής [αναδεικνύει τη δύναμη της θεραπευτικής σχέσης και της θεραπευτικής ομάδας, τη δύναμη της ψυχοθεραπείας και της τέχνης.

Γιατί καταρρίπτει τα κοινωνικά στερεότυπα για τον ανίατο χρόνιο ψυχωτικό, χωρίς οικογένεια ή εγκαταλελειμμένο απ’ αυτήν ασθενή. [...] Γιατί αποδεικνύει ότι η μάχη με τον κοινωνικό στιγματισμό και τον ρατσισμό μπορεί να δώσει ιαματικά αποτελέσματα, κινητοποιώντας ανθρώπους για να αλλάξουν τη ζωή τους, αναδεικνύοντας το ανθρώπινο μέσα στο ανθρώπινο».

Αγάλματα, λάφυρα πολέμου

Μια πρώτη επίσκεψη σε κείμενα της νεοελληνικής ποίησης που εστιάζουν στην εικαζόμενη «εσωτερική ζωή» των (αρχαίων συνήθως) αγαλμάτων θα απέδιδε πλούσια αποτελέσματα, εκ των οποίων θα μπορούσε κανείς να αναφέρει, ενδεικτικά και μόνον, το «Ιωνικόν» του Κ. Καβάφη, «Το άγαλμα και ο τεχνίτης» του Γιώργη Παυλόπουλου ή το «Βρετανικό Μουσείο (Ελγίνου μάρμαρα)» της Κικής Δημουλά. Στην πεζογραφία, και πάλι απολύτως ενδεικτικά, θα μπορούσε να αναφερθεί το πρόσφατο μυθιστόρημα του Ευάγγελου Αυδίκου «Οδός Οφθαλμιατρείου», όπου ο νεαρός ήρωας συνομιλεί με τα αγάλματα του Κώστα Κρυστάλλη στις διάφορες περιοχές της χώρας μας, αλλά και το «Η Αφροδίτη της Μήλου κλαίει» (2010) της Σοφίας Γιαλουράκη, το οποίο μας φέρνει πιο κοντά στις ηλικίες στις οποίες, κυρίως, απευθύνεται το ανά χείρας βιβλίο.

Παρόμοια θεματική (τα ίχνη της οποίας φτάνουν έως τον μύθο της Γαλάτειας και του Πυγμαλίωνα, από όπου πιθανότατα εμπνεύστηκε και ο Κάρλο Κολόντι το μυθιστόρημά του «Οι περιπέτειες του Πινόκιο») επέλεξε και η αρχαιολόγος Εύη Πίνη, που θέλησε να «πει την ιστορία» του Λέοντος των Κυθήρων, τα πραγματολογικά στοιχεία για την οποία (συνοδευόμενα από φωτογραφίες του αγάλματος, των αποκομμάτων από τις εφημερίδες, της αρχαιολογικής συλλογής, καθώς και των διαφορετικών σταδίων που αυτή χρειάστηκε να διανύσει ώσπου να βρει, μαζί με τον Λέοντα, τη μόνιμη θέση της στο επισκευασμένο, μετά τον σεισμό τής 8.1.2006, Αρχαιολογικό Μουσείο των Κυθήρων και, κατόπιν, από τις 7 Μαΐου 2016, στο νέο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού) παρατίθενται αναλυτικά στις τελευταίες σελίδες του βιβλίου. Η ως άνω ιστορία, δε, δεν είναι διόλου αναίμακτη ούτε συνηθισμένη, μόλο που συγγενεύει με τις διασημότητες του χώρου, όπως τα προαναφερθέντα Παρθενώνια γλυπτά ή η Μηλία Αφροδίτη.

Μέσω μιας γλαφυρής όσο και απλής, ρέουσας πρωτοπρόσωπης αφήγησης (χωρίς, ευτυχώς, υπερβολές και προκατασκευασμένες, εξ ου και ατυχείς, προσπάθειες προσέλκυσης του αναγνωστικού ενδιαφέροντος), ο Λέων των Κυθήρων κερδίζει την προσοχή και τη νοερή συμμετοχή μας στο ταξίδι του από το λίκνο της σμίλευσής του και τους πρώτους αιώνες τής (άγνωστης, χαμένης στη λήθη) χρήσης του, στο σκοτάδι, ύστερα, του χωμάτινου παπλώματος που τον κάλυψε, για αιώνες πάλι, μέχρι την ανάδυσή του (χάρη στο Χρονολόγιο, πληροφορούμαστε ότι αυτό έγινε το 1809) και πάλι στο φως από έναν Αγγλο (αρχαιολόγο;) και την τοποθέτησή του στο Κάστρο των Κυθήρων, η οποία, όμως, αλίμονο, δεν έμελλε να είναι η τελευταία στάση του ταξιδιού του· ούτε καν. «Ηταν ένα ζεστό καλοκαιρινό πρωινό, 6 Ιουνίου 1941 έγραφε το ημερολόγιο», μας διηγείται ο αρχαϊκός Λέων, όταν οι Γερμανοί τον κατεβάζουν από το Κάστρο, τον μεταφέρουν στο Γύθειο και από εκεί στη Γερμανία. Μετά το τέλος του πολέμου εντοπίζεται τυχαία σε ένα κεραμοποιείο του Βεστχάφελαντ και μεταφέρεται στο Μουσείο του Βερολίνου. Ο Λέων των Κυθήρων, τελικά, ήταν από τους τυχερούς: ύστερα από αίτηση της ελληνικής κυβέρνησης, επιστρέφει τον Αύγουστο του 1957 στην Ελλάδα. Ακολούθησαν αργότερα κάποιες περιοδείες στο εξωτερικό και μερικές ακόμη εγχώριες μετακινήσεις, αλλά αυτά, σε σχέση με τις προηγούμενες περιπέτειες, δεν ήταν «επώδυνα».

Το μικρό αυτό βιβλίο είναι προικισμένο με τη θέρμη της συναισθηματικής προσέγγισης (μέσω της πρωτοπρόσωπης αφήγησης), της ταιριαστής εικονογράφησης αλλά και του φωτογραφικού υλικού, ταυτόχρονα, όμως, στέκεται (όπως ο Λέων) μάρτυρας αξιόπιστος ενός ακόμη εγκλήματος που διαπράχθηκε επί Κατοχής και το οποίο συνίσταται σε κλοπές αρχαιοτήτων, λαθρανασκαφές και καταστροφές μνημείων από τους ναζί. Με «περίεργο» τρόπο απέδειξαν αυτοί οι τελευταίοι τις γνώσεις και τον σεβασμό τους για την αρχαία ελληνική πολιτιστική κληρονομιά και εξίσου περίεργη είναι η παραδοχή εκ μέρους των σύγχρονων απογόνων τους ότι υπάρχουν πολλοί ακόμη κλεμμένοι θησαυροί στη χώρα τους, ενώ την ίδια στιγμή το ζήτημα των γερμανικών αποζημιώσεων χρονίζει. Η σχετική με τα παραπάνω ενημέρωση των νεότερων σε ηλικία αναγνωστών μέσα από μια θελκτική αφήγηση, όπως η παρούσα, είναι ένα αξιέπαινο βήμα στη σωστή κατεύθυνση.

Σταυρούλα Τσούπρου καθηγήτρια-σύμβουλος στο ΕΑΠ

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για την οντολογία του Καρούζου
«Σας μιλώ από ένα υπόγειο. Σας μιλώ από το υπερώο της Ελλάδος», μας λέει ο Καρούζος σε ένα στίχο του. Αυτός ο άνθρωπος, λέει μια φίλη μου, είχε όση κόλαση χρειαζόταν και όσο παράδεισο ήθελε. Δεν έχω ακούσει...
Για την οντολογία του Καρούζου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τέχνη, αυτονομία, θάνατος, νόημα
Τον Σεπτέμβριο του 2018 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Παπαζήση ένα βιβλίο που, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει ακόμα προσεχτεί όσο του αξίζει. Ο λόγος για το πόνημα του Γιάννη Λαζαράτου, καθηγητή Φιλοσοφίας στο...
Τέχνη, αυτονομία, θάνατος, νόημα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μαρξιστές αντιπολιτευόμενοι «από τα μέσα»
Από το καλοκαίρι μέχρι το τέλος του 1989 τα καθεστώτα του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού» στην ανατολική και κεντρική Ευρώπη κατέρρευσαν το ένα μετά το άλλο σαν ντόμινο. Οι άρχουσες τάξεις της Δύσης...
Μαρξιστές αντιπολιτευόμενοι «από τα μέσα»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για τη γλώσσα και τη γραφή
Ο δημιουργός οφείλει είτε να ξαναγεννηθεί είτε να «ξαναγεννήσει» τη χώρα του· να νιώσει μέσα του το καθήκον αλλά και τον τάραχο που προκαλεί το παιγνίδι του χορού και του έρωτα - να ξαναμιλήσει, να αρθρώσει...
Για τη γλώσσα και τη γραφή
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μπαινοβγαίνοντας στο όνειρο και στην πραγματικότητα
Υπάρχουν βιβλία στη βιβλιοθήκη του καθενός, που μάλλον θέλουν τον χρόνο τους να ωριμάσουν ώσπου να διαβαστούν -ή να ωριμάσει ο αναγνώστης. Ερχεται η ώρα τους βεβαίως και τότε απολμβάνεις την ανάγνωση και...
Μπαινοβγαίνοντας στο όνειρο και στην πραγματικότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις
«Ε,μην το παίρνεις τοις μετρητοίς, παιδί μου» [εάν είσαι ποιητής]. Και, επίσης: «εάν είσαι ποιητής, μην επισκεφτείς τους συγγενείς σου... θα σε βάλουν να πεις ότι δεν είσαι αυτό που είσαι». Στα Εξάρχεια ζει η...
Τρυφερή ποίηση με σκληρές λέξεις

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας