Για βαριά ψυχικά ασθενείς

Ο τίτλος είναι το δεύτερο μέρος του υπότιτλου του βιβλίου [το πρώτο μέρος είναι: Θεραπευτικές κοινότητες]. Πρόκειται για ένα πρωτοποριακό βιβλίο, έτσι το χαρακτηρίζει η Κατερίνα Μάτσα, τ. διευθύντρια της Μονάδας 18 Ανω, που προλογίζει, στον κρίσιμο και λεπτό τομέα των ψυχικών παθήσεων και πώς αυτές αντιμετωπίζονται από τις σύγχρονες θεραπευτικές κοινότητες. Οι συγγραφείς αφού κάνουν μια λεπτομερειακή και κατατοπιστική εισαγωγή για την ιστορία των κοινοτήτων, στον κόσμο και στην Ελλάδα, δίνουν βάρος στη δική τους, τη «Γέφυρα», που λειτουργεί στο Μεσολόγγι.

Η Μονάδα «Γέφυρα» -διαβάζουμε- «φιλοξενεί άτομα με βαριές ψυχικές διαταραχές και σοβαρά ψυχοκοινωνικά προβλήματα […] Η λειτουργία της μονάδας είναι ανοιχτή στην κοινωνία και προσομοιάζει με οικογενειακό περιβάλλον. Η δυνατότητά της είναι 14 άτομα». Οι ενδιαφερόμενοι αναγνώστες οφείλουν να ξέρουν και τούτα: «Παρέχεται φιλοξενία έως 36 μήνες [μακράς διάρκειας παραμονή] και εφαρμόζεται πρόγραμμα υψηλού βαθμού υποστήριξης [24ωρη παρουσία προσωπικού]. Στη συνέχεια γίνεται το πέρασμα ασθενών στα Προστατευόμενα Διαμερίσματα, εφόσον ο πρώην φιλοξενούμενος της Μονάδας έχει κατακτήσει ή επανακτήσει τις βασικές αρχές της αυτονομίας: αυτοδιαχείριση, συνεργασία, αντίληψη-ενσυναίσθηση του όλου».

Ιδού και τα κριτήρια αποκλεισμού από τη Μονάδα: ηλικία άνω των 45 ετών· οργανικές εγκεφαλικές παθήσεις· λοιμώδες νόσημα· κινητικά προβλήματα· χρήση ψυχοδραστικών ουσιών [ναρκωτικά, αλκοόλ κ.λπ.]· βίαιη, επιθετική, αυτοκαταστροφική συμπεριφορά· πρώτο επεισόδιο νόσου με οξέα ενεργά συμπτώματα· έλλειψη επιθυμίας του ασθενή ή συγγενών του να εισαχθεί στη Μονάδα· δικαστική καταδίκη του ασθενή για παράνομη παραπτωματική πράξη· διάπραξη από τον ασθενή ή από μέλη της οικογένειάς του ποινικού αδικήματος σε βάρος της Μονάδας, συνασθενών ή μελών της θεραπευτικής ομάδας.

Στο βιβλίο δίνονται εξονυχιστικές λεπτομέρειες για τη δομή και τη φιλοσοφία των θεραπευτών, κάτι νομίζω πολύ σημαντικό αφού οι συγγραφείς είναι οι ίδιοι θεραπευτές – είναι σαν να ξεγυμνώνονται στους αναγνώστες ή δείχνουν ότι δεν φοβούνται την ειλικρίνεια και την παρρησία. Γραμμένο με πολλή αγάπη, ξεχωρίζει για τις αλήθειες του και -να τονιστεί ακόμη μια φορά αυτό- διακρίνεται από το σθένος των συγγραφέων, οι οποίοι φαίνεται να πατάνε καλά στα πόδια τους, βασισμένοι στη δημοκρατία που γεννιέται μες στις κοινότητες και την ελεύθερη βούληση ασθενών και θεραπευτών.

Η κατακλείδα από την κ. Μάτσα: «Σπουδαίο βιβλίο, απόσταγμα πολύχρονης κλινικής εμπειρίας […] αντιστρατεύεται στην πράξη την κυρίαρχη σήμερα βιολογική κατεύθυνση της Ψυχιατρικής [αναδεικνύει τη δύναμη της θεραπευτικής σχέσης και της θεραπευτικής ομάδας, τη δύναμη της ψυχοθεραπείας και της τέχνης.

Γιατί καταρρίπτει τα κοινωνικά στερεότυπα για τον ανίατο χρόνιο ψυχωτικό, χωρίς οικογένεια ή εγκαταλελειμμένο απ’ αυτήν ασθενή. […] Γιατί αποδεικνύει ότι η μάχη με τον κοινωνικό στιγματισμό και τον ρατσισμό μπορεί να δώσει ιαματικά αποτελέσματα, κινητοποιώντας ανθρώπους για να αλλάξουν τη ζωή τους, αναδεικνύοντας το ανθρώπινο μέσα στο ανθρώπινο».