Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Νηφάλια αίσθηση απώλειας

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΚΗΣ ♦ «Ψυχή στα δόντια» ♦ Εκδόσεις το Ροδακιό, 2019 ♦ Σελ. 48

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Νηφάλια αίσθηση απώλειας

  • A-
  • A+

Ποιήματα μπαλάντες τα περισσότερα –όπως εξάλλου μας έχει συνηθίσει ο Δημήτρης Χουλιαράκης στη σχεδόν σαραντάχρονη εύκαρπη πορεία του–, τρέχουσες και παλιές, καθημερινές ιστορίες, διασπαρμένες σε διαφορετικά σημεία της Γης, με σύνεση και τέχνη ενορχηστρωμένες, στο απροσδιόριστων χωρικών και χρονικών διαστάσεων πεδίο της ποίησης.

Ειδυλλιακές σκηνές-εικόνες, με άλλοτε δεσπόζουσα την προστατευτική παρουσία του πατέρα και άλλοτε με ευδιάκριτους κάτι απειλητικούς βρυχηθμούς του συντελεσμένου ή του επικείμενου κακού, της συντελεσμένης ή της επικείμενης φθοράς. Τύχες απλών, συνηθισμένων αλλά και ασυνήθιστων ανθρώπων, ιστορίες της ζωής, στιγμές ακινητοποιημένες, προβαλλόμενες με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να αποκτήσουν συμβολικές διαστάσεις και ιδιότητες∙ ποικίλες εκδοχές της τρέχουσας και της μακρινής, αλλά πάντα ωσεί παρούσας, καθημερινότητας, εξαϋλωμένες ή εξαγνισμένες με το πέρασμα του χρόνου, διαβρωμένες από μιαν ιδιοτύπως υφέρπουσα νοσταλγία, απαλλαγμένες από τα επιφανειακά γνωρίσματα της τρέχουσας πραγματικότητας, συνθέτουν ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσες εκδοχές μιας νεωτερικά συγκροτημένης, ποιητικής υφής, ηθογραφίας.

Επιλογή σκηνών, συμβάντων και καταστάσεων από τα έγκατα της μνήμης, ατομικής και συλλογικής, συχνά διαπερασμένων, διεμβολισμένων από μιαν έντονη αίσθηση παραδοξότητας, χωρίς ωστόσο να χάνουν τη ρεαλιστική δυναμική τους∙ ποιήματα-τριτοπρόσωπες αφηγήσεις, ενδεικτικές του ευρέος φάσματος ενός μονίμως περιφερόμενου-περιστρεφόμενου φακού, αντιπροσωπευτικές ενός ιδιάζοντος ψυχισμού, γυμνασμένου στην παρατήρηση, την καταγραφή και την ιδιότυπη ακινητοποίηση-φωτογράφιση συμβάντων, στιγμών και καταστάσεων.

Σποραδικά μνημόσυνα σε ναυαγισμένους, της στεριάς και της θάλασσας, με το ποιητικό υποκείμενο να αντιμετωπίζει με νηφαλιότητα, με κατανόηση, ενίοτε και με τρυφερότητα την κάθε μορφής ήττα, ανεξάρτητα από την αντικειμενική αδυναμία ή υπαιτιότητα του ηττημένου ή την εντελώς συμπτωματική, περιστασιακή ή και άδικη ακόμα υπερίσχυση του νικητή, με μια τις περισσότερες φορές διακριτική αναζήτηση, κάποτε και επισήμανση των βαθύτερων αιτίων του πολύτροπα εκδηλωνόμενου κακού κι ακόμα, με μια διάθεση κριτική, απόρροια ενός κοινωνικής υφής προβληματισμού, σαφώς ανθρωποκεντρικού.

Ο,τι περισσότερο από όλα βαραίνει στην ατμόσφαιρα που συγκροτούν τα ποιήματα της συλλογής είναι η σκιά της μοναξιάς ανθρώπων έρμαιων μιας μοίρας σκληρής και κάποτε αποτρόπαιης, πτυχές της οποίας αποκαλύπτονται με τον κατάλληλο κάθε φορά φωτισμό.

Φωτισμό που, τις περισσότερες φορές, πέφτει πλαγίως και φωτίζει με μιαν εναλλασσόμενη, ενδεικνυόμενη από τις περιστάσεις, ένταση, πρόσωπα, πράγματα, καταστάσεις, έτσι ώστε να μη διακρίνεται στην επιφάνεια της ποιητικά δομημένης αφήγησης παρά όση «πραγματικότητα» χρειάζεται για τη δημιουργία και την προβολή μιας αμφίσημης, επίβουλης και επίφοβης κατάστασης, παρά την ενίοτε εντυπωσιακή διαύγεια των δομικών-γλωσσικών υλικών.

Συχνά είναι μια νηφάλια αίσθηση απώλειας, προσωπικά ή και συλλογικά βιωμένης, που λειτουργεί ως ερέθισμα, ως έναυσμα εκδίπλωσης της μνήμης και ως ασφαλής οδηγός που οδηγεί στην καρδιά των συμβάντων και των συναφών καταστάσεων, με δεδομένη την τάση του ποιητή να ρέπει και να επιδίδεται, σχεδόν εμμονικά, σε καταγραφή-περιγραφή τόπων που, σε ένα περισσότερο ή λιγότερο μακρινό παρελθόν, έγιναν πεδίο-μάρτυρας συγκλονιστικών, τραγικών συμβάντων∙ όπου λαμαρίνες κορμιά χάρβαλα, όμοια κούκλες σαθρές κι όψεις ωχρές γίναν ένα, με ένα μεγάλο, με συγκίνηση φορτισμένο, «γιατί» να αιωρείται πάνω από όλα όσα τραγικά συντελέστηκαν.

Κάπως έτσι δημιουργούνται και λειτουργούν για τον Χουλιαράκη οι αφετηριακές εστίες των συνήθως αφηγηματικής υφής ποιητικών του εκκινήσεων∙ της πάντα ελεγχόμενης τάσης του να επιδίδεται σε αφηγήσεις, το συγκινησιακό απόσταγμα των οποίων συνήθως παραπέμπει σε άλλες, μάλλον αθώες και οπωσδήποτε ωραιοποιημένες διά της νοσταλγίας, εποχές, που όσο κι αν είναι καλά κρυμμένες, απωθημένες, δεν χάνουν ευκαιρία να διεμβολίσουν τραυματικά την απαστράπτουσα ευτέλεια των ημερών μας.

Κάπως έτσι, συχνά ακούγονται διάσπαρτες φωνές, με τη βαρύτητα και τη δραματικότητα της προσωπικής μαρτυρίας∙ φωνές που μοιάζει να προβάλλουν διασχίζοντας τα ποιήματα-μνήματα του βιβλίου, σαν ο εκάστοτε ομιλών να απομακρύνεται από έναν ιδεατό χορό, προκειμένου να διεκδικήσει τον ρόλο του περιστασιακού κορυφαίου.

Προκειμένου, σαν ο κάθε φορά μοναδικός επιζών από ένα καταστροφικό, θανατηφόρο συμβάν, να αρθρώσει τον απολύτως προσωπικό –πλην όμως αντιπροσωπευτικό ενός συνόλου– λόγο του, με τον ποιητή, στον ρόλο του διαμεσολαβητή, να μεριμνά για τη διατήρηση της ιδιαίτερης χροιάς των περιστάσεων που τον προκάλεσαν και τον έθρεψαν (Δες, πλησίασε και άγγιξε δω, πώς κατάσαρκα στο στήθος/για πάντα φορώ φυλαχτό το μολύβι το καυτό/που μου ’ριξαν εκείνοι).

Ακατάπαυστα αναπαριστάνονται, από φωνές μαρτύρων μιας άλλης πραγματικότητας, ανθρώπων που τ’ αγγέλου τους τις φτερούγες ξάφνου ακουρμάστηκαν, καταστροφές και δράματα προσωπικά ή συλλογικά∙ από μονόλογους, θα ήταν ίσως το σωστότερο να πω, συγκλονιστικού ενδιαφέροντος από υφολογική, θεματική και –γιατί όχι;– από ιστορική άποψη, έτσι όπως τους αισθάνεται κανείς να υπερυψώνονται καθέτως στο παρόν της γραφής.

ΣΤΟ ΝΤΙΒΑΝΙ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
Η γραφή είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη ζωής
Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα, o Νίκος Χρυσός απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να...
Η γραφή είναι, πριν απ’ όλα, μια πράξη ζωής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Καθρέφτισμα ευγνωμοσύνης
Ο Τζον Μπάνβιλ, στο πρόσφατο μυθιστόρημά του με τίτλο «Η κυρία Οσμοντ», «οικειοποιείται» όχι μόνο την Ίζαμπελ Αρτσερ, κεντρική ηρωίδα του Χένρι Τζέιμς στο «Πορτρέτο...», αλλά και το περίτεχνο, μνημειώδες για...
Καθρέφτισμα ευγνωμοσύνης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οικεία δεινά
Ο Νικόλας Σεβαστάκης έχει πλούσια θητεία στον χώρο του δοκιμίου και των μελετών στα κοινωνικά και πολιτικά φαινόμενα. Εχει όμως και μία λογοτεχνική παιδεία τέτοια που του επιτρέπει να φτιάξει ένα μυθιστόρημα...
Οικεία δεινά
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Ηρθε η ώρα οι διανοούμενοι να συναντήσουν τον λαό με όρους ισότητας»
Ο βραβευμένος Γάλλος συγγραφέας, Ερίκ Βυϊγιάρ, που έφερε στο προσκήνιο τα πλήθη δεν μασάει τα λόγια του και μας μιλάει για τη γαλλική κυβέρνηση, την Apple και τον Γκόγκολ, για τις ανισότητες που νοθεύουν τις...
«Ηρθε η ώρα οι διανοούμενοι να συναντήσουν τον λαό με όρους ισότητας»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι μαϊμούδες
Δώδεκα διηγήματα που μετεωρίζονται από την αγωνία της πλοκής στην αγωνία της ύπαρξης, από το σκοτεινό απόθεμα του ήρωα στο σκοτεινό απόθεμα της τρέχουσας πραγματικότητας. Πρώτος, το «μαύρο» νήμα ξετυλίγει ο...
Οι μαϊμούδες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας