Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Oψεις της μνήμης

ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΑΣΑΡΓΙΩΤΑΚΗ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Oψεις της μνήμης

  • A-
  • A+

Ο Δημήτρης Πέτρου (γενν. 1970, Δράμα), φέροντας την ευθύνη του χρίσματος που του δόθηκε από τον Δημήτρη Μαρωνίτη, συνεχίζει την ιδιαίτερη και συνεπή ποιητική του πορεία και Νέκυια με το τρίτο ποιητικό του βιβλίο, τη «Μόρα».

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΕΤΡΟΥ
«Μόρα»
Αρκτος, 2018
Σελ. 46

Βαδίζοντας στο δίχτυ ενός διακείμενου, το οποίο πλέκει μπροστά μας –συναπαρτιζόμενο επιφανειακά από τους Σαχτούρη, Σινόπουλο και Καβάφη– και χωρίς να αρνείται τη μεταφυσική ερμηνεία της υπνικής παράλυσης (βλ. Μόρα) χαράζει και επιμένει σε έναν δικό του ποιητικό δρόμο.

Ενώ σε μιαν ανάγνωση η πορεία του θα μπορούσε, σε ένα δεύτερο επίπεδο, να ιδωθεί ως μια παράπλοια σε σχέση με την ποίηση της Τζένης Μαστοράκη και του Βασίλη Στεριάδη, στην πραγματικότητα ο νεότερος ποιητής, με μια δική του ειρωνεία και ταπεινότητα, αυτο-υπονομεύεται γέρνοντας, για να δώσει χώρο στην αναδίπλωση της ποίησης ως ένα φαινόμενο μιας άλλης τάξης.

Εκεί όπου το ανθρώπινο –και υπό λήξη– σώμα μπολιάζεται τη μνήμη και τη νόηση ως μια ξένη ανάπτυξη, ώστε να λειτουργήσει ως μια φωτο-γραφική ανασκαφή του περιρρέοντος χώρου που φέρει την υφή ενός πυκνού αέρα, σε μια ποιητική αντιστροφή, εκεί όπου ο αέρας κοινωνείται ως χώμα και το χώμα ως αέρας.

Αναπνέοντας χώμα, λοιπόν, ως πουλί ιστορικό, κατά τον Μίλτο Σαχτούρη, ο Δημήτρης Πέτρου αναζητά «πέρα μακριά χιλιάδες μέρες / να καίγονται στους λόφους», βαδίζοντας σε ξύλινα πατώματα που τρίζουν, «τις νύχτες που έτριζαν τα φύλλα».

Σε ένα δικό του σκηνικό, εκεί όπου «το πρωί ο ήλιος ανέβαινε με συρματόσχοινα / και η πόλη σαν σπασμένο παιχνίδι» και εκεί όπου «στη σκουριά φυτρώνουν μαχαίρια», κομίζει τα δικά του υλικά: το ζεστό γάλα, σκουπίδια, μέταλλα, παλιά σπίτια και κυρίως βουνά και ορεινά τοπία.

Ωστε ως άλλη Μόρα η ποίησή του, σιγά σιγά και με τον δικό της τελεσίδικο τρόπο, «να πριονίσει γαλήνια τα φτερά μας».


Ο Βασίλης Παπάς (γενν. 1954, Εδεσσα) στο «Chiaro Scuro» υφαίνει μικρο- και μακρο-ιστορίες. Με ποίηση στοχαστική και ρητορική και με δομική μονάδα την εικόνα-βίωμα-άκουσμα, μας παραδίδει ποιητικά αφηγήματα.

ΒΑΣΙΛΗΣ ΠΑΠΑΣ
«Chiaro Scuro»
Κίχλη, 2018
Σελ. 88

Πρόκειται για ένα «συνεχές ντουμπλάρισμα», «εκεί που το παρόν σκοντάφτει διαρκώς στον ύφαλο της μνήμης», που ενώ μπολιάζεται με ποιητικές παρεμβάσεις και σχολιασμούς, ανθίζει και επιχρωματίζεται με την ένταση του φωτός και της σκιάς, του αίματος και της «απουσίας» του. Αποκαλύπτοντας μια σταθερή και σπάνια, στην υφή και στη διάθεσή της, παλέτα.

Ενώ ο ποιητής φαίνεται να επικεντρώνεται στη σκιά που προκύπτει ως αποτέλεσμα του φωτός, παραθέτοντας ως μότο του βιβλίου τα λόγια του Γκέτε: «όπου υπάρχει πολύ φως, υπάρχει έντονη σκιά», φαίνεται να στοχεύει ή να αξιώνει το αντίστροφο. Οταν μας λέει στο ποίημα «Το μπιλιάρδο» πως η μπάλα «στάθηκε ακίνητη μπροστά στην τρύπα της αβύσσου», μετά την πορεία της: «στρατοδικείο, Κέρκυρα, μελλοθάνατος και τέλος στο Γεντί Κουλέ», γυρεύει μια χάρη, εγκόσμια, που ενώ από τη μία δείχνει το τυχαίο και την τυφλότητα της ιστορίας-καραμπόλας, από την άλλη φωτίζει και αξιώνει μια ανθρώπινη διάσταση στο τελικό αποτέλεσμα. Αντίστοιχο με αυτό των πατατοφάγων του Βαν Γκογκ, τα παπούτσια του χωρικού ή και τα γερασμένα χέρια σε έναν πίνακα του Ρέμπραντ, όπου το φως ξεκινά από μέσα, από το ίδιο το αντικείμενο, και κινείται προς τα έξω, φωτίζοντας και θερμαίνοντας το κοσμικό και πυκνό μας σκοτάδι.

Αυτόφωτα και έρμαια λοιπόν τα αντικείμενα και τα πρόσωπα στην ποίηση του Παπά –όπως και του Πέτρου–, επιλέγουν την παραμονή ανασκαλεύοντας την απουσία-οπή. Οπου πέρα από την ανακούφιση αναζητείται η αξίωση μιας αρμονίας μες στον κόσμο ως διαλείμματος. Συγχέοντας το νόημα με τη σημασία, αρνείται να αποδεχτεί τη δοσμένη ή την τρέχουσα «ισορροπία» και γέρνει μονίμως προς τη μία πλευρά, φωτίζοντας και στέλνοντας τις σκιές προς την ίδια κατεύθυνση.

Ακολουθώντας μέχρι τέλους τον πρόσφατα εκλιπόντα και συντοπίτη του Μάρκο Μέσκο, που γράφει: «Κόπηκε στα δυο η ζητωκραυγή μου όταν θυμήθηκα / πως στο ίδιο μέρος του γηπέδου είχαν ξαπλώσει / είκοσι εννιά ολόγυμνα πτώματα / χωρίς κεφάλια… («Εικόνες από την επαρχία», Πριν από το θάνατο), καταθέτει το δικό του «αντίστοιχο βίωμα»: «Βρήκαν το πτώμα του παρατημένο στο Ρολόι / σ’ ένα τσουβάλι το κεφάλι του / τον κλότσησαν ξανά. / Σήκω τώρα, του είπαν, αν μπορείς / για να μας τραγουδήσεις / […] να διαπομπεύσουν τους νεκρούς / κι όπως ετοιμαζότανε για την κλοτσιά / διέκρινε παραμορφωμένο τον βαφτισιμιό του. / Κατέβασε την μπότα του / με τρόπο η κίνηση μη γίνει αντιληπτή / νεκρό ξανά δεν κλότσησε ποτέ» («Η κλοτσιά»).

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η πρόσληψη του Ε. Α. Πόε στην Ελλάδα
Η υποβλητική ατμόσφαιρα των σκοτεινών και παράδοξων ιστοριών του Ε. Α. Πόε επηρέασε και κινητοποίησε δημιουργικά σημαντικούς Ευρωπαίους και Ελληνες συγγραφείς, στην πλειονότητά τους εκπροσώπους ή θιασώτες του...
Η πρόσληψη του Ε. Α. Πόε στην Ελλάδα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
Θα ’μαι εξαρχής σαφής σαν κατακλυσμός. Το «Γεωγραφίες των Φριτς και των Λανγκ» του Θωμά Τσαλαπάτη (γ. 1984, Αθήνα) είναι το «Πεθαίνω σαν χώρα» (βλ. Δημήτρης Δημητριάδης, 1978) μιας νέας «γενιάς», μιας...
Ποίηση στις ρωγμές του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο κριτικός Παλαμάς: η ποιητικοποίηση των πάντων
Με την κυκλοφορία του πρώτου τόμου των Απάντων του Παλαμά (2018) και με αρκετούς άλλους τόμους να βρίσκονται στο τυπογραφείο ή να οδεύουν προς αυτό άρχισε να υλοποιείται με ταχείς ρυθμούς το πιο μεγαλεπήβολο...
Ο κριτικός Παλαμάς: η ποιητικοποίηση των πάντων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποιητικό ψηφιδωτό 2018
Ποικιλία μορφικών επιλογών, τολμηροί πειραματισμοί ή ωρίμανση κλασικότερων τάσεων, πολιτικές, ενδοσκοπικές ή ενδοποιητικές σκοπιές, τόνοι παιγνιώδεις, δραματικοί, αφηγηματικότεροι ή θραυσματικοί, αλλά και...
Ποιητικό ψηφιδωτό 2018
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πεζογραφία vs ποίηση, ή και κάτι παραπάνω;
​Το τι παρακολουθούν οι μελετητές της λογοτεχνίας μάς δείχνει ποιον Κανόνα κατασκευάζουμε και συντηρούμε ως έθνος. Δείχνει δηλαδή ποια ονόματα και ποια έργα εξακολουθούν να έχουν απήχηση στη σκέψη του...
Πεζογραφία vs ποίηση, ή και κάτι παραπάνω;
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ποιητικός «τόπος αδέκαστης ουτοπίας»
Τα ποιήματα που περιλαμβάνονται στην ανθολογία «Η Πρέβεζα στη νεοελληνική ποίηση» φανερώνουν τόσο τη σύνδεση του Καρυωτάκη με την πόλη όσο και την επίμονη διάρκεια της απήχησής του. Το πρώτο —πλην του...
Ποιητικός «τόπος αδέκαστης ουτοπίας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας