Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
  • Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.7°C
    1 BF
    88%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.3°C / 14.4°C
    1 BF
    82%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 7.8°C / 16.7°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 10.0°C
    1 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    82%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 14.4°C
    1 BF
    80%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    47%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 2.2°C / 13.0°C
    1 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 15.0°C
    1 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.0°C
    1 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.7°C
    3 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    1 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    1 BF
    88%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.0°C / 14.0°C
    2 BF
    77%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.0°C / 15.0°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.0°C / 16.1°C
    1 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.6°C / 15.6°C
    2 BF
    82%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.6°C / 12.2°C
    1 BF
    87%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 14.4°C
    2 BF
    94%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 12.0°C / 12.0°C
    2 BF
    47%
Η σκοτεινή πλευρά της δημοσιογραφίας 
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η σκοτεινή πλευρά της δημοσιογραφίας 

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Η εφημερίδα είναι μια εφεύρεση του νεωτερικού κόσμου και ένα σύμβολο του αστικού πολιτισμού. Από την πρώτη της εμφάνιση δε, εμπεριείχε και επιτελούσε δυο λειτουργίες. Αφ’ ενός είναι ένα μέσο ενημέρωσης, κριτικής, διαλόγου και πολιτιστικής έκφρασης και ακόμα μια συνεχής καταγραφή της ιστορίας την ώρα που αυτή συμβαίνει. Από την άλλη, είναι ένα «προϊόν» το οποίο πρέπει να πωληθεί για αναπαραχθεί ως τέτοιο και να φέρει και κέρδη.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ  
«Η χαμένη τιμή της δημοσιογραφίας  
20 + 1 ιστορίες κιτρινισμού»  
Θεμέλιο, 2018  Σελ. 287

 

Η εφημερίδα και ο Τύπος συνολικά, με όλες τις αλλαγές και τις μεταλλάξεις που επήλθαν τις τελευταίες δεκαετίες λόγω των νέων τεχνολογιών, είναι επιπλέον και ένας ιδεολογικός μηχανισμός που αναπαράγει και εγχαράσσει μια συγκεκριμένη ανάγνωση της πραγματικότητας καθώς και πολιτικές και κοινωνικές απόψεις, μοντέλα συμπεριφοράς και σχέσεις κυριαρχίας/υποταγής. 

Ιστορικά δε, πάντα υπήρχε μια μερίδα του Τύπου που υπέστειλε την ποιότητα των λειτουργιών του και προέκρινε ωμά και κυνικά την επιδίωξη της κερδοφορίας με την εκκωφαντική παραπληροφόρηση, την κατασκευή ειδήσεων, την εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου, την πορνογραφία, την παραβίαση της ιδιωτικής ζωής, τον εντυπωσιασμό, το «σπέρμα και αίμα», όπως εύστοχα έχει διατυπωθεί. Είναι το είδος εκείνου του Τύπου που ονομάστηκε, πρώτα στην Αμερική και στην Αγγλία, «κίτρινος». 

Ο γνωστός και έμπειρος δημοσιογράφος Γιάννης Παντελάκης, ανεπηρέαστος από το esprit de corps του επαγγέλματος, με το βιβλίο του «Η χαμένη τιμή της δημοσιογραφίας», καταβυθίζεται κυριολεκτικά στον βούρκο αυτού του τύπου δημοσιογραφίας και ανασύρει μερικές εξαμβλωματικές εκδηλώσεις του κατά τη μεταπολιτευτική διαχρονία. 

Οι «κίτρινες» αυτές εκδηλώσεις που περιγράφει ο Παντελάκης πραγματοποιήθηκαν τόσο στα έντυπα μέσα όσο και στα τηλεοπτικά και η θεματική τους γκάμα ήταν ευρύτατη και ποικιλόμορφη. Εκμεταλλεύτηκαν την εκάστοτε πολιτική συγκυρία βέβαια, αλλά και την ηδονοβλεπτική προδιάθεση μέρους της κοινωνίας και φυσικά τον πόνο και την απελπισία των ανθρώπων. Δεν έλειψε ακόμα και η εκδήλωση μιας παραδημοσιογραφίας στα όρια της ποινικής παραβατικότητας ή και ωμά παραβατικής. Η οργάνωση «17 Νοέμβρη» έχει τη μερίδα του λέοντος στον πολιτικό κιτρινισμό, τον έντυπο αρχικά και τον τηλεοπτικό αργότερα.

Οταν η «17 Νοέμβρη» δεν είχε ακόμα εξαρθρωθεί, κάποιες εφημερίδες και κάποια κανάλια αποκάλυπταν υποτιθέμενα μέλη και υποτιθέμενους δολοφόνους της οργάνωσης υποκαθιστώντας τις διωκτικές αρχές και στοχοποιώντας αθώους ανθρώπους. Ετσι, κατά τρόπο παράδοξο κιόλας, η Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία υπέδειξε ως μέλος της «17 Νοέμβρη» τον Γιώργο Βότση, αρχισυντάκτη τότε της καθημερινής Ελευθεροτυπίας, μαζί με άλλους δεκατρείς πολίτες, ενώ το Εθνος έδειξε ως δολοφόνο της ίδιας οργάνωσης τον αντιστασιακό και συγγραφέα Περικλή Κοροβέση.

Αργότερα, την περίοδο της σύλληψης των μελών της οργάνωσης, μερικά κανάλια ήθελαν κάποια Μάγδα και μια γνωστή δημοσιογράφο της Ελευθεροτυπίας ως τις «απαραίτητες» μυστηριώδεις γυναίκες της «17 Νοέμβρη» για να συμπληρώσουν με τον ανάλογο σεξισμό την όλη υπόθεση. Η μερίδα αυτή του Τύπου όμως δεν αρκείται μόνο στην επικαιρότητα της «17 Νοέμβρη» για την εμπορική και κανιβαλική χρήση της και για μια ενδεχόμενη σχέση με τις διωκτικές αρχές. Ο Παντελάκης ανασύρει και εκθέτει την ιστορία των μυστικών κονδυλίων του υπουργείου Εξωτερικών της περιόδου 1990-92 και αναδεικνύει ακόμα περισσότερο τις σκοτεινές όψεις της εγχώριας δημοσιογραφίας.

Η κίτρινη ζοφερή εικόνα συμπληρώνεται σιγά σιγά με την ανήκουστη επίθεση της Αυριανής στον Μάνο Χατζιδάκι και το φαινόμενο του αυριανισμού, αλλά και με τις άλλες ενδεικτικές περιπτώσεις που περιγράφει ο συγγραφέας. Αλλωστε με την άναρχη ανάπτυξη του ιδιωτικού τηλεοπτικού τοπίου που ακολούθησε και τη μάχη με όλα τα μέσα για την τηλεθέαση ο κιτρινισμός άνθησε και επεκτάθηκε.

Ο Παντελάκης υπενθυμίζει και σχολιάζει τις αυτοαποκαλούμενες ερευνητικές εκπομπές που οδήγησαν στην αυτοκτονία καταγγελλόμενους για αιμομιξία και βιασμό, που διαπόμπευσαν στο πανελλήνιο καλλιτέχνες και γνωστούς μόδιστρους αποκαλύπτοντας απόλυτα προσωπικές στιγμές, που αναπαρήγαγαν ομοφοβικά σύνδρομα με λούμπεν λεξιλόγιο, αλλά και ειδησεογραφικές που δημοσιογράφοι τους, υποκαθιστώντας ξανά τις Αρχές, συνομιλούσαν με κακοποιούς που κρατούσαν ομήρους, με τραγικά αποτελέσματα.

Υπενθυμίζει ακόμα εκπομπές που εκμεταλλεύονται τον πόνο των ανθρώπων προτείνοντας τη «φραπελιά» (!) ως φάρμακο για τον καρκίνο και τις συνδέει με την αντιμετώπιση από μεγάλη εφημερίδα του περιβόητου νερού του Καματερού τη δεκαετία του 1970. Συμπληρώνει την εικόνα με τους δημοσιογράφους εκβιαστές, τις ψεύτικες πολεμικές ανταποκρίσεις από άλλες μη εμπόλεμες χώρες και τα λεγόμενα fake news που φαίνεται να εμπλέκονται και στα σύγχρονα πολεμικά παιχνίδια. 

Αυτό που προκύπτει από το απόλυτα τεκμηριωμένο βιβλίο του Γιάννη Παντελάκη είναι η αναμφισβήτητη δημοκρατική ανάγκη της ύπαρξης του Τύπου να συνδυάζεται με μια εξίσου αναγκαία κριτική των σκοτεινών του πλευρών που με τόση ενάργεια και εύκολα διακρινόμενη θλίψη περιγράφει και αναδεικνύει. 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εικόνες του Μπέκετ
Υπήρξε αρκετά γνωστή η σχεδόν σωματική αποστροφή του Ζιλ Ντελέζ για το θέατρο και την αμεσότητα των δρωμένων του, απότοκο ίσως όχι μόνο της «αντικοινωνικής» ιδιοσυγκρασίας του φιλοσόφου, αλλά και μιας ριζικά...
Εικόνες του Μπέκετ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Η εποποιία της καθημερινότητας»
Τρίτο πεζογραφικό βιβλίο της φιλολόγου, κριτικού και συγγραφέως Μαρίας Στασινοπούλου (γεν. 1945) μετά το εξαιρετικό Κυρία, με θυμάστε; (Κίχλη, 2010), που βασιζόταν στις εμπειρίες της ως καθηγήτριας της...
«Η εποποιία της καθημερινότητας»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα ευαγγέλιο και ένα κοτσύφι
Η φιλία του Νίκου Καζαντζάκη με τον Αγγελο Σικελιανό, όπως και ο έρωτας του Ανδρέα Εμπειρίκου με τη Μάτση Χατζηλαζάρου ή, ίσως, της Μαρίας Πολυδούρη με τον Κ.Γ. Καρυωτάκη, είναι ένα από εκείνα τα θρυλικά...
Ενα ευαγγέλιο και ένα κοτσύφι
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το ζοφερό σύμπαν του Οργουελ
Το εγχώριο αναγνωστικό κοινό γνωρίζει καλά το έργο του Ερικ Αρθουρ Μπλερ (μετά θάνατον, το ίδιο του το επίθετο μπήκε κι επίσημα στο αγγλικό λεξιλόγιο και το οργουελιανός έγινε συνώνυμο της πολιτικής δυστοπίας)...
Το ζοφερό σύμπαν του Οργουελ
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μορφές αποξένωσης
Η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, περισσότερο από όλους στα ελληνικά γράμματα, μας έχει μυήσει στις ποικίλες νοηματοδοτήσεις της λέξης «μάρτυρας», στη μεταπολεμική τουλάχιστον λογοτεχνία.
Μορφές αποξένωσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας