• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 7.6°C / 11.8°C
    4 BF
    80%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 7.1°C / 10.5°C
    3 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 15.0°C
    5 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    4 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.0°C / 7.0°C
    1 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 3.4°C
    3 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    2 BF
    65%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 16.5°C
    2 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 12.9°C
    2 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 15.4°C
    4 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    3 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    2 BF
    51%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 9.9°C
    2 BF
    62%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 8.5°C
    2 BF
    92%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.8°C / 16.6°C
    2 BF
    80%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 11.5°C
    3 BF
    90%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    2 BF
    85%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 9.5°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.0°C / 4.0°C
    1 BF
    78%
ΧΑΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Χαρτογραφώντας το άγνωστο

  • A-
  • A+

Τρεις περιπτώσεις 

Τα ποιήματα των τριών υπό παρουσίαση ποιητών συμβαίνουν επαναληπτικά στον χώρο. Είτε δυναμιτίζοντας και ξεπουπουλιάζοντάς τον, ως κάτι το ξένο που πλησιάζει απειλητικά (Δεσποινιάδης) είτε υποσκάπτοντας, διασχίζοντας και αυτo-ανατρέποντάς τον (Ψάλτης) είτε επανα-σχηματίζοντάς τον σε ένα σημειωτόν στο ερημικό κενό του, σε μια περιττή αντανάκλαση (Αϊναλής). 

Πρόκειται για μια μετάβαση, κοινή και στους τρεις, από τη μάταιη απόπειρα αναζήτησης, όχι πια του Θεού, αλλά του εαυτού –ως στάσης–, στη δυνατότητα ή, έστω, στην πιθανότητα να ζήσει με αξιοπρέπεια ένας άνθρωπος «σε έναν κόσμο που έχει μετατραπεί σε κόλαση». Εκεί όπου ο ποιητής-ήρωας-πρωταγωνιστής δεν επιθυμεί να κρυφτεί ή να διαφύγει από κάτι, αλλά πλησιάζοντας εκτίθεται και επιθυμεί διακαώς να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. 

Να υπογραμμιστεί εξαρχής πως κανείς τους δεν αυθιστορείται ή αυτοβιογραφείται. Ούτε καν, π.χ., όταν μας λέει ο Δεσποινιάδης: «όταν χώνω τα μούτρα μου / στα σκέλια σου / δεν σκέφτομαι καθόλου», ο Ψάλτης: «ονειροπόλος φουμάριζε τις πιο αλλόκοτες ιδέες που του περάσανε ποτέ από τον νεφελοδαρμένο του νου», ή ο Αϊναλής: «ένας στρατός εγώ οφθαλμαπάτες ξυπόλητοι και να καίει το πέλμα από χίλιες πλευρές μια ζώσα σιωπή να κυκλοφέρνουν τ’ αρπακτικά το κουφάρι μου». 

Και οι τρεις χαρτογραφούν το άγνωστο. Ο Δεσποινιάδης «ήρεμα» και με υπομονή, ο Ψάλτης αυτο-υπονομευόμενος με την ειρωνεία και τον αυτοσαρκαστικό του εξοπλισμό, και ο Αϊναλής περιδινούμενος μες στο μυθοποιητικό και παραμυθιακό του σύμπαν. 

Χτυπώντας το ανερμήνευτο του επίγειου βίου, την κενότητα και σαφώς τη ματαιοδοξία των μετεχόντων. Με ποικιλόθεμα ποιήματα δείχνουν προς την ανάδυση μιας «διαφορετικής», μιας άλλης στάσης, χειρονομώντας εναντίον του ομοιόμορφου και του συντονισμένου. Προτάσσοντας τη σημασία της διαφοροποίησης ή και της αποκόλλησης, ως μιας αναγκαίας προϋπόθεσης για οποιαδήποτε αλλαγή ή ως μια μορφή αντίστασης. Η ποίηση και ως ένα μάθημα ηθικής. 

---------------

Ο Κώστας Δεσποινιάδης (1978), ιδρυτής από το 2001 του περιοδικού και των εκδόσεων Πανοπτικόν, ποιητής και δοκιμιογράφος, ένας από τους νεότερούς μας στοχαστές, δυναμιτίζει τα πράγματα από κάτω, παραμένοντας ανθρώπινος και ζεστός στην επαφή του. 

Στο λογοτεχνικό –και όχι μόνο– έργο του βρίσκεται στον τόπο μετά την καταστροφή. Θεωρώντας την απραξία ταυτόσημη με την ενοχή και άρα με τη συν-ενοχή, και αποκλείοντας τη δυνατότητα της όποιας λύτρωσης, επιλέγει, είτε πάνω σε έναν μαντρότοιχο είτε αποσυρόμενος στην οικεία των παιδικών ή των συζυγικών χρόνων, να κινηθεί στα σύνορα της αλλοτρίωσης, χωρίς να δογματίζει. 

Ανθρωπος πνευματικά και ηθικά έντιμος αρνείται την «υποταγή» στις επιταγές και στους προσδιορισμούς και τους προκαθορισμούς των «άλλων» και επιλέγει να συμπορευτεί με τους διακειμενικά και δι-ιστορικά «οικείους» του. 

Χωρίς να σχολιάζει ή να μεταπλάθει την εμπειρία, με αυτήν ως πρώτη ύλη πλάθει τις δικές του μορφές και τα δικά του συμβάντα, ανοίγοντας σε ένα σκηνογραφικό και σκηνοθετικό όραμα τα ποιήματά του. 

---------------

Ο Αντώνης Ψάλτης (1977), με σπουδές νομικής στο ΑΠΘ και στη Χαϊδελβέργη, πόλη του ποιητή Χέλντερλιν, τον οποίο και μεταφράζει, μας δίνει την τρίτη του ποιητική κατάθεση, μετά το Ο ήρωας μέσα μου (2005) και Το καντήλι και άλλα ποιήματα (2013). 

Με το νέο λυρικό του ένδυμα διαρκώς παρόν, μας παρασέρνει με την παιγνιδίζουσα σπιρτάδα του και το ειρωνικό του βάθος. Αξιοποιώντας προσφυή σχήματα και ευρηματικά λεξιπαίγνια, ισορροπεί περίτεχνα πάνω στην αμφισημία και την πολυσημία των λέξεων. 

Αντιμάχεται με τα χάρτινα όπλα του (γράφει μάλιστα: «με τα όπλα του λοιπόν καθείς / ιππότης της ελεεινής γραφής») και ως άλλος Δον Κιχώτης τραβάει το χαλί κάτω από τα πόδια του. Μετακινούμενος από στίχο σε στίχο ή από στροφή σε (απο-)στροφή και με το δονκιχωτικό του κοντάρι, δηλ. το μολύβι του, μας παραδίδει προσχέδια του αδύνατου –οποιουδήποτε– οριστικού σχεδίου. Αρα, όχι μόνον αδυνατεί να ολοκληρώσει μια αυτο-προσωπογραφία ή ένα θέμα ή μια τοπιογραφία, αλλά αυτο-παγιδεύεται στην οντολογική του σάτιρα και προσπαθεί να κρατηθεί από τα περικείμενα. 

Βάζοντας εμπόδια και τρικλοποδιές στον εαυτό του και στους άλλους, με μια ποίηση καρυωτακικο-φιλυρικής προβολής, δανείζεται στοιχεία από τον καρναβαλικό Βάρναλη, τα οποία και αναμιγνύει με τα ερωτικά ποιήματα της Παλατινής Ανθολογίας –τα οποία επίσης μεταφράζει– για να τονίσει το αδύνατο της σύμπλευσης με την εποχή. 

---------------

Ο Ζήσης Αϊναλής (1982), φιλόλογος και διδάκτωρ Βυζαντινής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Paris 1, μακριά από ψευδο-λυρισμούς και λανθασμένα ή εύκολα αποδιδόμενες φυσιολατρίες, αποφασίζει να κινηθεί στο νέο του βιβλίο κειμενολατρικά, στοχεύοντας στην αλλαγή των σκιάσεων και των τόνων των πραγμάτων. 

Στα «Παραμύθια της έρημος» λοιπόν, ο Αϊναλής όχι μόνο στέλνει κατεπείγοντα τηλεγραφήματα σε άγνωστο παραλήπτη, αλλά εξερευνά τα όρη και τα όρια της δικής του ενδοχώρας, με ένα επαναληπτικό σημειωτόν στην έρημο. 

Ενώ προσπαθεί να μας παρασύρει με τον ψιθυρικό μονόλογό του, χωρίς να αυτοαναφέρεται, προβάλλει ένα φανταστικό τοπίο. Με την ορμή προς το ακατάληπτο παρούσα, μας παραδίδει μια ποίηση με χρησμώδη και σκοτεινά σημεία, φορτίζοντας επιτυχώς το αδιέξοδο του σύγχρονου ποιητή και οδοιπόρου στην όποια διαδρομή του. 

Γνωρίζοντας πως είναι αδύνατον να αποφανθεί τελεσίδικα, όχι μόνο κάνει σημειωτόν στην έρημο, στο άκεντρο-κέντρο μιας εαυτότητας, αλλά αξιώνει τη συστηματοποίηση του παραλόγου. Με την οραματική αναζήτηση του αγνώστου και με την αναστοχαστική του διάθεση παρούσα, δείχνει προς το ασαφές και αχανές πέρας του. Το οποίο και αποπειράται να «κεντροποιήσει». 

Ακολουθώντας τη γαλλική ποιητική παράδοση και ιδίως αυτή των «καταραμένων», όχι μόνο δεν κρύβει την μποντλερική του καταγωγή, αλλά ποντάρει στην ανάγκη για μια μελαγχολική, νεορομαντικού-μεσοπολεμικού τύπου, μνημείωση, την οποία όμως ενδυναμώνει με την αμεσότητα της απεύθυνσής του. 

Με το διακείμενο των ποιητικών συνθέσεων ανιχνεύσιμο (Σολωμός, Κόλεριτζ, Μαστοράκη, Αρτό, Μισό, Σινόπουλος, Δάλλας) και οργανικά αφομοιωμένο, επιτρέπει και καθοδηγεί την ανάδυση της ιδιοπροσωπίας του. Κινούμενος εντός μιας περιδίνησης και ενός παραμιλητού στο συμπαντικό –και κατά έναν τρόπο– στο ιστορικό κενό, εκεί όπου η γήινη έρημος αντιστοιχεί στο κόκκινο χώμα του πλανήτη Αρη, προδιαγράφει ίσως και ένα κοσμολογικό σχέδιο. 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας αλληγορικός του καπιταλισμού
Πίσω από τα ερωτολογικά, θανατολογικά και καλλιτεχνικά επιφαινόμενα στα οποία τον οδηγούσε η κλίση του, ο Μπατάιγ δείχνει να έχει πλήρη επίγνωση της βαθύτερης καπιταλιστικής τάσης που αλληγορεί η θεωρία...
Ενας αλληγορικός του καπιταλισμού
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κωνσταντίνα
Και θα έκλεινες το διήγημα με την Κωνσταντίνα να παρακολουθεί τηλεόραση στο μπαλκόνι, να παρακολουθεί ατάραχη εικόνες από μέτωπα πολέμου, από δάση που καίγονται και θάλασσες που ματώνουν. Κατά μια έννοια, θα...
Κωνσταντίνα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι εν λογοτεχνία σαλοί
Ο συγγραφέας φιλοτεχνεί τρόπον τινά εννέα πίνακες όπου αναπαριστά την προαιώνια μάχη του Καλού και του Κακού, αναμιγνύει το ρεαλιστικό στοιχείο με το μεταφυσικό, ελαφραίνει τον αναπόφευκτο διδακτισμό των μύθων...
Οι εν λογοτεχνία σαλοί
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Σατιρική εποποιία
Ο Καψάλης, αξιοποιώντας τη βυρωνική φιλολογία, διέρχεται σύντομα αλλά κατατοπιστικά την προοδευτική στάση και τη δράση του λόρδου-βουλευτή που εντέλει, ενώ αποδεικνύεται αριστοκρατικός, «διστακτικός...
Σατιρική εποποιία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το θείο στην μακρά ελληνική παράδοση
Ο Αντρέ-Ζαν Φεστουζιέρ (1898-1982) ανήκει σε μια σπουδαία γενιά Γάλλων «ιστορικών των Ιδεών». Οι σοφοί και ακαταπόνητοι αυτοί μελετητές, έφεραν στο φως άγνωστες περιοχές της σκέψης και άγνωστες περιόδους της...
Το θείο στην μακρά ελληνική παράδοση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τζέιμσον «γράφει» Μπένγιαμιν
Ετσι οδηγούμαστε με ακρίβεια στο σημείο μηδέν μιας γραφής που έγινε πλήρως ζωή: στον «πολιτικό» Μπένγιαμιν, για τον οποίο η αμφισημία της στράτευσης και της κριτικής είναι αναπόδραστη και πολύτιμη, καθώς δεν...
Ο Τζέιμσον «γράφει» Μπένγιαμιν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας