Η οικογένεια Ντάρελ δεν ήταν μια συνηθισμένη οικογένεια: η μητέρα Λουίζα με τα τέσσερα παιδιά της, τον Λόρενς (αργότερα διάσημο συγγραφέα του «Αλεξανδρινού Κουαρτέτου»), τον Λέσλι, τη Μαργκό και τον μικρό Τζέραλντ, που όλοι τον φώναζαν «Τζέρι».
Το 1935, περίπου για μια πενταετία, οι Ντάρελ μετακομίζουν από την Αγγλία στην Κέρκυρα, όπου ο νεαρός Τζέρι -που ήταν ήδη μανιώδης φιλόζωος- εξελίχθηκε σε ενθουσιώδη φυσιολάτρη για να γίνει αργότερα ένας από τους πιο σημαντικούς μελετητές και ένθερμος υποστηρικτής των άγριων ζώων, ιδρύοντας το Κέντρο Προστασίας Αγριας Ζωής στο Τζέρσεϊ.
Το 1982, τιμώντας τον για το σημαντικό έργο του, η βασίλισσα τον έχρισε μέλος του Τάγματος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Τις μνήμες του από την Κέρκυρα τις μετέφερε σε δύο συναρπαστικά βιβλία, «Η οικογένειά μου και άλλα ζώα» και «Ζώα, πουλιά και συγγενείς». Το πρώτο μόλις επανακυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Καλειδοσκόπιο» και αναμένεται και το δεύτερο.
Οι περιγραφές και στα δύο είναι τόσο γλαφυρές και… εκκεντρικές που δεν ξέρεις τι είναι αλήθεια και τι μυθιστορία. «Ολα είναι απολύτως αληθινά» εξηγεί η χήρα του Τζ. Ντάρελ, Λι Ντάρελ. «Ολοι οι Ντάρελ ήταν εκκεντρικοί, ο καθένας με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Προσωπικά, γνώρισα μόνο δύο από τα αδέλφια του, τον Λόρενς και τη Μαργκό.
Ο σπουδαίος μας Λόρενς ήταν πράγματι μια λογοτεχνική ιδιοφυΐα – δεν είναι τυχαία η τεράστια επιτυχία των βιβλίων του. Είχε μια λάμψη στα μάτια του, ήταν ετοιμόλογος και πνευματώδης. Η Μαργκό ήταν όπως την περιγράφει στο βιβλίο: αγαπησιάρα, ευγενική με όλους, με μια μεγάλη αγάπη προς τη μόδα και το ντιζάιν.
Δυστυχώς δεν πρόλαβα τη μητέρα τους, Λουίζα, που πέθανε το 1964, ούτε τον Λέσλι, γιατί τον χάσαμε το 1983. Ωστόσο, είχα την τιμή και την τύχη να γνωρίσω τον οικογενειακό τους φίλο ήδη από την Κέρκυρα, Θεόδωρο Στεφανίδη. Και ήταν όπως ακριβώς τον αποτυπώνει ο Τζέρι στο βιβλίο – λόγιος και ευγενής».
Ωστόσο, γιατί ο Τζέραλντ δεν αναφέρθηκε ποτέ στη Νάνσι, την πρώτη γυναίκα του αδερφού του, Λόρενς, που έμενε μαζί τους στην Κέρκυρα; «Τη λάτρευε τη Νάνσι. Του είχε μάθει πώς να σχεδιάζει με ακρίβεια, πώς να χρησιμοποιεί τα χρώματα. Αλλά ένιωθε πως το βιβλίο θα είχε μεγαλύτερη “συμμετρία” αν περιέγραφε τις περιπέτειες αμιγώς της οικογένειας, οι οποίες είναι πέρα για πέρα αληθινές» μας απαντά.
Η Λι Ντάρελ έρχεται κάθε χρόνο στην Ελλάδα καθώς διοργανώνει «Εβδομάδα Τζέραλντ Ντάρελ» στην Κέρκυρα: κάνουν περιπάτους στα μέρη όπου έζησε η οικογένεια, διαβάζοντας αποσπάσματα από τα βιβλία του, παρατηρώντας και μελετώντας τη χλωρίδα και την πανίδα του νησιού.
Εκεί είναι και τώρα, ενώ τη Δευτέρα θα παρευρεθεί σε ειδική εκδήλωση στη βρετανική πρεσβεία. Με τον Τζέραλντ γνωρίστηκαν όταν τελείωνε το διδακτορικό της στη Ζωολογία, έχοντας πάρει πτυχίο στη Φιλοσοφία, τέλη του ’70. Ηταν μόλις 28 χρόνων κι εκείνος 52. «Μπορεί να μας χώριζαν 24 χρόνια, ωστόσο μας ένωναν χιλιάδες άλλα πράγματα», μας λέει η κ. Ντάρελ. «Ημουν καλεσμένη σε ένα γεύμα προς τιμήν του Τζέρι, στο οποίο φυσικά και πήγα, καθώς ήταν ήδη ο ήρωάς μου.
»Είχα διαβάσει ήδη τα βιβλία του όταν ήμουν στη Μαδαγασκάρη και τα είχα λατρέψει. Δεν άργησα να λατρέψω και τον ίδιο… Μπορεί να λένε ότι είναι καλύτερα να μη γνωρίζουμε τους ήρωές μας. Εγώ όχι μόνο τον γνώρισα, τον παντρεύτηκα κιόλας».
Ο Τζέραλντ πέθανε το 1990, σε ηλικία 70 ετών. «Ηταν αυτό που λέμε «πιο “μεγάλος” και από την ίδια τη ζωή». Λάτρευε τα ζώα, ήταν η κλίση του από μικρός. Ηθελε να τα μελετήσει, να τα προστατεύσει. Μοιραστήκαμε αυτό το πάθος σε όλη μας τη ζωή» εξηγεί η χήρα του.
Η ζωή τους έμοιαζε με το πώς έζησαν οι Ντάρελ στην Κέρκυρα: «Ημασταν συνέχεια ανάμεσα σε άγρια ζώα. Ταξιδεύαμε πολύ γυρίζοντας ντοκιμαντέρ για τη διατήρηση των σπάνιων ειδών και όταν ήμασταν στο σπίτι μας, στη γαλλική εξοχή, μελετούσαμε τη συλλογή μας από έντομα.
»Με τον Τζέραλντ συμφωνούσαμε απόλυτα στο εξής: αν δεν προστατεύσουμε με κάθε κόστος την άγρια ζωή και το περιβάλλον που χρειάζεται για να αναπτυχθεί και να ζήσει, ο πλανήτης δεν θα είναι πλέον βιώσιμος ούτε για τους ανθρώπους. Θα προστατεύσεις, όμως, αυτό που θα γνωρίσεις, θα αγαπήσεις και θα σεβαστείς. Αυτή τη γνώση και τον σεβασμό είναι που προσπαθούσαμε να μεταδώσουμε με τον Τζέρι».
Πλέον, η κ. Ντάρελ συνεχίζει το έργο αυτό μόνη της. «Δεν είσαι ποτέ μόνος» μας διορθώνει. “Ο Τζέρι πάντα έλεγε «ξεκίνα με τα ζώα και όλα τα υπόλοιπα θα ακολουθήσουν”. Ε, είχε δίκιο».
Δεν απογοητεύεται ποτέ; «Ο Τζέρι θύμωνε πολύ με τη στυγνή εκμετάλλευση του ανθρώπου προς τη φύση. Αλλά πάντα έλεγε πως “αν σταματήσεις να αγωνίζεσαι, είναι σίγουρο πως θα χάσεις. Αν συνεχίσεις, μπορεί και να βγεις νικητής”. Ετσι κι εγώ συνεχίζω ακόμη».
Ξαναγυρνάμε στα βιβλία του. Η γραφή του φανερώνει έναν άνθρωπο με πάθος για κάθε μορφή ζωής, αλλά και με πολύ χιούμορ. «Είναι τόσο αστείο, αλλά και τόσο αληθινό: το να ζεις με τον Τζέρι ήταν σαν να ζεις μέσα στα βιβλία του. Συνεχώς έκανε πλάκες, λάτρευε τα ζώα και πείραζε διαρκώς τους φίλους του. Να φανταστείς, όταν τον ρωτούσαν ποιο είναι το αγαπημένο του ζώο, έλεγε “εννοείτε, εκτός από τη γυναίκα μου;”».
Ιnfo: Το 2007 το «Η οικογένειά μου και άλλα ζώα» γυρίστηκε σε σειρά από το ΒBC. Περισσότερα για το Ιδρυμα Ντάρελ για την Προστασία της Αγριας Ζωής στο https://www.durrell.org/wildlife/
