Tα «Ζεστά ποτά» έγιναν 40 ετών

Η τέχνη έχει κρίσιμη κοινωνική και πολιτισμική αξία, αν αναλογιστούμε ότι δεν αποτελεί απλώς μέσο ψυχαγωγίας αλλά μπορεί να φωτίσει τον δρόμο της αυτογνωσίας. Αρα η μουσική, η λογοτεχνία κ.λπ. μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλεία κατανόησης και επικοινωνίας και, κατ’ επέκταση, ως συναισθηματική και αισθητική εμπειρία. Μιλάμε για την τέχνη, λοιπόν, που λογίζεται τόσο ως πράξη όσο και ως εμπειρία και βίωμα.

Το βιβλίο του Σπύρου Αραβανή «Ζεστά ποτά», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις Οξύ, αφορά τον ομότιτλο δίσκο-ορόσημο των Πάνου και Χάρη Κατσιμίχα και βάζει στο επίκεντρο τους στίχους, τη μουσική αλλά και το ευρύτερο κλίμα της εποχής (1985). Ο Αραβανής αναδεικνύει την επιρροή που άσκησε το άλμπουμ στο μουσικό περιβάλλον της Ελλάδας στα μέσα της δεκαετίας του ‘80, καθώς το βιβλίο του είναι ιστορικό ντοκουμέντο και φόρος τιμής στους αδελφούς Κατσιμίχα. Που έβαλαν στο επίκεντρο τον ρόλο της τέχνης που δεν αυτοπειθαρχεί, σιωπά, υπακούει, αλλά επιτρέπει το βίωμα χωρίς λογοκρισία: ιδρώτα, πάθος, δάκρυ, έκσταση.

Οι αδελφοί Κατσιμίχα δεν υπηρέτησαν ποτέ τον συμβατικό ρόλο καλλιτέχνη-ακροατή, αν και βρέθηκαν σε εποχή που οι περισσότεροι (και βάλε!) το έκαναν: Προτίμησαν το αναστοχαστικό μπροστά στην εκτόνωση, τη λύτρωση που φέρνει η ελευθερία αντί για την αποφόρτιση που κάνει τον ακροατή να επιστρέφει υπάκουος σε ό,τι έκανε. Το βιβλίο του Σ. Αραβανή φωτογραφίζει ακριβώς αυτό το πλαίσιο, συμπληρώνει κενά, φωτίζει μια εικόνα για την οποία κανείς ποτέ δεν αμφέβαλλε.

Και κάτι τελευταίο, βιωματικό: Τέλη της δεκαετίας του ‘90, ελληνική επαρχία και εφηβική ηλικία μαζί, χωρίς pc ή πρόσβαση στο διαδίκτυο (προφανώς η τελευταία γενιά που το βίωσε αυτό) χρειαζόταν και τύχη για να βρεθεί κάτι που να σε αγγίζει. Δεν ήταν ανάγκη να πέσουν στα χέρια σου τα «Ζεστά ποτά» βέβαια. Οποια εργασία των Κατσιμίχα και αν άκουγες, το αποτέλεσμα θα ήταν το ίδιο: κερί αναμμένο, που έσπαγε το πιο βαθύ σκοτάδι. Γιατρικό για τις πληγές. Γιατί σε απελευθέρωνε από πράγματα που τότε δεν ήταν δεδομένα. Με τους Κατσιμίχα μπορούσες να είσαι ροκάς, αλλά να ακούς και Τσιτσάνη, ηπειρώτικα, Ντίλαν. Κι αυτό ήταν το μυθικό τους El Dorado που έδειχνε τον δρόμο για το δικό σου. Με τα «Ζεστά ποτά» ήρθα στον κόσμο την ίδια χρονιά. Λόγω της πρόσφατης κυκλοφορίας του βιβλίου, έβαλα ξανά να τα ακούσω. Ως concept album, όλα τα τραγούδια μαζί και όχι αποσπασματικά. «40 χρόνια μετά, κάθισες δίπλα μου στον καναπέ και μέσα από τη φλέβα σου, «σούταρες» ξανά στο μυαλό μου, την αθωότητα των βέβηλων χρησμών σου». Πάνο, Χάρη, δεν υπάρχουν οι κατάλληλες λέξεις για να πούμε «ευχαριστώ».