«Περί δε την δωδεκάτην ώραν κρότος βαρέων όπλων ηκούσθη μακρόθεν και ομού εκρότησαν αι καρδίαι όλων. Και ιδού τα άρματα έστησαν έμπροσθεν των πυλών της ανοχυρώτου Γεθσημανή. Και σιωπή επηκολούθησεν, ειμή ο αήρ ο πνέων εν μέσω των φύλλων των δενδρυλλίων του κήπου ήσθμαινε μόλις.
Τότε φωνή μεταλλική και βάναυσος ήχησεν εν τω σκότει και φως πυρσών εφώτισεν τον περίβολον και τα γυμνά στήθη των μαθητών. Και είπεν η φωνή: “Παραδοθείτε!” Και άσμα γλυκύ μετά γέλωτος ηκούσθη και ωσεί τα ουράνια ηνεωγμένα ήν, αι φωναί των παίδων άδουσι: “Αδελφοί, είμεθα άοπλοι. Αμήν, λέγομεν υμίν, χυθήσεται το αίμα των αδελφών υμών; Ού έστιν η υπερηφάνεια υμών;”»
…Οπου Γεθσημανή είναι το Πολυτεχνείο, δωδεκάτη ώρα είναι η νύχτα της εισβολής των τανκς στον πολιορκημένο χώρο, τον Νοέμβρη του 1973, και το «αδελφοί, είμεθα άοπλοι», δεν είναι άλλο από τη σπαρακτική έκκληση του Δημήτρη Παπαχρήστου από τον ραδιοφωνικό σταθμό των εξεγερμένων φοιτητών προς τους στρατιώτες. Και αυτό το απόσπασμα είναι από το (απροσδόκητο, εκ πρώτης όψεως) «Λειτουργικό για τον Νοέμβριο του 1973», της ηθοποιού και συγγραφέα Εφης Παπαθεοδώρου, που έφτασε διακριτικά πριν από μερικές μέρες στην εφημερίδα μας, μαζί με ένα ιδιόχειρο σημείωμά της.
Το «Λειτουργικό» είναι ένα ολιγοσέλιδο ποιητικής έμπνευσης χρονικό της εξέγερσης, γραμμένο ωστόσο στη γλώσσα των Ευαγγελίων και της Βίβλου. «Πηγαίνοντας ν’ ανάψω κι εγώ ένα κερί και ν’ αφήσω ένα λουλούδι στα κάγκελα του Πολυτεχνείου που είχαν γκρεμιστεί όταν τα τανκς έπεσαν πάνω στα σώματα των φοιτητών, ένιωσα σαν να ‘μπαινα στον ιερό χώρο ενός θυσιαστηρίου – πράγμα που ήταν γεγονός», εξηγεί η Εφη Παπαθεοδώρου στην εισαγωγή του «Λειτουργικού» της –«Κι αυθόρμητα άρχισε να βγαίνει από μέσα μου ο λόγος ο πιο κοντινός στην περίπτωση, η ελληνική κοινή, η γλώσσα που μεταφράστηκαν ή γράφτηκαν τα Ευαγγέλια».
Το εγχείρημά της, προορισμένο να απαγγέλλεται και να ψάλλεται «σε αρχαίο θέατρο, σε πλατείες, στον πρόναο εκκλησίας ή σε άλλη σύναξη ανθρώπων», για απαγγελείς, ψάλτες, χορούς και λαό, γράφτηκε μεταξύ 1972 και 1975, εκδόθηκε πρώτη φορά το 1975 από τον Κέδρο και επανεκδόθηκε το 2007 από τον Αίολο. Σε αυτή τη δεύτερη έκδοσή του συνοδεύεται από CD με απαγγελία του κειμένου από την ίδια την Εφη Παπαθεοδώρου και τους Μάκη Πανώριο, Λένα Μουσούτη, Χρήστο Χαρπατσή και Νατάσσα Κολοβού, με μουσική υπόκρουση Γιώργου Αντωνόπουλου. Το CD περιλαμβάνει επίσης τη ζωντανή ηχογράφηση του χορωδιακού μέρους του έργου στο πρώην ΕΑΤ-ΕΣΑ, το 1986, από τη χορωδία του Τρίτου Προγράμματος, σε σύνθεση της Μαριέλλης Σφακιανάκη.
«Χαίρε, Ελευθερία, Κόρη Πολυπόθητος!/ Χαίρε, τυράννους απανθρώπους εκβάλλουσα της αρχής/ Χαίρε, δικαιοσύνην επιδεικνύουσα ημίν./ Χαίρε, η γη της επαγγελίας./ Χαίρε, το μάννα του κόσμου. /Χαίρε, το άλας των τόπων.» Η προσομοίωση της γλώσσας των Ευαγγελίων και οι εναλλαγές του «ευαγγελικού» χρονικού της εξέγερσης με ύμνους/ψαλμούς παράγει ένα γοητευτικό αποτέλεσμα και προφανώς μοναδικό ανάμεσα στην εκτενή πια βιβλιογραφία για τον Νοέμβρη του 1973. Ευχαριστούμε την κ. Εφη Παπαθεοδώρου και γιατί το έγραψε πριν από περίπου 47 χρόνια και γιατί μας το θύμισε τώρα, στην 50ή επέτειο της εξέγερσης.
