Ο Ισπανός συγγραφέας Μανουέλ Βίλας, αγαπημένος του ελληνικού αναγνωστικού κοινού, ήρθε στην Ελλάδα με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία του νέου του βιβλίου «Τα φιλιά» από τις Εκδόσεις Ικαρος. Καλεσμένος του Ινστιτούτου Θερβάντες και του εκδοτικού οίκου, θα συναντήσει τους αναγνώστες του στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης την ερχόμενη Παρασκευή 5 Μαΐου.
«Τα φιλιά» δίνονται σε ένα περιβάλλον οικείο για όλους μας, την πανδημία που μας κόστισε την ελευθερία μας και πολλές φορές την αξιοπρέπειά μας. Ο έρωτας, για τον ήρωα, φαίνεται να είναι το μόνο ισχυρό αναλγητικό για τον ιό. Συνομιλήσαμε με τον συγγραφέα για την «ουτοπική» αυτή πρότασή του στους συχνά κυνικούς και ανάλγητους καιρούς που ζούμε.
● Αν στην «Ορδέσα» -που αγαπήθηκε πολύ στη χώρα μας- μας μεταφέρατε το μήνυμα πως είμαστε ό,τι θυμόμαστε, στα «Φιλιά», το νέο σας βιβλίο, μήπως το μήνυμα είναι πως αυτό που οφείλουμε στον εαυτό μας είναι να ζούμε με πάθος στο εδώ και στο τώρα;
Ναι, «Τα φιλιά» είναι ένα μυθιστόρημα γύρω από τις ψευδαισθήσεις της αγάπης, τη δύναμη του έρωτα, γύρω από το να ζεις το τώρα, γιατί δεν υπάρχει τίποτα άλλο. Αλλά αυτό που υπάρχει είναι σημαντικό.
● Πολλά και μεγάλα τα ερωτήματα που βάζετε από την πρώτη σελίδα του βιβλίου. Πρόκειται μήπως για τη στιγμή που ο συγγραφέας απλώνει εμφανώς το χέρι στη φιλοσοφία;
Ναι, στα «Φιλιά» υπάρχουν κοινωνικός και πολιτικός προβληματισμός και στοχασμός. Η πολιτική εξακολουθεί να είναι προνομιούχα. Η πολιτική δεν είναι υπηρεσία, αλλά ένα ομοίωμα κοινωνικής υπηρεσίας. Η κινητήρια δύναμη των πολιτικών όμως είναι η ματαιοδοξία και ο ναρκισσισμός και το είδαμε στην πανδημία.
● Η επιστροφή στη φύση, ως καταφύγιο για τον ήρωά σας, φαίνεται να συγκλίνει με μια γενικότερη ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να επιστρέψει στην αγκαλιά της.
Στη φύση ο άνθρωπος δεν αποτυγχάνει. Στην κοινωνία ναι, αποτυγχάνει. Στη φύση δεν υπάρχει κοινωνική καταξίωση.
● Και η αγκαλιά του ανθρώπου που επιθυμούμε επίσης μοιάζει σε αυτό το βιβλίο με καταφύγιο, αλλά και σαν το μόνο πράγμα που αξίζει να υπερασπίζεται κανείς;
Θέλησα να καλλωπίσω τον έρωτα. Ο εκχυδαϊσμός του έρωτα διά της πορνογραφίας είναι τρομερό πράγμα. Ο έρωτας είναι σαρκική αγάπη. Η αγάπη και ο έρωτας μας διαφυλάσσουν από την αποξένωση.
● Πολλοί συγγραφείς μού είπαν πως χρειάζονται μια απόσταση χρόνου για να γράψουν για τη μεγάλη δοκιμασία του ιού και του εγκλεισμού. Ωστόσο εσείς μας χαρίσατε σύντομα ένα βιβλίο που περιγράφει όλο αυτό που ζήσαμε…
Δεν συνηθίζω να κάνω τέτοιους υπολογισμούς. Αν αυτά που βλέπω στη ζωή τα θεωρώ σημαντικά τα διηγούμαι στο μυθιστόρημα κι ας αποδειχθεί μετά πως κάνω λάθος. Στην Ισπανία υποστήκαμε έναν αντισυνταγματικό αποκλεισμό με παράλογα μέτρα.
● Η πολιτική και οι πολιτικοί θεωρείτε πως «ναυάγησαν» στη διαχείριση της πανδημίας;
Η πολιτική είναι μόνο προνόμια. Οι πολιτικοί μάς λένε ψέματα κι εμείς το ξέρουμε, αλλά παριστάνουμε πως όλα είναι εντάξει. Τυχερές η λογοτεχνία και η τέχνη. Οι πολιτικοί είναι γεμάτοι ματαιοδοξία και ναρκισσισμό. Τρελαίνονται να βγαίνουν στην τηλεόραση, να πετάνε με πολεμικά αεροπλάνα, να έχουν τριακόσιους γραμματείς, να φοράνε παπούτσια με άσπιλες σόλες, να φορούν καινούργια πουκάμισα και κοστούμια που δεν έχουν πληρώσει οι ίδιοι. Είναι πάντα καλοντυμένοι. Εχει κόστος το καλό ντύσιμο.
● Το ταξίδι στη Σελήνη, γράφετε, ήταν η τελευταία ποιητική πράξη της ανθρωπότητας. Θα θέλατε να μας το εξηγήσετε;
Ταξιδέψαμε στο φεγγάρι για να κατακτήσουμε το Διάστημα, για να κυριαρχήσουμε σ’ αυτό. Αλλά το Διάστημα είναι απλώς ομορφιά χωρίς προορισμό και χωρίς άμεσο κέρδος. Δεν υπάρχουν δυνατότητες να χτιστούν πόλεις, ξενοδοχεία, δρόμοι, αεροδρόμια. Ηταν μια πράξη χωρίς οικονομική απόδοση. Ηταν ποίηση.
● «Τους φτωχούς τους τρέφει μόνον η επιθυμία του έρωτα». Είναι λοιπόν και ο έρωτας ζήτημα ταξικό;
Οχι, δεν πρόκειται γι’ αυτό. Το θέμα είναι πως αν είσαι φτωχός, το μόνο που σου μένει είναι να ενδώσεις στο σεξ, στον έρωτα και στην αγάπη.
● Ο ήρωάς σας διαβάζει τον «Δον Κιχώτη» γιατί λέει πως έχει κάτι σχετικό με την πανδημία. Πού έγκειται αυτή η σχετικότητα;
Ο Δον Κιχώτης αποζητά την ελευθερία. Στην πανδημία εμένα μου τη στέρησαν, έγινα λοιπόν Δον Κιχώτης. Ο Δον Κιχώτης πιστεύει μόνο στην ατομική ελευθερία, δεν πιστεύει στη συλλογική ελευθερία. Πιστεύει στην προσωπική αναζήτηση της ελευθερίας.
● Σε μια πραγματικότητα σκληρής επιβίωσης και συχνά ανάλγητων καιρών, ο έρωτας μοιάζει να μπαίνει για τους ανθρώπους σε δεύτερη μοίρα. Ωστόσο εσείς μας λέτε πως πρέπει να επιστρέψουμε σ’ αυτόν διότι μόνο ερωτευμένοι νιώθουμε ζωντανοί;
Ακριβώς. Μόνο στην αγάπη και στον έρωτα φτάνουμε την ελευθερία. Το σεξ εξακολουθεί να είναι επαναστατική πράξη. Δεν έχει σαφή ιδεολογία. Χωρίς σεξ η ζωή δεν είναι ζωή. Εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια κακοδιαχειριζόμαστε το σεξ. Ευτυχώς για τον Φρόιντ.
● Κύριε Βίλας, ο νομπελίστας Ελληνας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης έγραψε: «Οπως σε ξέρει το φιλί κανένας δεν σε ξέρει». Τι λέτε εσείς;
Συμφωνώ με τον Ελύτη, είπε μεγάλη αλήθεια. Στο φιλί και στον έρωτα είναι που γνωρίζουμε τον ίδιο μας τον εαυτό. Ο έρωτας είναι υπερβατική φιλοσοφία. Γι’ αυτό η υποβάθμιση της αγάπης και του έρωτα που ζούμε σήμερα είναι μεγάλη δυστυχία.
♦Την Πέμπτη 4/5 στις 19:00 ο Μανουέλ Βίλας θα βρίσκεται στο Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας όπου θα συνομιλήσει με τον Φίλιππο Δρακονταειδή.
