Με αφορμή το «Δρακοδόντι» του, μια μεταφυσική ιστορία κόμικς, ο Χαΐνης Δημήτρης Αποστολάκης μάς μιλά για τα απρόβλεπτα μυστηριακά και συμπαντικά πράγματα που υπάρχουν στη ζωή μας. Σε σύμπραξη με τον δημιουργό κόμικς Νίκο Μπράτο έφτιαξαν μια παράξενη ιστορία, μια κοσμογονία, που εκτυλίσσεται στη ράχη ενός δράκου. Η σκέψη του ίσως να είχε γεννηθεί από το 2005, όταν κυκλοφόρησε το ομώνυμο cd από τη Lyra. Εγινε παράσταση το 2019 από τη χορογράφο Χριστίνα Σουγιουλτζή για το θέατρο «Ροές». Η συνάντηση με τον Νίκο Μπράτο ήταν καθοριστική. Αλληλοεμπνεύστηκαν, και έτσι σήμερα κρατάμε ένα κόμικς που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.
● Ο έρωτας φαίνεται πως κινεί τον ήρωά σας στο να ζήσει μια κοσμογονία. Στου πόθου τα σκεπάσματα δίνονται οι μεγαλύτερες υποσχέσεις;
Ο έρωτας είναι η κινητήρια δύναμη του Σύμπαντος. Το διαλεκτικά αντίθετο του θανάτου δεν είναι η ζωή. Είναι ο έρωτας. Και τα δύο, το ίδιο απρόβλεπτα, σκοτεινά, εκρηκτικά, μυστηριακά, συμπαντικά. Οποιος δεν είναι ερωτευμένος είναι βαριά άρρωστος. Είναι θέμα χρόνου η ασθένεια να εκδηλωθεί στη συμπεριφορά και στο σώμα του. Ούτως ή άλλως ο έρωτας είναι η αφήγηση των στιγμών σου, από το αγαπημένο πρόσωπο, σαν να είσαι εσύ ο εκλεκτός, ο ήρωας μιας πανάρχαιας κοσμογονίας. Ο έρωτας σε συνδέει με το Ολον όπως και ο θάνατος.
● Πώς άρχισε η μεγάλη περιπέτεια και ξεκινήσατε να βρείτε τη δρακογενιά;
Εκ των υστέρων συμπεραίνω ότι «άνθρωπος ειδέναι ορέγεται». Η πορεία του πολιτισμού, από καταβολής του είδους μας, μπορεί να συνοψιστεί ως: η αναζήτηση της απλότητας που κρύβεται πίσω από την πολλαπλότητα των μορφών.
● Είναι πράγματι εντυπωσιακό το αποτέλεσμα στο «Δρακοδόντι», με τη σύμπραξη του κομίστα Νίκου Μπράτου. Ζωγραφίστηκαν οι ήρωές σας όπως τους είχατε φανταστεί;
Τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα μόνο μέσα από τις συνεργασίες. Τα ατομικά όνειρα είναι παντελώς ψεύτικα. Το ίδιο ψεύτικα όπως η «ατομική ευθύνη» και η «ατομική επιτυχία». Ολο το λάιφσταϊλ, όλη η διαφήμιση, το κέρδος, η εξουσία, η βία, η απογοήτευση, τα ψυχοφάρμακα εκκινούν από τα επικίνδυνα νοητικά κατασκευάσματα των «ατομικών ονείρων». Οι συνεργασίες σήμερα σπανίζουν. Η συντριπτική πλειονότητα κάνει πρότζεκτ. Δεν μπαίνει ο ένας στη ζωή του άλλου. Ο Σαρτρ έλεγε ότι «ύπαρξη σημαίνει λερώνω τα χέρια μου». Κανείς δεν λερώνεται πια. Μεταξύ μας το φιλέ του τένις. Καμιά επαφή. Το πρότζεκτ είναι χρησιμοθηρικό προξενιό, η συνεργασία έρωτας. Ετσι και με τον ιδιοφυή κομίστα Νίκο Μπράτο. Μας έσμιξαν τα ρεύματα του χωροχρόνου και το αποτέλεσμα μας ικανοποίησε πλήρως.
● Οι παλιότεροι έλεγαν ιστορίες κάτω από τα δέντρα και γύρω από τις φωτιές, όλοι μαζί. Εμείς όχι, παρέα με έναν υπολογιστή εξιστορούμε την εποχή μας. Χάσαμε κάτι από τη μαγεία αυτού του κόσμου;
Το λέω συνεχώς ότι σήμερα οι άνθρωποι στενοχωρούνται και στενοχρονούνται. Το ψηφιακό υποκατάστατο δεν μπορεί να αντικαταστήσει την αίσθηση της πραγματικής κοινότητας. Χάσαμε τον δημόσιο χρόνο, αυτόν που γεννά την αφήγηση, τον πολιτισμό, την πολιτική, την τελετή. Συνεπώς ο κόσμος απομαγεύτηκε. Αυτό οδηγεί το υποκείμενο σε αδιέξοδο, γιατί όσο το υπαρξιακό ερώτημα είναι αναπάντητο, η βάση της ζωής ήταν, είναι και θα παραμείνει μυθολογική.
● Ζούμε στο λέπι ενός δράκου ίσως, μα πιστεύουμε πως τον εξουσιάζουμε. Από πού εισπράττουμε αυτή την αμετροέπειά μας ως είδος;
Επειτα από κάθε μεγάλη αλλαγή προόδου, οι ανθρώπινες κοινότητες παρασύρονται αμετροεπώς και καταλαμβανόμενες από τον ναρκισσισμό της ιδέας, στρέφονται -επί της ουσίας- εναντίον της αλλαγής. Για παράδειγμα, ο ναρκισσισμός της αμεσοδημοκρατικής γέννας οδήγησε την αρχαία Αθήνα στην υπερμεγέθυνση και συνεπώς στην κατάρρευσή της. Πολύ αργότερα, η γέννα του ελεύθερου ανθρώπου από το κουφάρι του δουλοπάροικου κατά τον Διαφωτισμό δημιούργησε, στην υπερβολή του, τον άνθρωπο-κύριο και κατακτητή της φύσης και όχι τον άνθρωπο-αρμονικό μέρος της.
● Στη ράχη του δράκου, αυτή την εποχή στη χώρα μας, οι καλλιτέχνες στύλωσαν τα πόδια και αρνούνται να προχωρήσουν εάν δεν ακουστούν. Πώς είδατε τις κινητοποιήσεις;
Εγώ προσωπικά, ως λυράρης, είμαι πολύ χαρούμενος με τον κύριο Μητσοτάκη, διότι, όπως καταλαβαίνετε, εμείς οι λυράρηδες είμαστε οι περισσότεροι απόφοιτοι Δημοτικού, το όνειρό μας ήταν να πάρουμε απολυτήριο Γυμνασίου, και τώρα με το απολυτήριο Λυκείου είναι σαν να γίναμε πυρηνικοί επιστήμονες. Τον ευχαριστούμε θερμά γι’ αυτό. Δηλώνω ευθαρσώς ότι δεν πήρα κανένα πτυχίο μου (ο πατέρας μου περισυνέλεξε ερήμην μου ένα μάστερ μου, το οποίο και κορνίζωσε). Δεν έχω ούτε δίπλωμα μοτοσικλέτας ούτε άσπρες, μαύρες, κόκκινες ζώνες στο κουνγκ φου. Δεν θέλω καμιά ασφάλεια, καμιά περίθαλψη, καμιά σύνταξη από κανένα κράτος. Δύναμή μου δεν είναι το κράτος αλλά ο πλησίον μου. Εγώ και τα λεφτά έχουμε μία και μόνο κοινή αλήθεια: «Πληρωτέα άμα τη εμφανίσει».
Οι άνθρωποι που εργάζονται στον πολιτισμό και κινητοποιήθηκαν, στην ουσία αντιδρούν υποσυνείδητα στο ότι σήμερα, σ’ αυτόν τον τόπο, δεν υφίσταται τέχνη. Ομως διαμαρτύρονται για το κερασάκι ενώ δεν υπάρχει τούρτα. Αν δω τις κινητοποιήσεις όπως αδέξια εκφράζονται, ως διεκδίκηση δημόσιων θέσεων και μισθολογίου, είναι μια μικροαστική γελοιότητα. Για μένα ο Ιερωμένος, ο Πολεμιστής και ο Ποιητής δεν πρέπει να έχουν καμιά ασφάλεια και καμιά ανταμοιβή. Πρέπει να ζουν από τις ελεημοσύνες αυτών που εμπνέουν.
● Εκλογές έρχονται, ας φανταστούμε πως υπάρχουν εκεί έξω ηγέτες που ακούν τους καλλιτέχνες, τι θα τους λέγατε να φροντίσουν περισσότερο;
Δεν έχω καμία ανάγκη να ακουστώ από κανέναν ηγέτη, ούτε να συνδιαλλαχτώ με κανέναν εκπρόσωπο της εξουσίας. Ο πολεμιστής Χαΐνης είναι 7Δ: Δεν Διεκδικώ. Δεν Διαμαρτύρομαι. Δεν Διαπραγματεύομαι. Δημήτρης.
● Ο Βάγκνερ έλεγε πως πίστευε μόνο στον Θεό, τον Μότσαρτ και τον Μπετόβεν. Εσείς, κύριε Αποστολάκη, σε ποιους «θεούς» ορκίζεστε;
Οσον αφορά την τέχνη δηλώνω πολυθεϊστής.
● Γράφετε στο σημείωμά σας πως ασκητέψατε μια εποχή στην κρητική ενδοχώρα. Χρειάζεται, λέτε, πού και πού να γινόμαστε αναχωρητές;
Δεν ξέρω τι ανάγκες έχετε, αλλά εγώ ζω ασκητικά δεκαετίες τώρα. Πάντως ένα έχω να σας πω: η βάση της υγιούς συνύπαρξης είναι η ειλικρινής μοναξιά.
● Οσο διάβαζα και ξαναδιάβαζα το Δρακοδόντι άκουγα και τη μουσική σας στο ομώνυμο cd. Μοιάζει άλλοτε να βγαίνει από τα βάθη των αιώνων και άλλοτε να συμπληρώνεται από τη σύγχρονη λαϊκή παράδοση. Τις συνδέει μια αόρατη χρονική γραμμή;
Η τάση του ανθρώπου για ελευθερία τον οδηγεί στην αφήγηση. Με την αφήγηση, πομπός και δέκτης μετασχηματίζονται υπερβαίνοντας το καθημερινό, το πρόσκαιρο, το φαινομενικό. Με αυτόν τον τρόπο, η διεύρυνση της συνείδησης κατευθύνει το υποκείμενο να δημιουργήσει αρμονικότερες κοινωνικές δομές και να συνδεθεί καλύτερα με το οικοσύστημα. Σε αυτό το περιβάλλον μπορεί να αναδειχθεί η κάθε μοναδικότητα, άρα καθένας μπορεί να ερωτεύσει και να ερωτευτεί και αυτό θα ήθελε η καρδιά της μάνας φύσης. Γι’ αυτό παρατηρούμε, ας πούμε, αφηγητές σε κάθε εποχή: Ομηρίδης, Λυράρης, Ράπερ.
● Πολύ θα ήθελα να φτιάξω τη Δρακόσουπα που μας προτείνετε στο τέλος του βιβλίου, μα απ’ όλα δυσκολότερο, ακόμα και από το να σκοτώσω έναν κόκκινο ιπτάμενο δράκο, μου φαίνεται να βρω φυλλοκάρδια δίχως φόβο και επιθυμία. Τάχα να υπάρχουν;
Ως πολεμιστής ξέρω ότι αν καταληφθώ από το μικρόβιο του φόβου και της επιθυμίας θα φάω πολύ ξύλο και θα χάσω. Παρότι διαθέτω μεγάλη ξυλοχωρητικότητα, δεν μ’ αρέσει καθόλου να χάνω. Ο πιο πειστικός καθρέφτης της ζωής είναι ο πόλεμος, γιατί η τιμωρία για τον φόβο και την επιθυμία είναι άμεση. Πολλές φορές το πληρώνεις με τη ζωή σου. Οι άνθρωποι που φοβούνται και επιθυμούν είναι σκλάβοι.
Μια που αναφέρατε τη Δρακόσουπα, έχω έναν γρίφο για εσάς και όλους τους αναγνώστες: Ποιος είναι ο δράκος, στην προκειμένη περίπτωση, και ποια διαδικασία περιγράφεται στην παρασκευή της Δρακόσουπας; (Αν δυσκολευτείτε, συμβουλευτείτε κάποιον που θεωρείτε ότι δεν τον κάνει επιστήμονα το πτυχίο, αλλά η σφαιρική του γνώση.)
● Κύριε Αποστολάκη, μήπως η Δρακόσουπα σας άνοιξε την όρεξη; Μήπως μας ετοιμάζετε κι άλλες λογοτεχνικές συνταγές;
Το μόνο που θέλω αυτόν τον καιρό είναι να βρω χρόνο να ξεκουραστώ.
