Παρέμβαση Γιατρομανωλάκη μετά το ρεπορτάζ της «Εφ.Συν.»

Πριν από τρεις ημέρες μόλις, στο σαββατιάτικο φύλλο της «Εφ.Συν.» είχαμε αναφερθεί εκτενώς στις καταγγελίες του Ανεξάρτητου Συλλόγου Εκδοτών Βιβλίου (ΑΣΕΒ) σχετικά με την πλήρη απουσία κεντρικής πολιτικής για το βιβλίο, τον ρόλο που παίζει το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) υπό την προεδρία του Ν. Κούκη και τη σιωπή του υπουργείου Πολιτισμού και συγκεκριμένα του αρμόδιου για τον Σύγχρονο Πολιτισμό, υφυπουργού Νικόλα Γιατρομανωλάκη, στις διαρκείς οχλήσεις όσον αφορά τον χώρο γενικότερα και τις διεθνείς εκθέσεις βιβλίου (σε Θεσσαλονίκη, Φρανκφούρτη, Μπολόνια κ.α.) πιο ειδικά.

Θυμίζουμε πως ο ΑΣΕΒ στέλνει εδώ και πολύ καιρό επιστολές στο ΥΠΠΟΑ, καθώς εξαιρετικά πρόχειρη εικόνα παρουσίαζε τόσο η διοργάνωση της τελευταίας έκθεσης βιβλίου στη Θεσσαλονίκη όσο και τα ελληνικά περίπτερα στις διεθνείς εκθέσεις, στις οποίες δεν καλούνται καν όλοι οι εκδότες.

«Το ζήτημα είναι κατ’ αρχάς πολιτικό: πρέπει να δημιουργηθεί ένας συγκεκριμένος φορέας στο ΥΠΠΟΑ που να ασχολείται ειδικά για το βιβλίο. Ούτε ιδρύματα πολιτισμού ούτε γραφεία αρμόδια, όπως ήταν το ΕΚΕΒΙ. Το ΕΙΠ έχει καταντήσει ένας φορέας που απλώς “αποσβαίνει” όλες τις οχλήσεις προς το ΥΠΠΟΑ. Αυτόν τον ρόλο έπαιζε εν μέρει και το ΕΚΕΒΙ παλαιότερα. Δυστυχώς, ο κ. Γιατρομανωλάκης δεν μας απαντά ποτέ σε αυτά τα ζητήματα, αν και τα θίγουμε ξανά και ξανά. Τα προβλήματα ωστόσο χρονίζουν και πλέον έχουν γίνει ακόμα χειρότερα», μας έλεγε ο πρόεδρος του ΑΣΕΒ και εκδότης των εκδόσεων «Ποταμός», Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος. Παράλληλα είχε τονίσει με στοιχεία τις παραλείψεις του ΕΙΠ ως προς τις διεθνείς διοργανώσεις, καθώς και το γεγονός πως αφότου ο Σύλλογος άσκησε κριτική στα πεπραγμένα του Ιδρύματος στην περσινή έκθεση στη Θεσσαλονίκη, ο κ. Κούκης σταμάτησε να «συνομιλεί» μαζί τους πλέον, προτιμώντας μόνο μία «σχηματισθείσα μέσω δημοσίων σχέσεων πρόθυμη αυλή του ιδρύματος που, τυχαία, έχει στην αρμοδιότητά του τις διεθνείς εκθέσεις».

Μετά το συγκεκριμένο δημοσίευμα («Καταγγελίες για την πλήρη απουσία πολιτικής για το βιβλίο», «Εφ.Συν.», 30-31.07.2022), χθες ο κ. Γιατρομανωλάκης έστειλε την κάτωθι επιστολή σε όλους τους εκδοτικούς οίκους:

«Σας ενημερώνουμε ότι το Υπουργείο Πολιτισμού & Αθλητισμού πρόκειται να οργανώσει απευθείας την ελληνική συμμετοχή στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Φρανκφούρτης 2022. Επιπλέον σας ενημερώνουμε ότι αρχής γενομένης από την Φρανκφούρτη, προχωράμε στον ανασχεδιασμό όλων των ελληνικών περιπτέρων, τόσο ως προς την αισθητική όσο και ως προς τη θεματολογία και τον προγραμματισμό δράσεων. Με στόχο την αρτιότερη προετοιμασία της έκθεσης και την αποτελεσματική προώθηση της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής στη διεθνή αγορά, σας αποστέλλουμε τη δήλωση ενδιαφέροντος συμμετοχής των εκδοτικών οίκων στην οποία αναφέρονται αναλυτικά όλες οι αναγκαίες πληροφορίες. Η προθεσμία εκδήλωσης ενδιαφέροντος λήγει στις 26 Αυγούστου 2022. Τέλος, σας ενημερώνουμε ότι θα ακολουθήσει και επόμενη επικοινωνία ως προς την ελληνική συμμετοχή στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Μπολόνια 2023, στην οποία η Ελλάδα έχει προσκληθεί να είναι τιμώμενη χώρα στο επαγγελματικό τμήμα».

Τι καταλαβαίνουμε από την ενημερωτική αυτή επιστολή: Κατ’ αρχάς πως το ΥΠΠΟΑ, προφανώς μετά τις αντιδράσεις και αφού έχουν προηγηθεί δυο χρόνια διοργάνωσης των εκθέσεων από το ΕΙΠ με τον τρόπο που προαναφέραμε, αποφάσισε να πάρει το ίδιο την ευθύνη για την ελληνική παρουσία εκεί. Δεύτερον, η επιστολή εστάλη σε όλους τους εκδοτικούς οίκους (αυτό δηλαδή που ζητούσε και ο ΑΣΕΒ και γράψαμε στο ρεπορτάζ), κάτι που δεν είχε συμβεί έως τώρα επί διακυβέρνησης Ν.Δ., με ευθύνη τόσο του ΥΠΠΟΑ όσο και του ΕΙΠ. Τρίτον, ο υφυπουργός αναφέρει πως το υπουργείο θα αναλάβει την ελληνική παρουσία τόσο στην έκθεση της Φρανφούρτης, φέτος το φθινόπωρο, όσο και της Μπολόνια, την άνοιξη του 2023.

Η αντίδραση του ΥΠΠΟΑ είναι, αρχικά, προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, καμία δέσμευση δεν υπάρχει ότι πράγματι θα αναλάβει το υπουργείο Πολιτισμού τα ζητήματα του βιβλίου (σε άλλο υπουργείο ανήκουν οι βιβλιοθήκες, αλλού η εκδοτική παραγωγή και, έως χθες, το ΕΙΠ ήταν υπεύθυνο για τα γενικότερα ζητήματα εκθέσεων βιβλίου κ.λπ.) και καμία νύξη δεν γίνεται για το τι μέλλει γενέσθαι για τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που δεν έγινε φέτος την άνοιξη, ειπώθηκε πως θα γίνει τον Νοέμβριο και, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, δεν θα γίνει καθόλου.

Θυμίζουμε πως το φιάσκο της περσινής έκθεσης στη Θεσσαλονίκη είχε συνοδευτεί με την απομάκρυνση του γνωστού βιβλιόφιλου και βιβλιοκριτικού Μανώλη Πιμπλή, που ήταν διευθυντής της από το 2017. Τη θέση του πήρε (έστω και άτυπα) ο πρόεδρος του ΕΙΠ, κ. Κούκης, με τα αποτελέσματα που όλοι γνωρίζουμε. Τώρα, μετά τις αντιδράσεις (στις οποίες το ΥΠΠΟΑ δεν είχε καν απαντήσει –κι ας ήταν πολλά τα υπομνήματα των εκδοτών προς αυτό– παρά μόνο μετά τη δημοσιοποίησή τους), το υπουργείο δεσμεύτηκε πως θα οργανώσει το ίδιο τα ελληνικά περίπτερα στις διεθνείς εκθέσεις.

Είναι ένα κάποιο βήμα. Αρκεί να φανεί αν ο κ. Γιατρομανωλάκης θα ακολουθήσει στην πράξη πλέον τη «γραμμή Κούκη» ή θα ακούσει επιτέλους τις προτάσεις των εκδοτών, του ίδιου δηλαδή του κόσμου του βιβλίου.

Ο ΑΣΕΒ, για παράδειγμα, έχει στείλει εδώ και ένα χρόνο ειδικό υπόμνημα, ζητώντας πολύ συγκεκριμένα πράγματα: δημιουργία δικτύου 50-60 βιβλιοθηκών που θα εμπλουτίζονται κάθε χρόνο με μεγάλο μέρος της παραγωγής, ενδεικτικά 5.000 τίτλους, επαναλειτουργία του συνόλου των σχολικών βιβλιοθηκών και διαρκή εμπλουτισμό τους (μόνο σε συνθήματα τύπου «Βιβλιοθήκη ή βαριοπούλα» έχει μείνει η κυβέρνηση ωστόσο), στήριξη των εκδοτικών επιχειρήσεων μέσω των ευρωπαϊκών προγραμμάτων εγγυοδοσίας με εμπλοκή των χρηματοπιστωτικών φορέων, επαναφορά του μειωμένου ποσοστού 6% σε όλα τα στάδια παραγωγής, στην αγορά χαρτιού και στις υπηρεσίες που απαιτούνται για την παραγωγή ενός βιβλίου, μέτρα για την αξιοπρεπή επιβίωση συνεργατών των εκδοτών και κατάργηση της απόδοσης στο δημόσιο ταμείο του 50% της περιστασιακής αμοιβής για εκδοτικά έργα κ.ά.

Κυρίως, όμως, αυτό που ζητούν είναι να πάρει στα σοβαρά επιτέλους το ΥΠΠΟΑ το θέμα του βιβλίου και όχι να το μεταθέτει σε οργανισμούς, ιδρύματα ή άλλα υπουργεία. Καλές είναι οι προθέσεις, καλή και η «αλλαγή πλεύσης» του υπουργείου, ωστόσο μένει να φανεί κατά πόσο πραγματικά το εννοούν ή απλώς είναι μία ακόμη κίνηση «βιτρίνας».