Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δύο ποιητές στη μέση του «σκοτεινού δάσους»

Γιάννης Αντιόχου, «Αυτός, ο κάτω ουρανός» Ικαρος, 2019, σελ. 104 | Μάνια Μεζίτη, «Η μαύρη ανάμεσα», Κύμα, 2018, σελ. 66

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δύο ποιητές στη μέση του «σκοτεινού δάσους»

  • A-
  • A+

Σαν ανεπίτρεπτα παραδομένος στο πάθος του για την αναζήτηση και τη σωματική, σχεδόν ερωτική, ψαύση της αλήθειας, με πλήρη επίγνωση των όποιων οδυνηρών συνεπειών αυτής της εμμονής του, ο ποιητής μηχανεύεται τρόπους για την πολιορκία και τη -στο μέτρο του δυνατού- κατάκτησή της.

Καταμεσής στην έρημη έκταση της μέσης ηλικίας, στην κορύφωση, στην πιο καίρια στιγμή της διαδικασίας της υπαρξιακής-πνευματικής του ωριμότητας, καταγράφει τις φάσεις της οριστικής ρήξης του με το είδωλό του, της πάλης του με τον ναρκισσευόμενο εαυτό του ή, αλλιώς, καταγράφει εναγώνιες στιγμές-σκηνές του θανάτου του Νάρκισσου που υπήρξε, με συνέπεια να μην μπορεί πλέον να διακρίνει ή να αναγνωρίσει καθρεφτιζόμενο το είδωλό του∙ να μην είναι παρά θλιβερός «ικέτης μιας αντανάκλασης» σχεδόν λησμονημένης.

Οι διαπιστώσεις αυτές συνοδεύονται και από την ιδιαιτέρως τραυματική αίσθηση ότι οι λέξεις αποκτούν ένα νοηματικό και συναισθηματικό εκτόπισμα σκοτεινό και, ενίοτε, απροσδιόριστο, διαπερασμένο από αναθυμιάσεις περασμένων, με βαρύνοντα ρόλο στη διαμόρφωση του ψυχισμού του, ηλικιών που, κατά τη βίωσή τους, τα πράγματα, περιβαλλόμενα από μια εκθαμβωτική δύναμη, συνέβαλαν σε απρόβλεπτους φωτισμούς και συνακόλουθες νοηματοδοτήσεις πτυχών της καθημερινότητας.

Θα έλεγε κανείς ότι ο ποιητής επιχειρεί ένα είδος κατάβασης στον «κάτω κόσμο» του παρελθόντος του, μετερχόμενος τρόπους πρωτόγνωρους και στο έπακρο επεξεργασμένους∙ ιδίως όταν καταφεύγει στην κατοικημένη από υπάρξεις κάθε άλλο παρά φιλικές, επικράτεια του ύπνου, ή όταν μιλάει αιωρούμενος, εγκλωβισμένος στο «ανάμεσο», που άλλοι αποκαλούν όνειρο και άλλοι εφιάλτη, με πλήρη επίγνωση ότι, σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει, ατενίζοντας το ύψος, να απολέσει την αίσθηση του εδώ και του τώρα.

Οτι οφείλει να παραμείνει υψιπετής και ταυτόχρονα προσγειωμένος και μάλιστα σε τέτοια στάση, ώστε το σώμα του να είναι το σημείο συνάντησης του χώρου και του χρόνου∙ το πεδίο στις διαστάσεις του οποίου συντελείται η βραδυφλεγής πλην, κατά διαστήματα, εκρηκτική ένωσή τους.

Οι λέξεις τον συνδράμουν ενεργά σ’ αυτή την προσπάθειά του∙ γίνονται οικειοθελώς άηχες, προκειμένου να συνεισφέρουν στη θυσία της σιωπής, της διανθισμένης με οσμές άφθαρτων σωμάτων-πτωμάτων περασμένων ηλικιών, κι ενόσω το ποιητικό υποκείμενο διακαώς και εναγωνίως επιθυμεί να ψαύσει την υποκατάστατη του Νάρκισσου, σωματοποιημένη αγάπη, που ανθίζει στη σιωπή του αίματος και δεν μιλιέται, αφού η μεγάλη Σιωπή μόνο διά του Θεού αποκαλύπτεται –με την πικρή γεύση του Θεού.

Αλλά και πάλι δεν λείπουν οι συνεχείς αναδρομές στα περασμένα∙ μόνο που τώρα τα πάντα παρόντα και πάντα θαλερά τεκμήρια της διανυμένης νεότητας, όσο κι αν αφυπνίζουν, εκτρέφουν και ακονίζουν έναν ούτως ή άλλως θνήσκοντα ναρκισσισμό και, κατ’ επέκτασιν, τη ματαιοδοξία, έρχεται η στιγμή που γίνονται ένθερμοι αρωγοί στην εναγώνια αναζήτηση του Θεού, στη σιωπή του οποίου επωάζεται ο λόγος, πάει να πει η ποίηση.


Εν τέλει ο εξιδανικευτικός, ενίοτε καθαγιαστικός, των περασμένων χρόνος, δημιουργεί μια αδιόρατη, για τις αισθήσεις, οπτική γωνία, με την οποία όλα -πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις- διακρίνονται σε ανυψωμένο βάθρο-βάθος. Τουλάχιστον στα περισσότερα ποιήματα του βιβλίου της Μάνιας Μεζίτη παρατηρείται μια πολύ διακριτική, αθόρυβη εντελώς, μετακίνηση, μάλλον περιστροφή, του πρωταγωνιστή χρόνου ο οποίος, χωρίς να αφίσταται από την τύρβη της τρέχουσας καθημερινότητας, δημιουργεί προϋποθέσεις για γοητευτικές επαναπροσεγγίσεις ακινητοποιημένων, πλην ζωντανών, εικόνων του παρελθόντος, εν μέρει καλυμμένων από την αχλή ενός διαβρωμένου από κύματα νοσταλγίας ονείρου.

Κάπως έτσι αναθερμαίνονται σκηνές μιας άλλης εποχής, ανασημασιοδοτημένες με τη σύνεση μιας κατευναστικής πείρας∙ σκηνές ανασυρμένες από μια παρελθούσα -αλλά αναδυόμενη στο παρόν της γραφής- καθημερινότητα, όπου λόγια, σιωπές, χειρονομίες και πράξεις, όλα μισοσβησμένα στο βάθος του χρόνου, απουσίες αγαπημένων προσώπων που διεκδικούν το μερτικό τους στο παρόν με πλάγιους, επίφοβους τρόπους και πένθη φωτισμένα με το πιο ευαίσθητο φως της ποιητικής τέχνης, διαμορφώνουν ένα εντελώς προσωπικό, ιδιωτικό λυπημένο ημερολόγιο.

Ετσι που θα έλεγε κανείς ότι παράπλευρα της πραγματικότητας ανασαίνει με άλλους ρυθμούς ανάσας και κίνησης ένας άλλος κόσμος, η ύπαρξη του οποίου οφείλεται σε μια διακριτική μετατόπιση των αντικειμενικών διαστάσεων και ορίων του χρόνου.

Κάποια ποιήματα της συλλογής συνθέτουν μια ιδιότυπη ποιητική, διατυπωμένη με τη συνδρομή εικόνων, προσώπων και καταστάσεων ανασυρμένων από ένα διά της γραφής ενεργοποιούμενο παρελθόν, την ίδια στιγμή που η ποιήτρια επιδίδεται σε μινιμαλιστικές προσεγγίσεις-αποδόσεις σκέψεων, συναισθημάτων και, κυρίως, αποσταγμάτων πείρας ζωής που αισθάνεται ή διαισθάνεται ότι την καθορίζουν ως υλική-σωματική και πνευματική οντότητα.

Γιατί πράγματι, βυθισμένη σε διάσπαρτες μνήμες της νεότητας, απευθείας ή με τη συμπτωματική μεσολάβηση εκδοχών της καθημερινότητας, άλλο δεν κάνει από το να επαναπροσδιορίζεται σε σχέση με το διαπερασμένο από τα περασμένα παρόν∙ να ανασύρει και να καταθέτει τα ενδότερα, τα μύχια, με αγάπη και τρυφερότητα.

Αφού, ούτως ή άλλως από αγάπη, και ενισχυμένη από μιαν υπαρξιακής υφής περιέργεια, επιδίδεται στην αποκάλυψη και στην έκθεση των πεπραγμένων της ζωής -και της ζωής της- με όση αφαιρετικότητα χρειάζεται, προκειμένου το αδιαμεσολάβητο να αποκτήσει το γνώρισμα μιας αμφίσημης εξομολόγησης∙ όσο χρειάζεται, προκειμένου να διατηρηθεί ανεπηρέαστη από τις περιστάσεις η απαραίτητη, για μια δημιουργική επώαση σκέψεων και αισθημάτων, υγρασία.

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ανύψωση και καταβύθιση
Στα βιβλία του Πέτερ Χάντκε τα ταξίδια, σύντομα ή μη, οι περιπλανήσεις, άσκοπες ή μη, η διαρκής περιδιάβαση χώρων και τοπίων της κεντρικής Ευρώπης, είναι ένα συχνά επαναλαμβανόμενο μοτίβο, το οποίο...
Ανύψωση και καταβύθιση
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Μεγάλα στοιχήματα μιας μεγάλης γιορτής
Μια μεγάλη βιβλιοφιλική γιορτή με παγκόσμιο χρώμα με στοιχήματα που μεγεθύνονται καθώς καλούνται να εφαρμοστούν σε μια χώρα ζαλισμένη από απανωτές κρίσεις. Μιλούν οκτώ πρόσωπα, που εμπλέκονται ενεργά στην...
Μεγάλα στοιχήματα μιας μεγάλης γιορτής
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τα ματωμένα κεράσια των παιδιών
Μετά τη θερμή κριτική και αναγνωστική υποδοχή της συλλογής διηγημάτων Αστείο (2012) και τη διπλή βράβευση (Κρατικό Βραβείο Διηγήματος και Βραβείο Αναγνώστη), ο Γιάννης Παλαβός δεν βιάστηκε να παρουσιαστεί στη...
Τα ματωμένα κεράσια των παιδιών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Επιστημονικό και αισθητικό επίτευγμα
Η προϊστορική αρχαιολογία στην Ελλάδα μετράει περίπου έναν αιώνα ζωής και είναι απίστευτα ραγδαία η εξέλιξη του σχετικού κλάδου χάρη σε αλματώδεις προόδους της γνώσης και της τεχνολογίας, όπως και σε...
Επιστημονικό και αισθητικό επίτευγμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η Αθήνα λίκνο και νεκροκρέβατο
Το μυθιστόρημα του Αργεντινού Σαντιάγκο Αμιγκορένα Τα τελευταία μου λόγια ξεκινά την αφήγηση από το τέλος. Στο συγκεκριμένο βιβλίο, βέβαια, το τέλος της πλοκής συμπίπτει με το τέλος της ανθρωπότητας καθώς το...
Η Αθήνα λίκνο και νεκροκρέβατο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το Κακό και το ημερολόγιο
«Κάποτε το κακό δεν είναι διόλου κοινότοπο, αλλά πολύ προσωπικό. Και μάλιστα τόσο, ώστε παρασιτεί σε ό,τι πιο ειλικρινές μπορεί να δώσει ένας άνθρωπος: την εξομολόγησή του. Κι έτσι επιβιώνει», διαβάζουμε στο...
Το Κακό και το ημερολόγιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας