Δύο δημιουργοί, μια φιλία ζωής και τέχνης

Γιάννης Μόραλης, ο ευγενικός, αριστοκρατικός, με λεπτό χιούμορ ζωγράφος που «αγκάλιασε» τη γυναίκα με το πρωτοποριακό έργο του.

Χρήστος Καπράλος, ο μαχητικός, ανήσυχος γλύπτης που με τις δυναμικές μορφές του εξέφρασε προβληματισμούς της εποχής.

Λένε πως οι αντίθετοι χαρακτήρες έλκονται κι αυτό επιβεβαιώνεται στην περίπτωσή τους.

Συνοδοιπόροι στην εικαστική δημιουργία από νεαρή ηλικία, φίλοι που μοιράστηκαν τα καλοκαίρια τους στην Αίγινα όπου βρίσκονταν τα εργαστήριά τους, συναντιούνται και πάλι με την έκθεση που οργανώνεται στον χώρο του Φάρου, στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, σε συνεργασία με την Εθνική Πινακοθήκη.

Η έκθεση με τίτλο «Γιάννης Μόραλης – Χρήστος Καπράλος. Μια φιλία ζωής και τέχνης» περιλαμβάνει 18 χάλκινα γλυπτά του Καπράλου, πλάι σε 50 αριστουργήματα του Μόραλη, τα οποία προέρχονται κυρίως από τη μεγάλη δωρεά του στην Εθνική Πινακοθήκη, αλλά και από ιδιωτικές συλλογές και ακολουθούν την πορεία του από τα πρώιμα έργα του έως την κλασική αφαίρεση των τελευταίων χρόνων.

Η έκθεση επιβεβαιώνει τον συνδετικό κρίκο αυτών των δύο μεγάλων καλλιτεχνών: μια ματιά στραμμένη προς τον άνθρωπο.

Δίνει έμφαση τόσο στα έργα, όσο και στη μεταξύ τους σχέση, η οποία ακολουθεί μια παράλληλη πορεία.

Οι δυο τους πρωτοσυναντήθηκαν στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και ξαναβρέθηκαν στο Παρίσι, όπου παρακολούθησαν τα μοντέρνα κινήματα, αλλά παρέμειναν πιστοί στις κλασικές αξίες.

Το 1939 επιστρέφουν στην Ελλάδα, όπου συνεχίζουν τον διάλογό τους με τον κλασικισμό στη διάρκεια της Κατοχής.

Τη δεκαετία του ’50 αναζητούν και βρίσκουν την προσωπική τους μοντέρνα έκφραση, ο Μόραλης με τα επιτύμβια, ο Καπράλος με τα χάλκινα γλυπτά, που γεννιούνται από μία νέα τεχνική: φύλλα κεριού δουλεμένα με τη φωτιά.

Είναι τα γλυπτά που το 1962 τού χαρίζουν διεθνή αναγνώριση στην Μπιενάλε της Βενετίας.

Γείτονες για δεκαετίες και στην Αίγινα, δεν έπαψαν ποτέ να διαλέγονται με σύγχρονο πνεύμα με την ελληνική αρχαιότητα.

Νεαρός ζωγράφος, το 1937, ο Μόραλης βλέπει στη Διεθνή Εκθεση του Παρισιού την περίφημη «Γκερνίκα» του Πικάσο, έρχεται σε επαφή με τα έργα του Μπρακ, του Ματίς αλλά και του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου.

Αργότερα, γύρω στο ‘50 στην Αθήνα με επιρροές από τις στήλες του Κεραμεικού και του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου «θα τραγουδήσει το ερωτικό μέστωμα του κοριτσιού», όπως έχει γράψει η Μαρίνα Λαμπράκη, «κόρες που κάθονται αντικριστά ή που αναπαύονται».

Μέχρι που τα νεανικά σώματα αρχίζουν να παίρνουν γεωμετρικά σχήματα, οι καμπύλες τους να διαγράφουν «το ιδεόγραμμα του έρωτα», σε μια αφαίρεση ολοένα και πιο αισθησιακή.

«Καλλιτέχνης είναι αυτός που δουλεύει με την καρδιά, με το μυαλό και με το χέρι», έλεγε ο Μόραλης. «Δεν ξεκινώ από τη θεωρία. Μπορώ εκ των υστέρων να βγάλω εγώ ο ίδιος μια θεωρία, αλλά δεν το θεωρώ χρήσιμο. Ούτε θέλω να ενταχτώ σε ομάδα. Ηθελα πάντοτε να είμαι ελεύθερος».

Οπως επισημαίνει ο Ανδρέας Δρακόπουλος, πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, η έκθεση αυτή συνεχίζει τη συνεργασία του ΙΣΝ και της Εθνικής Πινακοθήκης που ξεκίνησε τον περασμένο Ιούνιο με το αφιέρωμα στον Παναγιώτη Τέτση, ενώ επεκτείνει τη συζήτηση πάνω στη σχέση ζωγραφικής, γλυπτικής και αρχιτεκτονικής.

«Η σύνδεση ανάμεσα στη ζωγραφική και την αρχιτεκτονική στη δουλειά του Μόραλη και η αναζήτηση από τον Καπράλο της κίνησης και της έκφρασης στα γλυπτά του θα μπορούσαν να κατευθύνουν τον επισκέπτη να στοχαστεί πάνω σε κάποια στοιχεία από τη δημιουργική διαδικασία του Ρέντσο Πιάνο κατά τον σχεδιασμό και την ανέγερση του ΚΠΙΣΝ».

 Info:

Μέχρι 18 Δεκεμβρίου (καθημερινά από τις 9 π.μ. έως τις 10 μ.μ.), με ελεύθερη είσοδο.