Η συνάντηση με τον Τζεφ Κουνς το απόγευμα του Σαββάτου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση ήταν αυστηρά προκαθορισμένη. Αρχισε στις 6 ακριβώς και τελείωσε στις 7 ακριβώς. Ο λόγος; Ο δημοφιλής, ανατρεπτικός και πιο ακριβοπληρωμένος καλλιτέχνης εν ζωή –το 2019 το γλυπτό του «Rabbit» σημείωσε ρεκόρ όταν πωλήθηκε για 91 εκατομμύρια δολάρια, από τους Κρίστις– έπρεπε να προλάβει το πλοίο για την Υδρα, όπου ετοιμάζει το νέο του πρότζεκτ στα Σφαγεία, καλεσμένος από το ίδρυμα ΔΕΣΤΕ και τον Δάκη Ιωάννου.
Ο Τζεφ Κουνς δεν ήθελε να μας αποκαλύψει πολλά για το έργο της Υδρας, καταλάβαμε όμως ότι θα αντανακλά την αγάπη του για την αρχαία ελληνική γλυπτική αλλά και τη φιλοσοφία, ιδιαίτερα του Πλάτωνα, και θα «αποτελεί φόρο τιμής στη δύναμη της τέχνης και στη δύναμη της φιλίας». Αλλωστε, με τον Δάκη Ιωάννου, ο οποίος ήταν παρών στην εκδήλωση, γνωρίζονται από το 1985 – ο γνωστός συλλέκτης έχει φετίχ με τα έργα του Τζεφ Κουνς, είναι εκείνος που τον σύστησε στο ελληνικό κοινό και τον «έδεσε» με τον Μασιμιλιάνο Τζιόνι, τον επιμελητή των μεγάλων εκθέσεών του και φωνή της λογικής, πίσω από τις εκκεντρικότητες.
Στη διάρκεια της εκδήλωσης, η Farah Nayeri, συγγραφέας και πολιτιστική συντάκτρια των New York Times προσπάθησε να λάβει απαντήσεις για το φαινόμενο Τζεφ Κουνς. Ο βασιλιάς του κιτς, όπως έχει χαρακτηριστεί, που προκαλεί οπτικό σοκ με τα έργα του, μεταξύ άλλων έκλεισε ηλεκτρικές σκούπες σε κουτιά από πλεξιγκλάς σε μια υστερική προσομοίωση της καθημερινότητας, έφτιαξε αστραφτερά κουνελάκια από ανοξείδωτο ατσάλι, σκυλιά και μαϊμουδάκια από μπαλόνια σε διάφορα μεταλιζέ χρώματα, ένα τρίμετρο «Κουτάβι» από φρέσκα λουλούδια, αλλά και το «μνημείο» του Μάικλ Τζάκσον, ενώ έβγαλε σε κοινή θέα τις ερωτικές του στιγμές με την πορνοστάρ Τσιτσιολίνα, η οποία ήταν σύζυγός του.
«Ο Τζεφ Κουνς είναι ο ίδιος ένα έργο τέχνης», συμπέρανε ο Μασιμιλιάνο Τζιόνι. «Είναι μαξιμαλιστής, λίγο τρελός, δεν είναι στρατηγικός, είναι γενναιόδωρος, ασυμβίβαστος, κάνει πρότζεκτ που φαίνονται κάπως παράλογα, δεν είναι κυνικός, δεν θέλει να σωρεύσει πλούτο». Στα 67 χρόνια του ο Αμερικανός καλλιτέχνης δεν εφησυχάζει, ενθουσιάζεται σαν μικρό παιδί και βλέπει πολύ μακριά… ώς τη Σελήνη και σχεδιάζει το «Moonproject».
«Σκέφτηκα ότι για να πάω στο Διάστημα χρειάζεται πολύς χρόνος και εκπαίδευση, γι’ αυτό προτίμησα να στείλω ένα έργο μου, αφού μου δόθηκε η ευκαιρία. Είναι ένας κύβος 5,5 x 5,5 ίντσες και κάθε φάση του φεγγαριού θα αντανακλά μια προσωπικότητα που διακρίθηκε μέσα στους αιώνες, όπως ο Πλάτωνας, ο Αϊνστάιν, ο Νταλί, ο Πρίσλεϊ…».
Ο σταρ των εικαστικών δεν κρύβει την αγάπη του για τον Νταλί, επειδή με τον σουρεαλισμό του ενσωμάτωνε διαφορετικές ταυτότητες –μάλιστα στην εφηβεία του είχε πάει να τον γνωρίσει στη Νέα Υόρκη–, ενώ αδυναμία έχει στον Πάμπλο Πικάσο, «ο οποίος ήταν γενναιόδωρος και, σε μεγάλη ηλικία, 88 ετών έδωσε την αίσθηση της αναγέννησης και της μεταμόρφωσης, με την τέχνη του και την αγάπη του για ζωή».
Ο Τζεφ Κουνς από παιδάκι σχεδίαζε, αλλά όταν πήγε να σπουδάσει στην Καλών Τεχνών, «κατάλαβα ότι δεν ήξερα τίποτα για την τέχνη και τότε άρχισα να μελετώ και να κατανοώ την Ιστορία της Τέχνης και πόσο συνδεδεμένη είναι με τον άνθρωπο», είπε. «Η τέχνη ήταν πανίσχυρη στη ζωή μου και μου προκαλεί έντονη εγκεφαλική λειτουργία, την οποία θέλω να μοιραστώ με τους άλλους. Αν το έργο μου έγινε γνωστό, είναι μάλλον επειδή αποδέχομαι τον εαυτό μου και προσπαθώ να εξελιχτώ ως καλλιτέχνης και ως άνθρωπος και να επικοινωνώ τις εμπειρίες που βιώνω», τόνισε. Που μπορεί να είναι κάτι απλό και αθώο: έτσι, έκανε γλυπτά βλέποντας ένα βουναλάκι με χρωματιστές πλαστελίνες που έπλασε ο γιος του ή το κουνελάκι που είχαν οι γείτονές του στον κήπο, όταν ήταν μικρός.
«Η τέχνη μπορεί να είναι κάτι που αποδυναμώνει τους ανθρώπους και να τους κάνει να αισθάνονται ανάξιοι, κι από την άλλη μπορεί να κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται άξιοι και να τους ενδυναμώνει. Εγώ θέλω να τους ενδυναμώσω», υποστηρίζει ο Τζεφ Κουνς, ο οποίος θυμήθηκε πόσο θαυμάσια ένιωσε όταν κάποιος σε μια έκθεσή του, βλέποντας το «Balloon monkey», έβγαλε ένα επιφώνημα: «Αααα!».
Πώς αισθάνεται, όμως, όταν ακούει αρνητικά σχόλια; «Δεν πρέπει να είμαστε επικριτικοί, πάντα προσπαθώ υπέρ της αποδοχής, η πλήρης αποδοχή αφαιρεί την αγωνία και το άγχος, αλλά δεν είναι κάτι εύκολο», απαντάει και προσθέτει: «Εχω μάθει να μη φοβάμαι τον κόσμο, να είμαι ανοιχτός σε βιώματα. Η επιφάνεια των έργων μου δεν είναι τέτοια ώστε να φοβίζει τους άλλους, αλλά τους κάνει να ανοιχτούν».
Κι όταν τον χαρακτηρίζουν ως τον πιο ακριβοπληρωμένο σύγχρονο καλλιτέχνη, λέει πως αυτό «δείχνει τη χαμηλή ποιότητα του Τύπου, είναι πιο εύκολο να γράφεις για χρήματα παρά να μιλήσεις για τέχνη».
Ο Μασιμιλιάνο Τζιόνι, κατά την εκδήλωση που οργανώθηκε στο πλαίσιο των Art for Tomorrow Talks (μια διοργάνωση του Democracy and Culture Foundation σε συνεργασία με τους «The New York Times»), υπογράμμισε πως ο Τζεφ Κουνς «κάνει κάτι εξαιρετικά περίπλοκο με μια φαινομενική ευκολία. Τα έργα του έχουν απίστευτα στοιχεία μηχανικής, ενώ μοιάζουν να έγιναν από μόνα τους».
Περιέγραψε, επίσης, τις δυσκολίες να στηθεί η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Lost in America» που οργανώθηκε τον περασμένο Νοέμβριο στο Al Riwaq της Ντόχα και φιλοξένησε 60 έργα τέχνης σε 16 αίθουσες. Υπήρχαν γλυπτά όπως η τεράστια σύνθεση με τουλίπες που είναι ενιαίο κομμάτι και χρειάστηκε αεροπλάνο για να μεταφερθεί μόνο του, ενώ ειδικό συνεργείο 25 ατόμων δούλεψε επί 40 ημέρες για να συναρμολογήσει τα έργα.
