Προκάλεσε τον θαυμασμό περιγράφοντας με την εικαστική εγκατάστασή του, με πρωταγωνιστή το ανδρείκελό του, όσα πέρασε στη φυλακή και σε κατ’ οίκον περιορισμό από τις κινεζικές αρχές για τις ιδέες του. Αμφισβητήθηκε όταν φωτογραφήθηκε στην ίδια στάση με το άψυχο κορμάκι του μικρού Αϊλάν. Συγκίνησε με τον «τύμβο» των προσφύγων τοποθετώντας 6.000 πορτοκαλί σωσίβια το ένα πάνω στο άλλο.
Οποια κι αν είναι η γνώμη μας για τον Αϊ Γουέι Γουέι, αναδεικνύεται από τους πιο επιδραστικούς σύγχρονους καλλιτέχνες που δρα ακτιβιστικά για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πρώην πρόσφυγας ο ίδιος, ταξίδεψε το 2015 και 2016 στη Λέσβο, στην Ειδομένη και σε προσφυγικούς καταυλισμούς σε όλο τον κόσμο, είδε τα όσα «συνταρακτικά και απίστευτα» συμβαίνουν και μίλησε με άντρες, γυναίκες και παιδιά.
Ετσι γεννήθηκε η ταινία «Human Flow» που έκανε πρεμιέρα στο 74ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Ετσι δημιουργήθηκε και το βιβλίο «Ανθρωπότητα», που μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Gutenberg (επιμέλεια-εισαγωγή Larry Warsh, μετάφραση Λένια Ζαφειροπούλου) και περιλαμβάνει συνεντεύξεις και άρθρα του για επίκαιρα θέματα, όπως η κρίση, τα σύνορα, η εξουσία, ο εκτοπισμός, η ελευθερία, που τον απασχολούν.
«Συμβαίνει μια μαζική δολοφονία μπροστά στα μάτια όλου του κόσμου. Το βλέπουμε και το αφήνουμε να συμβαίνει. Πρέπει να διερωτηθούμε για τον ανθρωπισμό μας, για τη δημοκρατία και την πολιτισμένη ισχυρή μας κοινωνία. Θέλουμε όντως να συνεχίσουμε έτσι;» είναι το ερώτημα που θέτει. Σίγουρος ότι η τέχνη μπορεί να βοηθήσει, προσπαθεί να συμβάλει με μεγάλες και πολυσυζητημένες εκθέσεις στη Νέα Υόρκη, το Βερολίνο, αλλά και στο δικό μας Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (το 2016), ώστε οι φωνές όλων αυτών των προσφύγων «να ακουστούν και να γίνουν γνωστές», να τους δώσει «βήμα για να αναγνωριστούν ως ανθρώπινες υπάρξεις».
Σταχυολογούμε από τις σκέψεις του:
●Για την ανθρωπότητα: «Στην Κίνα έχουμε μια παροιμία: όταν το νερό στάζει για καιρό, μπορεί ώς και την πέτρα να τρυπήσει. Πρέπει να βλέπουμε τα πράγματα μ’ αυτή την προοπτική. Σημασία έχει να αγωνίζεσαι. Μπορεί να χρειαστούν αιώνες, αλλά το ανθρώπινο πνεύμα είναι δυνατότερο από καθετί: το ανθρώπινο πνεύμα είναι η απόφασή μας να είμαστε ελεύθεροι και να έχουμε ευκαιρίες, το να επικοινωνούμε πρόσωπο με πρόσωπο, να δώσουμε τα χέρια και να μοιραστούμε τον χώρο γύρω μας».
●Για τα σύνορα: «Τα σύνορα που βλέπεις στον χάρτη δεν είναι πραγματικά. Τα πραγματικά σύνορα, που είναι τα οικονομικά, δεν τα βλέπεις ποτέ. Αλλιώς θα είχαμε έναν πολύ διαφορετικό χάρτη. Αυτά τα σύνορα υπάρχουν μόνο για να σταματούν τους ανθρώπους-θύματα που ψάχνουν το επόμενο γεύμα για τα παιδιά τους».
●Εξουσία: «Οι Ηνωμένες Πολιτείες ιδρύθηκαν κυρίως από μετανάστες και πρόσφυγες. Η ίδρυση και η θεμελιώδης ιδέα αυτού του έθνους ήταν ότι οι άνθρωποι έχουν γεννηθεί ίσοι. Οταν οι πολιτικές και οι τακτικές σου παραβιάζουν αυτές τις ιδέες και διώχνουν τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, δημιουργείς μια πολύ κακή κατάσταση όχι μόνο για τους πρόσφυγες, αλλά και για τις ΗΠΑ ως εθνος. Διαταράσσεις την ιδέα που έχει το έθνος για την αξιοπρέπειά του, την αυτοπεποίθηση και τη θέση του στον κόσμο».
●Εκτοπισμός: «Τα στρατόπεδα προσφύγων είναι χειρότερα κι από φυλακές. Στη φυλακή μπορείς να δουλέψεις, ενώ οι πρόσφυγες είναι αόρατοι. Δεν έχουν ταυτότητα, έχουν όλοι την ίδια ιστορία, το ίδιο παρελθόν και σχεδόν όλοι έχουν το ίδιο μέλλον».
●Ελευθερία: «Η Δύση λέει πάντα: «Ειμαστε ελεύθεροι». Αυτό είναι απατηλό. Η ελευθερία προϋποθέτει την ευθύνη. Η ελευθερία χρειάζεται νέους στόχους και νέα μέσα για την επίτευξή της. Μας χρειάζεται μια νέα γλώσσα. Ολα αυτά απαιτούν υπευθυνότητα εκ μέρους μας. Χωρίς αυτήν μια κοινωνία δεν μπορεί να είναι ελεύθερη».
●Δράση: «Πόσες φορές οι άνθρωποι σηκώνουν τους ώμους και λένε: «Τι μπορούμε να κάνουμε;» Η κοινωνία συντίθεται από διάφορες ομάδες ατόμων. Μπορείς να επηρεάσεις γύρω σου τους άλλους και να κάνεις τη φωνή σου να ακουστεί. Θα είναι ντροπή να ομολογήσουμε αργότερα στα παιδιά μας ότι δεν κάναμε τίποτα, ότι ισχυριζόμασταν πως δεν ξέραμε τίποτα ή ότι δεν είχαμε δυνάμεις. Ελάτε τώρα! Εχουμε πολλές δυνάμεις».
