Επόμενη στάση: Θεσσαλονίκη

Μπορεί να περάσουν χρόνια μέχρι οι Θεσσαλονικείς να δουν τις στάσεις του πολυαναμενόμενου μετρό που θα διευκολύνει τις μετακινήσεις και θα συμβάλει στην κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση της πανέμορφης πόλης με το απέραντο παραλιακό μέτωπο. Προς το παρόν κάνουν μια στάση εικαστική στην 7η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης, που έχει κεντρικό θεματικό άξονα την ευρεία έννοια της «Στάσης», την οποία υποστηρίζουν με τις προτάσεις τους 50 και πλέον καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Η φετινή διοργάνωση, που άνοιξε με διπλά εγκαίνια την περασμένη Παρασκευή και το Σάββατο, με επίσημες παρουσίες όπως του γεν. γραμματέα σύγχρονου Πολιτισμού Νικόλα Γιατρομανωλάκη και του δημάρχου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνου Ζέρβα, αλλά και με πλήθος κόσμου κάθε ηλικίας, δίνει το στίγμα της με καινοτομίες. Είναι καταρχάς η πρώτη Μπιενάλε του MOMus, δηλαδή του νέου Μητροπολιτικού Οργανισμού Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης.

Απλώνεται σε έξι διαφορετικούς χώρους -Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη (Μονή Λαζαριστών), Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη ΔΕΘ, Μουσείο Φωτογραφίας (Αποθήκη Α΄, λιμάνι), Πειραματικό Κέντρο Τεχνών (Αποθήκη Β1, λιμάνι), Αλατζά Ιμαρέτ και Μέγαρο Μουσικής-, ενώ για πρώτη φορά εξορμά και στην Αθήνα, στο Μουσείο Αλεξ Μυλωνά στο Θησείο. Βασίζεται στην ομαδικότητα, σε μια 11μελή επιμελητική ομάδα: Συραγώ Τσιάρα, Λουίζα Αυγήτα, Δόμνα Γούναρη, Παναγής Κουτσοκώστας, Αρετή Λεοπούλου, Θοδωρής Μάρκογλου, Θούλη Μισιρλόγλου, Ηρακλής Παπαϊωάννου, Ειρήνη Παπακωνσταντίνου, Κατερίνα Σύρογλου, Μαρία Τσαντσάνογλου. Ενεργοποιεί συνέργειες με τους πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς φορείς της πόλης. Κυρίως, παράγει πρωτογενή τέχνη, αφού μεγάλο μέρος των έργων έγινε έπειτα από αναθέσεις.

Η «Στάση» της φετινής Μπιενάλε εκφράζεται με καλλιτέχνες και έργα που αναζητούν, με ερωτηματικά ή ενθουσιασμό, με αντιστάσεις ή ανατροπές, με ποιητικότητα ή ρεαλισμό, «εναλλακτικά σημεία θέασης του παρελθόντος, του παρόντος και του μελλοντικού κόσμου». Οπως επισημαίνει η Συραγώ Τσιάρα, «επιλέξαμε τη Στάση που μας προσφέρει τον χρόνο για να ξαναδούμε με νηφαλιότητα τη σύγχρονη τέχνη μακριά από την κυρίαρχη μορφή του θεάματος, της αγοράς και του εντυπωσιασμού».

Μην περιμένετε λοιπόν δημιουργούς σταρ -με εξαίρεση τον ανυπέρβλητο Γιάννη Κουνέλλη. Ούτε εικαστικές παρεμβάσεις που «κόβουν την ανάσα», αν και σίγουρα την παράσταση κλέβει το αφιέρωμα στον Stelarc. Απαραίτητη στάση, επομένως, στο Πειραματικό Κέντρο Τεχνών για να γνωρίσετε τον Κύπριο καλλιτέχνη που γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1946 και είχε το όνομα Στέλιος Αρκαδίου έζησε στην Αυστραλία και κατέκτησε τον πλανήτη διευρύνοντας διαρκώς τα όρια και τις αντοχές του σώματος με ιδιαίτερες παραστάσεις που περιλαμβάνουν ρομποτικές εφευρέσεις, αλλά και κρέμασμα με άγκιστρα στο δέρμα του.

Η επόμενη στάση μας στη ΔΕΘ, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, έχει τη γοητεία του απρόσμενου, την έκπληξη της ανακάλυψης, τη σημασία των ιστορικών έργων. Από τα «στοχαστικά εργόχειρα» της Μαρίας Λοϊζίδου, υφαντά από νήμα ανοξείδωτου χάλυβα που παίρνουν τη μορφή γλυπτού, μέχρι τις ταπισερί του Γιάννη Φαϊτάκη. Από το αντιπολεμικό έργο της ομάδας Αrt Workers’ Coalition για τα ανήλικα θύματα του Βιετνάμ (Q. And babies? A. And babies) μέχρι την «Αδύνατη τοπογραφία» του Κύριλλου Σαρρή, φτιαγμένη από μνήμες και πέτρες της Λευκωσίας. Από τα δυστοπικά αρχαιολογικά ευρήματα του μέλλοντος του Αρη Κατσιλάκη ώς τους «κατεψυγμένους» σε θαλάμους κρυογονικής ανθρώπους της ιατρού Θάλειας Γκατζούλη, η οποία κάνει το εικαστικό ντεμπούτο της.

Την έκθεση σηματοδοτούν δύο πολιτικά έργα, για την εργατική τάξη και τον κοινωνικό ρόλο του καλλιτέχνη. «Κάθε πρωί», που φιλοτέχνησε ο χαράκτης Α. Τάσσος, μόλις 18 ετών το 1932, και η βιντεοεγκατάσταση του Χαρούν Φαρόκι «Εργάτες κατά την έξοδο από το εργοστάσιο σε έντεκα δεκαετίες». Μια άλλη στάση για πολιτική τέχνη, η Μονή Λαζαριστών, όπου η εξαιρετική, πλήρης μονογραφία για τη Λιουμπόβ Ποπόβα, την επαναστάτρια της ρωσικής πρωτοπορίας με την κοσμοπολίτικη ζωή και το τραγικό τέλος (πέθανε μόλις 35 ετών από οστρακιά, λίγες μέρες μετά το 5χρονο αγοράκι της), συνομιλεί με τη σύγχρονη τέχνη.

Η 7η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης θα διαρκέσει μέχρι τις 16 Φεβρουαρίου με πλούσιο πρόγραμμα, συζητήσεις, φεστιβάλ περφόρμανς (17-24 Οκτωβρίου), masterclass με τον φωτογράφο Γιώργο Δεπόλλα, την έκθεση Overview effect του Φεστιβάλ Κινηματογράφου, κ.ά. Περιμένουμε να συνεχίσει δυναμικά με εξωστρέφεια που θα αγγίζει το ευρύτερο κοινό της πόλης, να ενεργοποιήσει περισσότερο τους σπουδαστές της Καλών Τεχνών, να εντείνει τις συνεργασίες με φορείς του εξωτερικού. Μια Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης που επιβεβαιώνει τη σημαντική θέση της πόλης στον πολιτιστικό χάρτη όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά και της Ευρώπης.