Το πάσχον σώμα της φύσης και του εαυτού μας

Με το Panis Angelicus (Αρτος Αγγέλων 1872-4) του Βέλγου συνθέτη Σεζάρ Φρανκ να συνοδεύει τη φετινή έκθεση στο Ιδρυμα Κυδωνιέως στη Χώρα της Ανδρου, με τον τίτλο «Ποιητικό Αίτιο», εντυπωσιαστήκαμε και συγκινηθήκαμε με την επιλογή των έργων-καλλιτεχνών, της μουσικής και την επιμέλεια που έκανε η ιστορικός της Τέχνης και Θεωρίας του Πολιτισμού Αθηνά Σχινά. Η έκθεση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του τέταρτου και τελευταίου μέρους του πρότζεκτ της τετραλογίας, που διερευνά σε βάθος και εικαστικά το «πάσχον» σώμα της φύσης και μαζί του «εαυτού» μας.

Συγκεκριμένα, είναι αφιερωμένο στην ευρύτητα που περιλαμβάνει η συναίσθηση και ταυτοχρόνως η συνειδητοποίηση αξιών και σημασιών, τόσο της φύσης όσο και του περιβάλλοντος, μέσα στο οποίο εντάσσεται ο εαυτός μας και οι σχέσεις μας, οι πράξεις και οι ευθύνες μας, οι μνήμες και οι καθημερινές μας συμπεριφορές.

Η τετραλογία αποτελεί τμήμα του θεσμού «Πλόες», που δημιούργησε αποκλειστικά ως πνευματικό έργο και έδωσε η Αθηνά Σχινά εδώ και είκοσι τέσσερα χρόνια, στη συνεργασία της με το Ιδρυμα Κυδωνιέως. Οι «Πλόες», μας λέει η Σχινά, «συμβολίζουν τόσο τα ταξίδια που συνδέουν το νησί της Ανδρου με την Αττική, εννοιολογικά αυτά του Οδυσσέα του Ομήρου και σημειολογικά παραπέμπουν στον πολιτισμό και την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου».

Για καλύτερη προσέγγιση και αποκαλυπτική κατανόηση που έχει φέτος το «Ποιητικό Αίτιο» με υπότιτλο «Η φύση ως πάσχον σώμα υφίσταται τα πάθη της, αντανακλώντας τα τραύματα της συνείδησης», αναφέρουμε επιγραμματικά τις ενότητες που προηγήθηκαν: 2015 «Νηπενθή και Εωθινά», η ενότητα αυτή άνοιγε παράθυρο στις αναλογικές σχέσεις και αντιστοιχίες, ανάμεσα στη βιοποικιλότητα της φύσης και στη βιοποικιλότητα του εαυτού. Το 2016 οι «Επικράτειες του Νότου» υποδείκνυαν την εγγύτητα και τον ετεροκαθορισμό των σχέσεων ζωής και θανάτου, φυσικής και μεταφυσικής. Το 2017 η «Εύκρατη Ζώνη» επανέφερε το θέμα της ευκρασίας με τις παράδοξες ισορροπίες και ισοδυναμίες όπως, για παράδειγμα, ανάμεσα στα ορατά και τα αθέατα, της υπερβατικότητας και του συλλογικού ασυνειδήτου.

Για το φετινό «τοπίο» της έκθεσης, η Αθηνά Σχινά σε κείμενό της στον πολυτελή δίγλωσσο κατάλογο -στην ίδια ανήκει ο σχεδιασμός του καταλόγου, η συγγραφή και η επιμέλεια κειμένων-, γράφει αναλυτικά τους τρεις άξονες που διαμορφώνουν και χαρακτηρίζουν την έκθεση. Επιγραμματικά αναφέρουμε.

• α. «Η πραγματικότητα ως σώμα της μνήμης και της καθημερινότητας…». Σε αυτή την παράμετρο εντάσσονται τα έργα των Κωνσταντίνου Κερεστετζή, της Κυριακής (Χαραλαμπίδου), της Φωτεινής Οθωναίου, του Χρήστου Κεχαγιόγλου.
• β. «Το σώμα της Φύσης σε αντιστοιχία με το “κοινωνικό” μας σώμα…». Κάτω από αυτό το πρίσμα εμπνεύστηκαν και δημιούργησαν ο Στέλιος Αλεξάκης, ο Μίλτος Παντελιάς, ο Γιάννης Καστρίτσης, οι τριάντα έξι εικαστικοί δημιουργοί που ανήκουν στον Σύλλογο Αποφοίτων της Σχολής Καλών Τεχνών Θεσσαλονίκης. Η ομάδα αυτή των καλλιτεχνών διαμόρφωσε και παρουσιάζει ένα εντυπωσιακό εικαστικό περιβάλλον, ως ενιαίο έργο, με κύριο υλικό στην κατασκευή του, εκτός από τον καθρέφτη, και το αλλοτινό σύμβολο του Διονύσου, τον κισσό.
• Και γ, «Το άτομο μέσα από την ατομική, αλλά και τη συλλογική του ευθύνη αναλαμβάνει τους ρόλους που έχει επιλέξει. Ανάλογα και η φύση, μέσα από τις συμπεριφορές που υφίσταται, από άτομα και κοινωνίες, εκδηλώνει επιτελεστικά τα φαινόμενα των αλλαγών της…». Στον τρίτο άξονα απαντούν τα έργα του Παναγιώτη Πασάντα (ανθρωποκεντρικά γλυπτά), του Δημήτρη Τζαμουράνη, του Βασίλη Παπατσαρούχα και οι φωτογραφίες της Μαρίας Στέφωση -φωτογραφία του έργου της βλέπουμε στο εξώφυλλο και οπισθόφυλλο του καταλόγου αλλά και στο πανό της έκθεσης.

Να σημειώσουμε εδώ, ότι στις αίθουσες των δύο ορόφων του παραδοσιακού κτιρίου όπου στεγάζεται το Ιδρυμα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως -με πρόεδρο τον Νίκο Σιγάλα-, η Αθηνά Σχινά έχει τυπώσει και αναρτήσει -ανάλογα με τα έργα-, ποιητικές και στοχαστικές φράσεις της, που μεταδίδουν το γενικό μήνυμα, «να ξαναδούμε την Τέχνη από την αρχή». Στην αίθουσα των αποφοίτων της ΑΣΚΤ Θεσσαλονίκης διαβάζουμε ένα από αυτά. «Τα κισσόφυλλα, ως σύμβολα του Διονύσου, ενώνουν το “εγώ” με το “εμείς”, την ατομικότητα με τη συλλογικότητα, τη ζωή με τον θάνατο και την πραγματικότητα με την υπέρβαση».

Info: Διάρκεια έκθεσης: 21 Ιουλίου έως 30 Σεπτεμβρίου. Είσοδος ελεύθερη. Ωρες λειτουργίας: καθημερινά 10.30-14.30 και 18.30-21.30, εκτός Τρίτης.

♦ Στις 5 Αυγούστου το Ιδρυμα Κυδωνιέως και το Ιδρυμα Μωραΐτη διοργανώνουν μουσική εκδήλωση με τον τίτλο «Classical Joy», στο Ανοιχτό Θέατρο της Ανδρου.