Η Υδρα δεν ήταν απλά ο γενέθλιος τόπος του Παναγιώτη Τέτση. Μαζί με τη ζωγραφική, ήταν η μία από τις δύο μεγάλες αγάπες της ζωής του.
Εκεί άρχισε να ζωγραφίζει γύρω στα δέκα «ίσως ένα καΐκι» καθισμένος στα σκαλοπάτια της αυλής του σπιτιού που κληρονόμησε αργότερα. Από τα πρώτα έργα του, «Το παλιό σπίτι» (λαδομπογιά του 1939), του 14χρονου Παναγιώτη (είχαν μετακομίσει οικογενειακώς στον Πειραιά και επισκέπτονταν το νησί μόνο τα καλοκαίρια) που απεικονίζει τη θέα από το παράθυρο της γιαγιάς, έμελλε να έχει δύο σπουδαίους θαυμαστές.
«Ο Πικιώνης είχε πάει να ζητήσει από τη γιαγιά το κλειδί για να επισκεφτεί ένα γειτονικό εκκλησάκι. Τον ρώτησε αν ήταν ζωγράφος. “Εχω και εγώ ένα εγγονάκι που ζωγραφίζει”, του είπε και του έφερε τον πίνακα, που είχα αφήσει φεύγοντας για την Αθήνα.
Ο Πικιώνης φαίνεται πως εντυπωσιάστηκε. Το βράδυ έφερε και τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα να δει το εργάκι. Αργότερα πληροφορήθηκα ποιοι ήταν οι δύο καθηγητές», θυμόταν χρόνια αργότερα ο Τέτσης (Εκδοση της γκαλερί Νέες Μορφές «π.τέτσης», 1990, με κείμενο της Μαρίνας Λαμπράκη-Πλάκα).
Στην Υδρα μυήθηκε στα μυστικά της ζωγραφικής όταν τυχαία, λίγο πριν από τον πόλεμο, γνώρισε τον Γερμανό ζωγράφο Κλάους Φρισλάντερ. «Μου έμαθε καμπόσα πράγματα… ακόμα και πώς να προετοιμάζω τον μουσαμά.
»Είναι ασέβεια να το πω; Ισως του χρωστάω περισσότερα πράγματα από ό,τι στον δάσκαλό μου στα εργαστήρια, τον Παρθένη», έλεγε ο ίδιος. Στο πατρικό σπίτι εξακολουθούσε να πηγαίνει μέχρι το τέλος της ζωής του.
Ακόμα και όταν τα τελευταία χρόνια κατοικούσαν με τη γυναίκα του σε μια οικία που βρισκόταν κοντά στο λιμάνι, εκείνος αψηφούσε τα δεκάδες σκαλοπάτια και ανέβαινε στο σπίτι των παππούδων για να ζωγραφίσει.
Μόνος, με φοιτητές ή με συναδέλφους του. Μάλιστα σε μια ξενάγηση που ο ίδιος μου είχε κάνει, τον Μάιο του 2008, κι ενώ μόλις είχε αποφασίσει να δωρίσει την οικία του στην Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος, μου είχε εξομολογηθεί:
Ζήτησα να μου παραχωρήσουν ένα μικρό κομμάτι από τον δημόσιο δρόμο για να γίνει αργότερα η είσοδος του μουσείου και κανείς δεν το έκανε. Εκτός από τον ξένο κύριο που ζει σε εκείνο το σπίτι. Εγώ δεν τον ήξερα γιατί είμαι γαλλοτραφείς. Οι φίλοι μου όμως μου είπαν ότι είναι σπουδαίος ο κύριος Λέοναρντ Κοέν…
Στο σπίτι λοιπόν όπου ο Παναγιώτης Τέτσης (Υδρα, 1925 – Αθήνα, 2016) είδε το φως, μύρισε τα άνθη, παρατήρησε τις ξερολιθιές, αγνάντεψε τη θάλασσα να γίνεται γκρι μπλε, λειτουργεί από την άνοιξη η Οικία & Ατελιέ Τέτση, το νέο παράρτημα του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου (ΕΙΜ) στην Υδρα. Ο καλλιτέχνης, ακαδημαϊκός και δάσκαλος το παραχώρησε με σκοπό να δημιουργηθεί το μουσείο που θα στεγάσει το ατελιέ και τα έργα του.
Πρόκειται για τυπική υδραίικη κατοικία του 19ου-αρχών του 20ού αιώνα, που χρησίμευε και για τις επαγγελματικές δραστηριότητες της οικογένειας, στεγάζοντας στο ισόγειο το κηροπλαστείο και το μπακάλικο-ταβερνείο.
Η θέληση του ζωγράφου και δωρητή ήταν η συντήρηση και ανάδειξη του σπιτιού ως συνόλου: τόσο η οικογενειακή κατοικία, το μπακάλικο του ισογείου και η αποθήκη κρασιού στο υπόγειο, τα οποία διατηρούνται άθικτα, όσο και το ατελιέ με τα έργα του.
Mετά την τεκμηρίωση της οικίας και του περιεχομένου της, τα έργα και τα αντικείμενα του σπιτιού (έπιπλα, σκεύη, πίνακες, φωτογραφίες, προσωπικά αντικείμενα, αρχειακό υλικό, υλικά του ατελιέ και του μαγαζιού, συσκευασίες, ζυγαριές, εργαλεία κ.ά.) παρουσιάζονται με τρόπο ώστε να αναδειχτεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του συνόλου.
Δύο καλλιτέχνες στενά συνδεδεμένοι με τον ζωγράφο και δάσκαλο Παναγιώτη Τέτση επιστρέφουν, αυτό το καλοκαίρι ως οικοδεσπότες, στην Οικία & Ατελιέ Τέτση. Τη σκυτάλη παίρνει ο Μιχάλης Μαδένης, μετά τον Γιώργο Ρόρρη και το Σάββατο (26/8 στις 19.30), θα ξεναγήσει το κοινό στο σπίτι όπου έζησε και εργάστηκε και ο ίδιος για μεγάλα διαστήματα, τόσο με τον δάσκαλό του όσο και χωρίς εκείνον.
Ο Μαδένης, τελευταίος ένοικος του σπιτιού πριν παραδοθεί, θα αναβιώσει τη δημιουργική ατμόσφαιρά του και θα μεταφέρει τους επισκέπτες στον κόσμο του καλλιτέχνη.
Η Οικία Τέτση είναι επισκέψιμη σε όποιον το ζητήσει, σε συνεργασία με το προσωπικό της Ιστορικής Οικίας Λαζάρου Κουντουριώτη, το παράρτημα του ΕΙΜ στην Υδρα που λειτουργεί ως μουσείο και στον όροφό της παρουσιάζονται έργα του Π. Τέτση με θέμα την Υδρα.
Info: Οικία & Ατελιέ Τέτση – Ιστορική Οικία Λαζάρου Κουντουριώτη. Λειτουργεί από 25 Μαρτίου έως τέλος Οκτωβρίου καθημερινά 10.00-16.00. Τηλ. 22980 52421, 22980 52321
