Το όνομα του Πέτερ Πάουλ Ρούμπενς (1577–1640) φέρνει στο μυαλό γυμνές, χυμώδεις, ροδαλές γυναίκες αλλά και σκηνές κυνηγιού, μυθολογικά πρόσωπα, πανέμορφα τοπία και εκφραστικά πορτρέτα λουσμένα στο χρώμα και το φως. Τον χαρακτήρισαν «Πρίγκιπα των ζωγράφων», τόσο για το αριστοκρατικό του εκτόπισμα όσο και για τα επικά, τεραστίων διαστάσεων έργα του που κόσμησαν τα παλάτια βασιλιάδων, ευγενών και τραπεζιτών της εποχής του. Το εύρος των θεμάτων του, καθώς και την επίδραση που ο κορυφαίος Φλαμανδός ζωγράφος του μπαρόκ ασκούσε και εξακολουθεί να ασκεί μέχρι σήμερα στην τέχνη, φιλοδοξεί να αποκαλύψει η έκθεση «Rubens and his Legacy» (O Ρoύμπενς και η κληρονομιά του), που εγκαινιάζεται στις 25 του μήνα στη Royal Academy of Arts, στο Λονδίνο (μέχρι 10 Απριλίου).
Πρόκειται για μία από τις κορυφαίες εκθέσεις του 2015. Αναμένεται να «σπάσει τα ταμεία», καθώς περιλαμβάνει αριστουργήματα του Ρούμπενς («Η μάχη του Ανγκιαρι», «Οι τρεις Χάριτες, «Πάνας και Σύριγξ», «Κυνήγι με τίγρη, λιοντάρι και λεοπάρδαλη» κ.ά.) σε αντιπαράθεση με έργα άλλων καλλιτεχνών που ακολούθησαν το παράδειγμά του. Οι επιρροές του είναι εμφανείς στα πορτρέτα του μαθητή του Βαν Ντάικ, στα θρησκευτικά θέματα του Ντελακρουά (ακόμα και στη «Σφαγή της Χίου»), ο οποίος τον αποκαλούσε «Ομηρο της ζωγραφικής», στα τοπία του Κόνσταμπλ και του Γκένσμπορο. «Δίχως τον Ρούμπενς δεν θα είχε υπάρξει το ροκοκό, ο ρομαντισμός, ο οριενταλισμός. Ισως ούτε και ο ιμπρεσιονισμός», επισημαίνει ο Νίκο βαν Χουτ, εκ των επιμελητών της έκθεσης.
Ο σπουδαίος Φλαμανδός, όμως, ακουμπά και τον 20ό αιώνα και τη σύγχρονη τέχνη. Η ζωγράφος Τζένι Σάβιλ, που επιμελείται την ενότητα «La Pelegrina», εντοπίζει ίχνη του στα έργα των Κοκόσκα, Κλιμτ, Πικάσο, Φράνσις Μπέικον, Λουσιάν Φρόιντ, Σάρα Λούκας και άλλων καλλιτεχνών οι οποίοι έδωσαν έμφαση στη σάρκα, στην ανατομία του σώματος, φτάνοντας ώς τη βία, των ωμότητα, το γκροτέσκο. «Είτε σας αρέσει ο Ρούμπενς είτε όχι, η επίδρασή του πέρασε από τα μονοπάτια της ζωγραφικής», τονίζει η Σάβιλ. «Οπως ο Γουόρχολ, άλλαξε το παιχνίδι της τέχνης».
Η έκθεση οργανώνεται σε συνεργασία με το Βασιλικό Μουσείο Καλών Τεχνών της Αμβέρσας, τη Βασιλική Ακαδημία των Τεχνών του Λονδίνου και την BOZAR των Βρυξελλών και χωρίζεται σε ενότητες που αναδεικνύουν τη δύναμη, τη λαγνεία, τη συμπόνια, την κομψότητα, την ποίηση και τη βία στους πίνακες του Ρούμπενς. Οι γεμάτες δυναμισμό και ενέργεια σκηνές κυνηγιού αποτυπώνουν τη σύγκρουση και τον ανθρώπινο φόβο απέναντι στα θηρία της φύσης. Τα ερωτικά και μυθολογικά θέματά του, πάλι, θεοποιούν τη σάρκα κι έχουν πολλά να πουν για την έννοια του αισθησιασμού στην εποχή του και τη δύναμη της επιθυμίας, που μπορεί να φτάσει μέχρι την αποπλάνηση και τον βιασμό.
Ο Ρούμπενς όμως ήταν και έξοχος κολορίστας. «Εδειξε στους καλλιτέχνες ό,τι δεν έμαθαν στις σχολές τέχνης: την ικανότητα να ζωντανεύεις ένα θέμα. Κάθε έργο του χαρακτηρίζεται από την ένταση της πινελιάς και τη λάμψη του χρώματος», συνεχίζει ο Βαν Χουτ.
Συλλέκτης έργων τέχνης και διανοούμενος, ο Ρούμπενς είχε γοητευτική προσωπικότητα και ήταν ένας ιδιαίτερα επιτυχημένος, περιζήτητος ζωγράφος όσο ζούσε. Εργάστηκε για τον Φίλιππο Δ’ της Ισπανίας, που τον έχρισε Ιππότη, και για τον Κάρολο Α’ της Αγγλίας, ενώ ασκούσε πολιτιστική διπλωματία στα αριστοκρατικά σαλόνια. Μακριά από την εικόνα του καταραμένου καλλιτέχνη, που επικράτησε αργότερα, τον 19ο αιώνα, ο μπον βιβέρ ζωγράφος έμελλε να γίνει κόκκινο πανί για τον Ενγκρ, τον Μπλέικ, τον Βαν Γκογκ οι οποίοι τον χλεύαζαν στα κείμενά τους. Ισως όμως και να τον θαύμαζαν κρυφά, αν κρίνουμε από τα θέματα και τα χρώματά τους.
