Η εκπομπή «Ελλήνων Δρώμενα», που ξεκίνησε να προβάλλεται από τη συχνότητα της ΕΡΤ3 το 2008, συνεχίζει και φέτος, κάθε Τρίτη -αρχής γενομένης από σήμερα- στις 18.00, τα ταξίδια της καταγράφοντας και παρουσιάζοντας τις διαχρονικές πολιτισμικές εκφράσεις ανθρώπων και τόπων. Η μουσική, ο μύθος, ο χορός, ο κόσμος: αυτός είναι ο προορισμός της εκπομπής που φέτος στο ταξίδι της από την Κρήτη ώς τον Έβρο και από το Ιόνιο ώς το Αιγαίο θα παρουσιάσει μια πανδαισία εθνογραφικής, ανθρωπολογικής και μουσικής έκφρασης. Δημιουργός της είναι ο Αντώνης Τσάβαλος, που υπογράφει τη σκηνοθεσία και την έρευνα, με τον οποίο κάναμε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση.
Τι ήταν αυτό που λειτούργησε ως καταλύτης και σας οδήγησε στη δημιουργία τής «Ελλήνων Δρώμενα»;
Εργαζόμουν πριν από πολλά χρόνια στην εκπομπή «Παρασκήνιο» της ΕΡΤ και συναλλασσόμουν με ανθρώπους της λεγόμενης διανόησης, (καλλιτέχνες, συγγραφείς, επιστήμονες κ.ά.), όταν ήρθα παράλληλα σε επαφή με ανθρώπους της υπαίθρου για μια άλλη εργασία μου που αφορούσε τα ήθη αυτών των ανθρώπων. Τότε λειτούργησε μέσα μου πραγματικά ως καταλύτης η διαπίστωση για την ποιητική και πνευματική πληρότητα αυτών των «απλών» ανθρώπων, η οποία μου αποκαλύφθηκε. Κατάλαβα δηλαδή ότι «μπορεί κανείς να είναι ποιητής, χωρίς να έχει γράψει ούτε μία λέξη». Έτσι θεμελίωσα μέσα μου και συνδύασα τους ανθρώπους, τους τόπους, τη δημοτική και τη λαϊκή ποίηση, στοιχεία ουσιώδη τα οποία φέρουν αυτοί οι άνθρωποι. Μελετώντας βεβαίως παράλληλα την ιστορία κάθε τόπου η οποία συνυφαίνεται τις περισσότερες φορές τόσο με έναν αρχαίο μύθο, όσο και με την ύπαρξη ενός μυστηρίου στη νοηματοδότηση που προκύπτει από τον μεγεθυντικό φακό ο οποίος τον προσεγγίζει, τον φωτίζει και τον αναδεικνύει. Αυτή η συνάφεια φωτός, μύθου, ιστορίας και τόπου συγκροτεί τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά όλων των εκφάνσεων της ελληνικής τέχνης, από τον Όμηρο και την αρχαία τραγωδία μέχρι σήμερα.
Η εκπομπή προβάλλεται στη δημόσια τηλεόραση από το 2008. Πόσο ικανοποιημένο σάς αφήνει ο απολογισμός της δωδεκάχρονης πορείας της; Υπάρχει κάποιο θέμα που θα θέλατε να έχετε καλύψει, αλλά δεν τα έχετε καταφέρει μέχρι τώρα;
Νιώθουμε ειλικρινά μεγάλη ικανοποίηση. Όταν εισπράττουμε σε έντονες δόσεις πολύ θετικά λόγια από το κοινό μας, από Πανεπιστήμια, μουσεία, φορείς που εμπλέκονται με όποιον τρόπο στη διαχείριση του πολιτισμού της χώρας μας. Η μεγαλύτερη περίοδος της δουλειάς μας συνέπεσε με την οικονομική κρίση και μας εμπόδισε να αναπτύξουμε αρκετά θέματα που στοχεύαμε. Στόχος μας ήταν και είναι να δώσουμε πιο «οικουμενική» διάσταση στα θέματά μας, αυτή την οποία δικαιούνται οι πολλαπλές όψεις του πολιτισμού μας στον ευρύτερο χάρτη του κόσμου μας. Όμως είμαστε πιεσμένοι, όπως όλοι, με αποτέλεσμα να χάνονται στη διαδρομή του χρόνου σημαντικά αγαθά του πολιτισμού μας «άγραφτα». Η ιστορία της Ελλάδας, δηλαδή η δική μας, όπως την αφηγούνται οι ιστορίες των ανθρώπων της. Γιατί τα γραπτά μένουν. Γιατί «μια μέρα το παρελθόν θα μας αιφνιδιάσει με τη δύναμη της επικαιρότητάς του».
Κάποια περιστατικά από τα γυρίσματα που κατέχουν ξεχωριστή θέση στις αναμνήσεις σας;
Στις συναντήσεις μας με τόσους πολλούς ανθρώπους πώς να ξεχάσεις την έκρηξη των μαντινάδων στον κρητικό ουρανό από αληθινά μεγάλους ποιητές, αρχαίους και νέους μαζί, εκεί που πραγματικά μένεις άφωνος με τη δύναμη της ποιητικής έκφρασης…
Ή στην απρόβλεπτη και ανεξερεύνητη Σίφνο πρόσφατα: «Ξεφόρτισε τις κάμερες και φόρτισέ τες πάλι, γιατί στη Σίφνο με βιολιά η νύχτα είναι μεγάλη».
Πώς να ξεχάσεις τόσες και τόσες δακρυσμένες αφηγήσεις από ανθρώπους που ξεδιπλώνουν μπροστά σου τα βαθύτερα της ύπαρξής τους…
Πώς να ξεχάσεις τον κύριο «τάδε» που άφησε οδηγία στους δικούς του, όταν πεθάνει, να μας δωρίσουν όλο το μουσικό αρχείο καταγραφών της ζωής του και τον εξοπλισμό του, μαζί με τις ευχές του που ελπίζουμε να πιάσουν τόπο…
Τι θα δούμε τη φετινή σεζόν; Πού θα εστιάσετε ιδιαίτερα;
Φέτος, που οι συνθήκες της πανδημίας περιορίζουν στις κινήσεις μας, έχουμε τροποποιήσει τον προσανατολισμό και τον τρόπο προσέγγισης των θεμάτων μας. Αυτό το φοβερά απρόβλεπτο εμπόδιο ήρθε βέβαια τη στιγμή που έτσι κι αλλιώς επιθυμούσαμε να εστιάσουμε ακόμα περισσότερο στον άνθρωπο, εστίαση σε βάθος δηλαδή και όχι στην επίπλαστη επιφάνεια. Θα δούμε δηλαδή φέτος περισσότερα πορτρέτα ανθρώπων. Σύγχρονα πρόσωπα-πρωταγωνιστές γεγονότων και τόπων, παρέα με μυθικούς προγόνους, που αναδεικνύουν και συμπληρώνουν μια ανθολογία με ιστορίες και με εικόνες, μακριά από την επιφάνεια του αταίριαστου γλεντιού στην πανδημική εποχή του Covid-19.
Info: Το φετινό ταξίδι της εκπομπής ξεκινάει, σήμερα στις 18.00 στην ΕΡΤ3, με την ξεχωριστή ιστορία ενός νέου μουσικού, του βιολιστή Γιακουμή Γαβρά, και ενός μοναδικού νησιού, της υπέροχης Αμοργού. Ο Γιακουμής Γαβράς, ως ξεναγός και ερμηνευτής της μουσικοχορευτικής ανθολογίας της, παρουσιάζει τα ξεχωριστά ιδιώματα των επιμέρους τόπων και των ανθρώπων της επισκεπτόμενος τους συναδέλφους και δασκάλους του μουσικούς, με τους οποίους «συνδιαλέγεται», και μέσω της μουσικής μάς μεταφέρει παραστατικά σε χρόνους, εποχές, ήθη και συμπεριφορές άγνωστες στο ευρύ κοινό επισκεπτών του πανέμορφου νησιού.
