Στην καλύτερη των περιπτώσεων, θα φτάσεις στο σημείο να αναγνωρίσεις κομμάτια του δικού σου κόσμου και θα αισθανθείς μια έλξη γοητευτική και ικανή να σε κρατήσει για καιρό αιχμάλωτο στην αγκαλιά της.
Θάλασσα: Η ενηλικίωση
Στην ομιλία του με θέμα τη «Θεατρικότητα του Στίχου» στο TEDx, ο Xplicit αναφέρει μεταξύ άλλων: «Η τέχνη για μένα είναι μια μορφή έκφρασης που περιέχει δύο συστατικά: το καινούριο και τη διαμαρτυρία». Δίνουν και τα δύο δυναμικό «παρών» σε κάθε δίσκο των Στίχοιμα και ευτυχώς για εμάς αυτό είναι κάτι παραπάνω από φανερό στη «Θάλασσα».
Οι «Μηχανές», που προηγήθηκαν και που αποτελούν ίσως την κορυφαία τους στιγμή (ώς τώρα), ήταν ένας δίσκος πιο «δυνατός», σίγουρα πιο επιθετικός και με το νεύρο της νεανικής ματιάς πάνω στα πράγματα. Ωστόσο αυτό που θα βρεις ως ακροατής στη «Θάλασσα» είναι μια μαγική εξέλιξη. Ακούς τον δίσκο και είναι σαν να «βλέπεις» μπροστά σου τη Μαρίνα και τον Βαλάντη να σκαρφαλώνουν σε μέρη (μουσικά και στιχουργικά) που δεν είχαν συναντήσει ώς τότε.
Ακούς την ωριμότερη πλευρά τους. Μια ωριμότητα που διαπερνά ολόκληρο το album και που μέσα από αυτή οτιδήποτε λέγεται, μετατρέπεται αυτομάτως σε μια στοχοθεσία ισχυρή, πολύ περισσότερο «αποτελεσματική» από μια αγανακτισμένη δήλωση άρνησης. Γιατί οι Στίχοιμα πέρασαν από «έναν κόσμο που πλέον δε με νοιάζει» («Γρανάζι», «Μηχανές», 2012) σε έναν κόσμο όπου «όποιος κι αν είσαι, όπου κι αν είσαι, κοίτα να αγωνιστείς». («Γράμμα», «Θάλασσα», 2018).
βίντεο: Greek Hip Hop Events
Θάλασσα: Μοτίβα
Ένα ακόμη χαρακτηριστικό που με εντυπωσίασε στη «Θάλασσα» είναι τα μοτίβα που χρησιμοποιούνται σε κάθε τραγούδι, προκειμένου όλο το album να είναι «δεμένο» και να υπενθυμίζει/επιβεβαιώνει τον τίτλο του: δελφίνια, δίχτυα, ψάρια, ναυάγια, πέλαγα, κύματα, άμμος, βράχος, βυθός, κουπιά, όστρακα, Μεσόγειος και χίλιες δυο άλλες εικόνες, σου δείχνουν μέρη που ξέρεις και άλλα, που δεν ξέρεις, ακόμα και μερικά που ίσως δεν ήθελες να ξέρεις ότι μπορεί να υπάρχουν.
Και όμως, υπάρχουν και μέσα από τον ρυθμό και τις ρίμες καταφέρνουν να σου κόψουν την ανάσα. Θέλεις να γυρίσεις σ’ αυτά ξανά και ξανά και να γίνεις μέρος της δημιουργίας τους. «Ο καλός στιχουργός δεν δίνει πολλά…», λέει ο Xplicit, «… ο καλός στιχουργός δίνει τα ισχυρά απαραίτητα. Προσφέρει κάτι προφανές, αλλά κάτι βιωματικά περιεκτικό».
Κάνοντας ένα λογικό άλμα, όλες αυτές οι εικόνες, αλλά και η αφήγηση που ολοκληρώνει κάθε τραγούδι, με πάνε πίσω στη χώρα του progressive rock. Στον κόσμο αρέσουν οι ιστορίες και οι Στίχοιμα ξέρουν να τις διηγούνται όπως πρέπει. Ειδικά τώρα πια: εξιστορούν χωρίς υπερβολική θεατρικότητα, χωρίς ο στίχος να… καπελώνει τη μουσική ή το αντίθετο.
Και αυτό είναι κάτι που γίνεται απόλυτα αντιληπτό στο live. «Το βίωμα συνομιλεί με τη φαντασία και ο ψυχισμός του δέκτη είναι το φονικότερο όπλο στα χέρια ενός στιχουργού. Γιατί το συναίσθημα είναι κάτι που είναι πολύ δύσκολο να κρυφτεί και πολύ εύκολο να πάρει φωτιά» (Xplicit, TEDx). Στην παρουσίαση του δίσκου «Θάλασσα», σε ένα ασφυκτικά γεμάτο Gagarin (και μάλιστα για δύο βραδιές), τα τραγούδια κέρδισαν τον κόσμο απλώς με το να είναι καλά τραγούδια. Τραγούδια για το εδώ και τώρα που ζούμε. Τίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο. Το «οπαδικό» κλίμα που αναπτύσσεται ανάμεσα στη σκηνή και το ακροατήριο παραμένει ζωηρό, με καπνογόνα και συνθήματα αντιφασιστικά, στη μνήμη του Παύλου Φύσσα.
Ελεύθερη Τέχνη (ανελεύθερων λαών)
Σε ένα δίσκο με είκοσι τραγούδια οι Στίχοιμα βρήκαν χώρο να εκφραστούν για τα πάντα: τον ρατσισμό, τον φασισμό, τα δικαιώματα των γυναικών, τη φιλία, τον έρωτα, τα ζώα, την ιστορία, την ποίηση. Στο αγαπημένο μου τραγούδι «Ελεύθερη Τέχνη» εντοπίζω ένα από τα ομορφότερα δείγματα αυτοαναφορικότητας της τέχνης. Πρόκειται για μια δουλειά βαθιά συγκινητική, κυρίως γιατί έρχεται από ανθρώπους που πιστεύουν σε αυτό που κάνουν. Με τον ήχο του “The Hands that built America” των U2 -ίσως το μόνο τραγούδι που έχω ξεχωρίσει από την πορεία του Bono και της παρέας του-βγαλμένο από το soundtrack της ταινίας «Οι Συμμορίες της Νέας Υόρκης» του Martin Scorsese, οι εικόνες ξεπροβάλλουν, λάμπουν σαν πυροτέχνημα και χάνονται με μοναδικές ταχύτητες.
Στο «Δίπλα Μαξιλάρι» ανακαλύπτω, με μηδενική προσπάθεια, τη σαφή αναφορά στο “The Wall” των Pink Floyd και ενθουσιάζομαι με την ακομπλεξάριστη στάση του δημιουργού, που μου υπενθυμίζει ότι η τέχνη είναι μία, βρίσκεται παντού εκεί έξω και είναι στο χέρι σου να την ανακαλύψεις και να αφεθείς στην ομορφιά της.
Επιπλέοντας
Η «Θάλασσα» ήταν η πρώτη μου… γνωριμία με τον κόσμο του hip hop και σίγουρα είναι ένας δίσκος που θα έχω μαζί μου για καιρό. Οταν παίζει στο στερεοφωνικό, με κάνει να νιώθω ότι μπορώ έστω και για λίγο να επιπλέω –εκεί που μέχρι τότε ένιωθα να πνίγομαι.
Και ας με συγχωρέσουν οι πολυαγαπημένοι μου Rotting Christ, που επίσης έβγαλαν πρόσφατα την καινούργια τους δισκάρα. Αυτή τη φορά όμως επέλεξα να μιλήσω για κάτι διαφορετικό, με κίνδυνο να φανώ ανίδεη ή ρομαντική. Μην πεις ότι συγκρίνω ανόμοια πράγματα. Δεν κάνω καμία σύγκριση. Λέω απλώς πως είμαι ένα παιδί που ήρθε από ένα άλλο πεδίο (μάχης;) και συνάντησε τόσο απρόσμενα νέους συναγωνιστές. Να γράφετε παιδιά! Να γράφετε μουσική και τραγούδια! Να μας δίνετε λόγους να μένουμε ζωντανοί –όσο γίνεται.
βίντεο: Greek Hip Hop Events
Trivia
Ομολογώ ότι με κέρδισε αμέσως το artwork του δίσκου (Άγγελος Τσίτσης), για κάποιο λόγο μου θύμισε το εξώφυλλο από το «Σιλμαρίλλιον» του Τόλκιν, ξυπνώντας αναμνήσεις από μια εποχή, όχι τόσο μακρινή, αλλά σίγουρα λιγότερο σκοτεινή.
Αν σου άρεσε το «Ελεύθερη Τέχνη», διάβασε το ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου «Αν δεν μου ‘δινες την ποίηση, Κύριε (δε θα ‘χα τίποτα για να ζήσω)».
Εντάξει, οι U2 έχουν γράψει τουλάχιστον ακόμη ένα καλό τραγούδι κι αυτό είναι η “Miss Sarajevo”, στο οποίο συμμετέχει και ο Luciano Pavarotti, αλλά ακόμα κι αυτό το έγραψαν με τον Brian Eno…
Αν η ανιψιά μου ήταν 15 και όχι 5 ετών, πραγματικά θα ήθελα να έρθει να μου πει «έλα να ακούσεις αυτή τη δισκάρα!»
