«Γιατί να θέλω να διευθύνω ένα κρατικό θέατρο στη Φλάνδρα; Ποιος ηλίθιος πολιτικός θα μπορούσε να φανταστεί κάτι τέτοιο;
Εντάξει, ναι, δέχομαι. Υπό την προϋπόθεση ότι το θέατρό σας θα κλείσει για δεκαπέντε χρόνια και θα απολυθούν όλοι οι υπάλληλοι, έτσι ώστε να μπορέσω να ξεκινήσω τη δουλειά από την αρχή.
Εκπαίδευση του προσωπικού σύμφωνα με τις φαμπριανές μεθόδους, με διαφορετική νοοτροπία για να ανανεωθεί η τέχνη του θεάτρου.
Και στην πλατεία έξω από το θέατρο πρέπει να ανεγερθεί το άγαλμα του μεγαλύτερου θεωρητικού του θεάτρου του αιώνα.
Του ήρωα της Βενς (Νότια Γαλλία). Της ιδιοφυΐας της ουτοπίας. Του Εντουαρντ Γκόρντον Κρεγκ».
Τα παραπάνω προέρχονται από τις καταγραφές, σχεδόν καθημερινές, του Γιαν Φαμπρ στο προσωπικό του νυχτολόγιο, αποτέλεσμα της αϋπνίας που τον κυρίευε τις μέρες της έντονης δημιουργίας την περίοδο 1978-1984. Ανάμεσα δηλαδή στις ηλικίες 20 και 24.
Αυτή η αναφορά, γραμμένη στην Αμβέρσα στις 29 Ιουνίου 1982, αποτελεί ένα μικρό μανιφέστο-ένδειξη της στάσης που θα κρατούσε 34 χρόνια αργότερα ο σπουδαίος καλλιτέχνης, όταν παραιτήθηκε και από τα ηνία του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.
Μια τροπή που χρεώθηκε ο τέως υπουργός Πολιτισμού Αριστείδης Μπαλτάς, ο οποίος βρισκόταν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος το βράδυ της Τετάρτης, ανάμεσα στο κοινό της παρουσίασης των δυο βιβλίων του σπουδαίου καλλιτέχνη, «Νυχτολόγιο 1978-1984» και «Είμ’ ένα λάθος» (Εκδόσεις Νήσος).
Το πρώτο βιβλίο συγκεντρώνει σκέψεις, ερωτήματα, «διακηρύξεις» από το γραφείο του Φαμπρ, που κινούνται παράλληλα με το ξεκίνημα της μεγάλης του πορείας.
Σημειώσεις για νεοναζί που παρακολουθούσαν τις παραστάσεις του, για καβγάδες σε μπαρ, για τις καλλιτεχνικές του επιλογές, για τα όνειρά του, για το θέατρο και την τέχνη.
Το δεύτερο αποτελεί συλλογή επτά θεατρικών μονολόγων, που μπορούν να θεωρηθούν υπό το πρίσμα του μανιφέστο: «Χρειαζόμαστε ήρωες τώρα», «Τα ναρκωτικά με κράτησαν στη ζωή», «Ο υπηρέτης της ομορφιάς», οι τίτλοι μερικών εξ αυτών.
Οπως βλέπετε / Δεν διαθέτω μεγάλη ικανότητα / Δεν διαθέτω πολλή σοφία / Αλλά η εσωτερική μου δύναμη / αν μου επιτρέπεται να το πω έτσι / ψαχουλεύει στο σκοτάδι», αναφέρεται στον μονόλογο «Ο αυτοκράτορας της ήττας».
Στο δε οπισθόφυλλο της συλλογής γράφει ο καλλιτέχνης:
«Πιστεύω περισσότερο στην αναρχία του ονείρου της μέρας παρά στη δημοκρατία του ονείρου της νύχτας
«Ο χαρακτηρισμός “persona non-grata” που ειπώθηκε για τον Φαμπρ είναι μια από τις μεγαλύτερες ντροπές του πνευματικού μας κόσμου», είπε ο ιστορικός τέχνης, Ντένης Ζαχαρόπουλος, και έφερε τον Φλαμανδό καλλιτέχνη ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του ότι «οποιοσδήποτε ξεπερνά τον μέσο όρο, του δίνουμε μια κατραπακιά να πέσει στο κρεβάτι του Προκρούστη».
Η Μαργαρίτα Μπονάτσου, μεταφράστρια του «Νυχτολογίου», χαρακτήρισε την εργασία της στο έργο του Φαμπρ ως μια από τις ωραιότερες που έχει αναλάβει, ενώ η Σωζήτα Γκουντούνα, δρ θεωρίας της τέχνης και της περφόρμανς, ανέλυσε το έργο του που έχει ως κεντρικό άξονα το όνειρο.
Αποσπάσματα από τα βιβλία διάβασαν οι ηθοποιοί Φιντέλ Ταλαμπούκας και Αγγελική Τόμπρου.
Ο Γιαν Φαμπρ, παρών στην εκδήλωση, επέλεξε να μη μιλήσει.
