Οι Ακροναυπλιώτες της Καισαριανής

Με αφορμή τις συγκλονιστικές φωτογραφίες από τις εκτελέσεις στην Καισαριανή, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η πλειονότητα των εκτελεσθέντων την 1η Μαΐου 1944 ήταν Ακροναυπλιώτες. Ηταν δηλαδή πολίτες που από το 1937 ήταν φυλακισμένοι στις φυλακές της Ακροναυπλίας. Δεν ήταν αντιστασιακοί, όπως κάποιοι αναφέρουν, αλλά πολιτικοί κρατούμενοι. Από το 1937 και έως την ώρα της εκτέλεσης πέρασαν τη ζωή τους στις φυλακές.

Ως γνωστόν, στις 28 Απριλίου 1941 οι Γερμανοί κατέλαβαν το Ναύπλιο. Οι λιγοστοί χωροφύλακες που είχαν παραμείνει στη θέση παραδίδουν τους 625 πολιτικούς κρατούμενους στους Γερμανούς. Tην ευθύνη για αυτό είχε ο διοικητής του στρατοπέδου των πολιτικών κρατούμενων της Ακροναυπλίας, μοίραρχος Γιαννίκος, σε συνεννόηση με τον διοικητή της χωροφυλακής Ναυπλίου, συνταγματάρχη Αναστάσιο Πάτερη. Και μια σύμπτωση: ο Πάτερης κατά τα χρόνια της Κατοχής αναβαθμίστηκε σε υποδιοικητή της Ειδικής Ασφάλειας και το 1953 ανέλαβε αρχηγός της Ελληνικής Βασιλικής Χωροφυλακής, με τον βαθμό του αντιστράτηγου. Στη συνέχεια, οι Γερμανοί παρέδωσαν τη φύλαξη της Ακροναυπλίας στους Ιταλούς. Με την ιταλική διοίκηση, οι Ελληνες χωροφύλακες παρέμειναν στη θέση τους, στη φύλαξη δηλαδή των πολιτικών κρατουμένων.

Με την εκκένωση των φυλάκων της Ακροναυπλίας τον Σεπτέμβριο του 1942, οι κρατούμενοι οδηγηθήκαν σε διάφορα στρατόπεδα και από εκεί σε τόπους εκτέλεσης. Αναλυτικά:

● 6 Ιουνίου 1943: 58 Ακροναυπλιώτες εκτελούνται από τους Ιταλούς στο Κούρνοβο.

● 12 Δεκεμβρίου 1943: 4 Ακροναυπλιώτες εκτελούνται στο Χαϊδάρι.

● 1 Μαΐου 1944: 160 Ακροναυπλιώτες (από τους 200 εκτελεσθέντες) εκτελούνται από τους Γερμανούς στην Καισαριανή.

Σύμφωνα πάντως με τον ιστορικό και συγγραφέα Μενέλαο Χαραλαμπίδη, οι Ακροναυπλιώτες που εκτελέστηκαν ήταν 157 (τρεις ήταν αρχειομαρξιστές, τέσσερις τροτσκιστές και οι υπόλοιποι κομμουνιστές).

Οι κρατούμενοι δεν είχαν διαπράξει κανένα ποινικό έγκλημα. Βρίσκονταν στις φυλακές για τις ιδέες τους και φυλακίστηκαν με βάση το Ιδιώνυμο του 1929 (ΦΕΚ 245/Τεύχος Πρώτον/25 Ιουλίου 1929), έναν βενιζελικό νόμο, που έκανε χρήση του η δικτατορία του 1936 του Μεταξά. Η παράδοση των 625 πολιτικών κρατούμενων από τους Ελληνες χωροφύλακες στους Γερμανούς το 1941 είναι ένα από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα. Από αυτούς, 239 εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς.

Ιδιαίτερη μνεία εδώ πρέπει να γίνει στον Ακροναυπλιώτη Δημήτρη Μουρατίδη, ο οποίος με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Βιβλιοθήκης Εθνικής Αντίστασης πάλευε πολλά χρόνια για να αναγνωριστεί από την Ελληνική Βουλή το έγκλημα της παράδοσης των Ελλήνων από την Ελληνική Χωροφυλακή στους κατακτητές. Δεν άκουσα, δεν έμαθα αν τελικά τα κατάφερε. Δημοσιευμένο πάντως δεν το είδα ποτέ. Ο Μουρατίδης, προκειμένου να κάνει το θέμα ευρύτερα γνωστό και να ευαισθητοποιήσει για το έγκλημα, έφτιαξε ένα ντοκιμαντέρ με την ιστορία της Ακροναυπλίας (https://www.youtube.com/watch?v=MHy9qRvtvdE&t=81s).

Να θυμίσουμε ότι, στο πλαίσιο ενημέρωσης για το έγκλημα της παράδοσης, πραγματοποιήθηκε εκδήλωση στο Ναύπλιο στις 18 Φεβρουαρίου 2001, με συμμετοχή της τότε Νομαρχίας (νομάρχης Α. Σαλεσιώτης) και των βουλευτών του Νομού Αργολίδας. Η εκδήλωση έγινε μετά από πρόταση της Πρωτοβουλίας Δημοτών Ναυπλίου, την οποία εκπροσώπησα.

Εχουν περάσει 24 χρόνια από εκείνες τις μέρες.

Ο Δημήτρης Μουρατίδης έφυγε από ζωή στις 21 Ιουλίου 2005. Ηταν φοιτητής της Μαθηματικής Σχολής, με καταγωγή από τη Φλώρινα. Τον οδήγησαν το 1937 στις φυλακές της Ακροναυπλίας. Στο κείμενο αποχαιρετισμού του μετά τον θάνατό του, ο επίσης Ακροναυπλιώτης δημοσιογράφος και άλλοτε διευθυντής της «Καθημερινής», Αντώνης Καρκαγιάννης, έγραφε: «O Μήτσος Μουρατίδης ώς τις τελευταίες μέρες της ζωής του αγωνιζόταν για να αναγνωρίσει επίσημα το ελληνικό κράτος το έγκλημα που διαπράχθηκε τότε, να παραδοθούν 600 κρατούμενοι κομμουνιστές στους κατακτητές και να αφανισθούν». Πόσο επίκαιρο.

*Τοπογράφος μηχανικός, κάτοικος Ναυπλίου