Πέθανε χθες στην Αθήνα και σε ηλικία 100 ετών (γεννήθηκε στις 29/8/1926) η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ, κορυφαία ιστορικός και διεθνούς φήμης βυζαντινολόγος. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόνης (1976) στην 700 ετών ιστορία του και πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας (έγινε καθηγήτρια Ιστορίας στο συγκεκριμένο πανεπιστήμιο το 1967), ανοίγοντας τον δρόμο και για άλλες γυναίκες ακαδημαϊκούς σε αντίστοιχες θέσεις. Αυτή η διάκριση την καθιστά όχι μόνο πρότυπο για τις γυναίκες στην πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά και μία από τις σημαντικότερες εκπροσώπους του ελληνικού πνεύματος στη διεθνή ακαδημαϊκή σκηνή. Το επιστημονικό της έργο, εκτενές και μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες, επικεντρώθηκε στη βυζαντινή ιστορία, με ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση του Βυζαντίου με την Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Τα συγγράμματά της έχουν διαμορφώσει πεδία έρευνας και έχουν εμπνεύσει γενιές ιστορικών και φοιτητών.
Παράλληλα, υπηρέτησε σε σημαντικές πολιτιστικές και δημόσιες θέσεις, συνεργάστηκε με διεθνείς οργανισμούς και υπήρξε πρέσβειρα καλής θέλησης της UNICEF, τιμημένη με πλήθος διακρίσεων και επαίνων για το έργο και τη συμβολή της στην ανάπτυξη των ανθρωπιστικών σπουδών. Γεννημένη στην Αθήνα το 1926 από μικρασιατική πολυμελή οικογένεια, σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συνέχισε στη Γαλλία, όπου και διαμόρφωσε τη διεθνή της πορεία.
Η διδακτορική της διατριβή για την πολιτική ιδεολογία του Βυζαντίου αποτέλεσε σταθμό στη βυζαντινολογική έρευνα, καθώς μετέφερε τη μελέτη της αυτοκρατορίας από το στενό θεολογικό πλαίσιο στη σφαίρα της πολιτικής σκέψης και της κρατικής οργάνωσης. Η ίδια διετέλεσε ακόμη και καγκελάριος των Πανεπιστημίων του Παρισιού, ενώ η παρουσία της εκεί μόνο διακοσμητική δεν ήταν· επηρέασε στρατηγικές επιλογές, διεύρυνε διεθνείς συνεργασίες και ενίσχυσε την προβολή των ανθρωπιστικών σπουδών. Το επιστημονικό της έργο είναι εκτενές και μεταφρασμένο σε πολλές γλώσσες. Συχνά τόνιζε πως «χωρίς το Βυζάντιο δεν υπάρχει Ευρώπη», υπογραμμίζοντας τον ρόλο της Κωνσταντινούπολης ως γέφυρας πολιτισμών. Από τη Γαλλική Δημοκρατία έχει λάβει τις εξής τιμητικές διακρίσεις: Ταξιάρχης της Λεγεώνας της Τιμής, Μεγαλόσταυρος του Εθνικού Τάγματος της Τιμής, Διοικητής της Τάξης των Ακαδημαϊκών Φοινίκων, Ταξιάρχης των Τεχνών και των Γραμμάτων, Επίτιμη Πολίτης. Εχει τιμηθεί με αντίστοιχες βραβεύσεις και από την Ελλάδα και από το εξωτερικό (Αυστρία, Πορτογαλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Δανία, Μεξικό).
Στην Κατοχή εντάχθηκε στην ΕΠΟΝ και ήταν η υπεύθυνη μαθητριών του Παγκρατίου, υπό την καθοδήγηση του Χρήστου Πασαλάρη. Κατά τα Δεκεμβριανά, ακολούθησε τον ΕΛΑΣ Αθηνών στην υποχώρησή του από την Αττική και επέστρεψε στον Βύρωνα μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας: «Οταν μπήκα στην ΕΠΟΝ δεν κοιμήθηκα σπίτι μου από 14 χρόνων για να μη με πιάσουν. Ολα μου τα αδέλφια ήταν οργανωμένα. Το ψευδώνυμό μου ήταν “Νίκη”. Οταν γυρνούσα σπίτι μου η μάνα μου ήξερε ότι έχει διαδήλωση. Γιατί ήξερε ότι θέλω να πλυθώ για να μη με βρουν σκοτωμένη, λερωμένη» έχει δηλώσει. Μπορεί να μη συνέχισε από τις γραμμές της Αριστεράς, ωστόσο τόσο ο επιστημονικός της λόγος όσο και η επάρκειά της ξεχώριζαν ακόμα και όταν μιλούσε για πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα.
! Αρρηκτα συνδεδεμένη με την ΑΕΚ ήταν η ζωή της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ. Οπως η ίδια είχε αποκαλύψει, ο αδερφός της ήταν προπονητής στην ομάδα μπάσκετ της Ενωσης, ενώ το 2018 συνδέθηκε με τον «Δικέφαλο» λόγω της ενασχόλησής της με το Μουσείο Προσφυγικού Ελληνισμού. Ηταν πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής -το πλέον κατάλληλο πρόσωπο γι’ αυτή τη θέση- που επελέγη από τον Δημήτρη Μελισσανίδη, ο οποίος και έκανε αυτό το όνειρο πραγματικότητα όταν χτίστηκε το νέο γήπεδο της ΑΕΚ, εκεί δηλαδή όπου στεγάζεται σήμερα το Μουσείο.
-320x213.jpg)
