Με αφορμή την πρώτη νουβέλα της Γεωργίας Διάκου, «Λαβίνια Σουλτς», μια φανταστική βιογραφία της χορεύτριας και ηθοποιού Λαβίνια Σουλτς, συζητούμε για ζητήματα φύλου, λογοτεχνίας και τη μεταξύ τους σχέση.
● Γιατί επέλεξες να αφηγηθείς μια ιστορία με το πρόσωπο της Λαβίνια Σουλτς;
Εμαθα για τη Λαβίνια Σουλτς. Την έψαξα στο ίντερνετ, είδα τα έργα της. Διάβασα την προσωπική της ιστορία. Αρχισα να φαντάζομαι αυτή την ιστορική συγκυρία. Μια γυναίκα καλλιτέχνιδα, στα πρώτα χρόνια της δημοκρατίας της Βαϊμάρης, πόσο κοντά και πόσο μακριά από το δικό μου παρόν! Ξεκίνησα να γράφω και η επιλογή, νομίζω, έγινε μέσα από τη διαδικασία του γραψίματος. Εγραφα σε πρώτο πρόσωπο, ως Λαβίνια, επιχειρώντας να δώσω φωνή σε μια θηλυκότητα του περασμένου αιώνα. Στη συνέχεια, άλλαξα φωνή ενσωματώνοντας ιστορικά σημεία του έτους που αυτοκτόνησε (1924) και στο τέλος, δημιούργησα έναν φανταστικό διάλογο, όπου εγώ και η Λαβίνια αφηγούμαστε η μία στιγμές από τη ζωή της άλλης σαν να γνωριζόμασταν από πάντα.
● Πώς συμπλέκονται το φύλο και η λογοτεχνία;
Ιστορικά, το υποκείμενο που γράφει και πρωταγωνιστεί στην αφήγηση είναι το αρσενικό, το οποίο αναπαράγει το ανδρικό βλέμμα και την ανδρική οπτική του κόσμου. Τουλάχιστον αυτός ήταν ο κανόνας για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της λογοτεχνίας. Ωστόσο, η λογοτεχνία είναι ένα εργαλείο αλλαγής και κριτικής των δομών της κοινωνίας. Η φεμινιστική λογοτεχνία, για παράδειγμα, είχε κεντρικό ρόλο στη χαρτογράφηση της θηλυκής εμπειρίας φέρνοντας στην επιφάνεια την ανισότητα των φύλων και θέτοντας υπό αμφισβήτηση τις πατριαρχικές δομές.
● Ποια είναι η σημασία αυτής της σχέσης για σένα;
Η λογοτεχνία είναι εργαλείο σε σχέση. Ο καθρέφτης και ο φακός μέσα από τα οποία εξερευνώνται, τίθενται σε κριτική και αναδιαμορφώνονται οι έμφυλες δυναμικές. Αντανακλά τις κοινωνικές δομές, ενώ παράλληλα παρέχει χώρο για αντίσταση, απελευθέρωση και αναγνώριση των διαφορετικών έμφυλων ταυτοτήτων και εμπειριών. Για μένα είναι σημαντική η θέση από την οποία γράφω. Είμαι μια θηλυκότητα εντός ενός πατριαρχικού κόσμου. Γράφω σμιλευμένη από τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες και από το σημείο αυτό παρατηρώ και μπορώ να δώσω τη δική μου προσωπική καταγραφή, η οποία ελπίζω να αφορά και άλλες. Με την ανάγνωση η λογοτεχνία γίνεται συλλογική και αποκτά πολλαπλές ερμηνείες.
● Η Λαβίνια Σουλτς θα μπορούσε να είναι το άλτερ έγκο σου και πώς θα την ερμήνευες αν την έφερνες στην εποχή μας;
Δεν ξέρω αν θα μπορούσε να είναι το άλτερ έγκο μου. Μπορώ να πω ότι η προσέγγισή μου στο πρόσωπό της ήταν εσωτερική. Δεν γνωρίζω παρά ελάχιστα για τη ζωή της, οπότε φέρει πολλά από εμένα σε συνδυασμό με τη φαντασία τού ποια μπορεί να ήταν, τι μπορεί να σκεφτόταν και ποιο ήταν το βλέμμα της ως προς την πραγματικότητα που βίωνε. Αν την έφερνα στην εποχή μας πιστεύω πως θα ήταν καλλιτέχνιδα εκτός των συμβατικών ορίων της τέχνης. Μια θηλυκότητα που δημιουργεί από την ανάγκη της να καταγράψει τις εμπειρίες της και να βρει έναν τρόπο επικοινωνίας με την κοινωνική συνθήκη. Πιστεύω πως θα ήταν έντονα πολιτικοποιημένη και θα ζούσε μαζί με τις φίλες της σε ένα σπίτι γεμάτο τρυφερότητα και φροντίδα.
● Τι θα συμβούλευες έναν συγγραφέα σχετικά με τη μελέτη της σχέσης του φύλου στη λογοτεχνία;
Αρχικά να μελετά τα ιστορικά συμφραζόμενα. Eίναι σημαντική η κατανόηση του πώς οι έμφυλοι ρόλοι και τα στερεότυπα έχουν επηρεάσει τη λογοτεχνία και πώς η λογοτεχνία των προηγούμενων αιώνων αντανακλά κοινωνικές νόρμες που σχετίζονται με το φύλο. Επίσης, πολύ σημαντική είναι η φεμινιστική και κουίρ θεωρία που παρέχει ένα πλαίσιο ανάλυσης στη σχέση λογοτεχνίας και έμφυλης ταυτότητας, εξουσίας και αναπαράστασης. Επιπλέον, θα σημείωνα τη συγγραφική οπτική. Να εξεταστεί, δηλαδή, η επιρροή του φύλου του συγγραφέα στο έργο του. Τέλος, μεγάλης σημασίας για εμένα είναι η διαθεματικότητα. Το φύλο συνομιλεί και είναι σε σχέση με άλλες όψεις της ταυτότητας, όπως η τάξη, η φυλή και η σεξουαλική έκφραση.
Ποια είναι
Η Γεωργία Διάκου γεννήθηκε (1995) και μεγάλωσε στην Καρδίτσα. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο ΑΠΘ και τώρα είναι φοιτήτρια του Τμήματος Θεάτρου με κατεύθυνση Σκηνοθεσίας. Αυτό το βιβλίο είναι το πρώτο της, αλλά κείμενα-διηγήματα και ποιήματά της έχουν δημοσιευτεί σε πολλά περιοδικά.
* Μεταπτυχιακός φοιτητής Φιλοσοφίας, μεταφραστής και υπεύθυνος της γραμματείας του Ινστιτούτου Φιλοσοφίας, ΙWPR (Institute for World Philosophical Research)
