Tehom είναι μια βιβλική εβραϊκή λέξη που σημαίνει αρχέγονο βάθος, άβυσσος. Αυτός είναι και ο τίτλος της έκθεσης της Ρενέ Ρεβάχ, που με φωτογραφίες, βίντεο και κείμενα ακολουθεί τα βήματα της διαδρομής των μελών της οικογένειας Ρεβάχ από τη Θεσσαλονίκη στο Αουσβιτς, με σκοπό τη θεραπεία και την κάθαρση. Την επιμέλειά της έκθεσης έχει ο Κωστής Αντωνιάδης, ομότιμος καθηγητής Φωτογραφίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Τα εγκαίνια θα γίνουν σήμερα στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς και συνοδεύονται από την παρουσίαση της ομότιτλης έκδοσης Renee Revah «Tehom», από τις εκδόσεις Καπόν.
Από τον Μάρτιο μέχρι τον Αύγουστο του 1943, μεταφέρθηκαν από τη Θεσσαλονίκη 46.061 Εβραίοι στα στρατόπεδα, όπου, στην πλειονότητά τους βρήκαν μαρτυρικό θάνατο. Μεταξύ των θυμάτων ήταν η προγιαγιά της Ρενέ Ρεβάχ, Σολ Βενέτσια, και τα τρία παιδιά της καθώς και άλλοι συγγενείς. Μοναδικός επιζών ήταν ο παππούς της Αλβέρτος Ρεβάχ, ο οποίος είχε διαφύγει στην Αθήνα και μέχρι το τέλος του πολέμου περίμενε την επιστροφή τους. Η Ρενέ Ρεβάχ τον συναντά τη στιγμή της συντριβής του, όταν μαθαίνει πως η οικογένειά του είχε αφανιστεί και υπόσχεται να τον οδηγήσει στον τόπο του εγκλήματος, που ο ίδιος μέχρι τον θάνατό του δεν βρήκε το κουράγιο να επισκεφτεί.
Θα ακολουθήσουν δύο διαδοχικά ταξίδια της Ρεβάχ στα στρατόπεδα Μπίρκεναου και Αουσβιτς. Σε κάθε βήμα της διαδρομής της η φωτογράφος απευθύνεται νοερά στον παππού της, του στέλνει φωτογραφίες και μοιράζεται μαζί του σκέψεις και συναισθήματα. Ακολουθεί τα ίχνη των συγγενών της στο σκοτεινό βαγόνι του τρένου που τους μετέφερε στα στρατόπεδα, στο γκρίζο τοπίο του Μπίρκεναου, στους διαδρόμους, στις σκάλες, στους κοιτώνες του Αουσβιτς και στους τοίχους των θαλάμων αερίων. Ενα λευκό πλεκτό ύφασμα, κειμήλιο της οικογένειας, είναι το νήμα της αφήγησης που διατρέχει το έργο της. Η Ρεβάχ το σκηνοθετεί, αποδίδοντας σε αυτό διαφορετικές σημασίες. Το συναντάμε αρχικά απλωμένο μέσα στο βαγόνι που μετέφερε τους δικούς της στο Αουσβιτς, να εκπροσωπεί «το πνεύμα της οικογένειας», που προσκαλεί τα φαντάσματα να φανερωθούν. Το βρίσκουμε μπλεγμένο στα κλαδιά ενός δέντρου, πάνω από τα συρματοπλέγματα του στρατοπέδου, και πιο πέρα, ως κυανό αποτύπωμα του θανατηφόρου Κυκλώνα Β. Το βλέπουμε να απλώνεται μέσα στο νερό μιας λίμνης, να τυλίγεται στο σώμα μιας γυμνής γυναίκας και να την παρασύρει στον βυθό της.
«Η αφήγηση της Ρεβάχ εκπορεύεται από μια ενδιάμεση μνήμη, ένα απόσταγμα εικόνων, που διαμορφώθηκαν από τις αφηγήσεις της οικογένειάς της και τις μαρτυρίες αυτών που επέστρεψαν ζωντανοί. Ως μετα-μάρτυρας η ίδια η φωτογράφος επεξεργάζεται το παρελθόν και μετουσιώνει το κληρονομημένο τραύμα σε μια τελική σκηνή εξαγνιστικής ανάδυσης του σώματος από το νερό της λίμνης, κενοτάφιο των ανθρώπων που δολοφονούνταν κατά χιλιάδες καθημερινά στα στρατόπεδα συγκέντρωσης».
Η έκδοση «Τehom» θα παρουσιαστεί την Τετάρτη 14 Φεβρουαρίου στις 19.00, στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη/ Πειραιώς 138. Θα μιλήσουν ο Γιώργης Μαγγίνης, επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, η εκδότρια Ραχήλ Μισδραχή-Καπόν, ο Ισίδωρος και η Ρενέ Ρεβάχ, ο Κωστής Αντωνιάδης, ο Γιώργος Βουζουλίδης, ερευνητής ανθρώπινων συστημάτων, και η ψυχολόγος Εύη Κόκκαλη. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 19 Μαΐου και συνοδεύεται από ξεναγήσεις.
