Οι ειδικοί επιστήμονες (ανθρωπολόγοι, γενετιστές, μοριακοί βιολόγοι) και η σύγχρονη τεχνολογία παίρνουν τη σκυτάλη από τους αρχαιολόγους. Μας μιλά ο καθηγητής Μανώλης Παπαγρηγοράκης, από την ομάδα που ξαναέδωσε πρόσωπο στην 11χρονη Μύρτιδα του 5ου π.Χ. αιώνα
Η ανασκαφική ομάδα της Κατερίνας Περιστέρη δεν έδωσε αναλυτικά στοιχεία του σκελετού, πόσα οστά ανασύρθηκαν, σε τι κατάσταση βρίσκονται. Εγινε γνωστό ότι βρέθηκε η κάτω γνάθος, για παράδειγμα, ενώ η λεκάνη ανασύρθηκε θρυμματισμένη. Ενας έμπειρος ανθρωπολόγος, ωστόσο, «μπορεί εύκολα να απαντήσει στο ερώτημα «άνδρας ή γυναίκα;» παρατηρώντας το κρανίο ή την πύελο.
Στην περίπτωση που σώζεται το μεγαλύτερο μέρος του κρανίου μπορούμε να έχουμε με ακρίβεια την ανάπλαση του προσώπου του νεκρού της Αμφίπολης», μας λέει ο Μανώλης Παπαγρηγοράκης, καθηγητής στην Οδοντιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο πλέον ειδικός επιστήμονας. Ηγήθηκε της ομάδας που πραγματοποίησε την ανάπλαση του προσώπου της Μύρτιδας, του 11χρονου νεαρού κοριτσιού που έζησε και πέθανε στην Αθήνα του 5ου αιώνα π.Χ.
Το ανθρωπολογικό υλικό θα εξεταστεί το επόμενο διάστημα από ειδικούς επιστήμονες με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών. Λαμβάνοντας όλα τα απαραίτητα μέτρα η επιστημονική ομάδα μετέφερε τον σκελετό στο Μουσείο της Αμφίπολης, όπου φυλάσσεται, καθώς δεν έχει αποφασιστεί σε ποιο εργαστήριο θα γίνουν οι μελέτες.
Οι αναλύσεις του DNA (μπορεί να κρατήσουν μεγάλο διάστημα) θα δώσουν εντυπωσιακά αποτελέσματα για τον ένοικο του τάφου της Αμφίπολης. Οι επιστήμονες μπορούν να αντλήσουν πολλά στοιχεία, όπως έγινε πρόσφατα (2013) με την ανακάλυψη των οστών του Ριχάρδου Γ’ σε πάρκινγκ αυτοκινήτων στο Λέστερ. H ταυτοποίησή του έγινε μέσω του DNA.
Ποια βήματα θα ακολουθήσουν οι επιστήμονες; «Κατ’ αρχάς συγκεντρώνεται το υλικό προκειμένου να καθαριστεί κι ένα μέρος του πηγαίνει για ερευνητικούς σκοπούς. Δεν πρέπει να έρθει σε επαφή με ανθρώπινα χέρια ώστε να μην αλλοιωθεί η δομή του, αλλά και για να μην του μεταδώσουμε το δικό μας γενετικό υλικό. Είναι προφανές ότι όλες οι εργασίες γίνονται σε εργαστηριακό περιβάλλον», μας λέει ο κ. Παπαγρηγοράκης. «Εχω προσπαθήσει να επικοινωνήσω με την κ. Περιστέρη γιατί θα με ενδιέφερε να συμμετάσχω στην ομάδα που θα ασχοληθεί με την ανάπλαση του προσώπου του Μακεδόνα. Αν δεν λείπουν πολλά στοιχεία από το κρανίο μπορούμε να έχουμε ένα τέλειο αποτέλεσμα με το πρόσωπο του νεκρού της Αμφίπολης», λέει. «Επίσης, με την ανάλυση του DNA μπορούμε να μάθουμε ορισμένα από τα αίτια θανάτου, αν έχει πεθάνει από κάποιο μικρόβιο (όπως την περίοδο του Πελοποννησιακού Πολέμου από τυφώδη πυρετό) ή από γενετική ανωμαλία».
Υποστηρίζει με έμφαση: «Ναι, όλα μπορούν να γίνουν στην Ελλάδα, από Ελληνες ειδικούς και σε ελληνικά εργαστήρια. Εχουμε καταπληκτικούς γιατρούς και επιστήμονες. Αυτό που δεν μπορεί να γίνει προς το παρόν είναι η ανάπλαση του προσώπου. Η πολιτεία ωστόσο θα μπορούσε να βοηθήσει να προχωρήσουμε και προς αυτή την κατεύθυνση. Γνώρισα τον Οσκαρ Νίλσον στο Μουσείο Βάσα της Στοκχόλμης, ένα μικρό θεματικό μουσείο. Επειδή εκεί τιμούν τους νεκρούς τους κι έχουν αναπτυγμένο το αίσθημα της πολιτιστικής κληρονομιάς έγινε ανάπλαση προσώπων των Σουηδών που πνίγηκαν στο ναυάγιο του πλοίου Βάσα τον 17ο αιώνα».
Η ανάπλαση του προσώπου της Μύρτιδας έγινε στα εργαστήρια του μουσείου της Στοκχόλμης και κράτησε περίπου έναν χρόνο. Θυμάται ο Μανώλης Παπαγρηγοράκης: «Ηταν πολύ σημαντικό να δούμε ένα παιδί της αρχαιότητας. Εβαλε τις βάσεις για να ακολουθήσουμε μια τέτοια αναδρομή. Για μένα ήταν πολύ γοητευτική περιπέτεια και πολύ σημαντικό ότι ο κόσμος αγκάλιασε την προσπάθειά μας. Το ίδιο πιστεύω ότι θα συμβεί με την ανάπλαση του προσώπου του νεκρού της Αμφίπολης».
