Πώς θα ήταν το Πάσχα χωρίς τα ξεχωριστά του έθιμα; Χωρίς τις διηγήσεις των γιαγιάδων μας και των ανθρώπων που τα αναβιώνουν κάθε χρόνο στον τόπο τους; Κάποια έχουν περάσει στην κυτταρική μας μνήμη, άλλα, ωστόσο, χάνονται μαζί με την προφορική παράδοση από γενιά σε γενιά.
Λάζαρο αν δεν πλάσεις, ψωμί δεν θα χορτάσεις… Σήμερα, Σάββατο του Λαζάρου, σε πολλά σπίτια ζυμώνονται τα λαζαράκια. Ψάχνοντας στο ίντερνετ να μάθω περισσότερες πληροφορίες, βρέθηκα στο Istorima.org και ανακάλυψα ενδιαφέρουσες ιστορίες, (σε podcast, video και γραπτές) με πασχαλινά έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας. Ανακάλυψα όμως κι έναν πραγματικό θησαυρό ιστοριών τού χθες και του σήμερα, με μια ευρεία γκάμα θεμάτων: από αληθινά ιστορικά γεγονότα (π.χ. Κατοχή, δικτατορία), εγκλήματα, κοινωνικά θέματα, ιστορίες ανθρώπων που αποτέλεσαν με τη ζωή τους παράδειγμα, όπως ο ορειβάτης Αντώνης Συκάρης, ακόμη και απίθανα αστείες ιστορίες. Τις συλλέγουν περισσότεροι από 1.000 νέοι ερευνητές, οι οποίοι εκπαιδεύονται από το Istorima και εργάζονται για έξι μήνες στον τόπο τους.
Ειδικά για τις ημέρες του Πάσχα, βρήκα στο istorima.org πέντε ιστορίες, που αφηγούνται αυθεντικές πασχαλινές παραδόσεις: από τα λαζαράκια και το παραδοσιακό βάψιμο κόκκινων αυγών ώς την ακριτική Κάρπαθο και από το μελωδικό Πάσχα στην Κέρκυρα ώς τη φαντασμαγορία στο Λεωνίδιο της Αρκαδίας.
Ετσι, είδα τη γιατρό Ειρήνη Χαρδαλή να ζυμώνει στην πανέμορφη Σύρο «Λαζαράκι για κάθε παιδί», όπως είναι ο τίτλος της ιστορίας, με την παραδοσιακή συνταγή της μικρασιάτικης οικογένειάς της και να βάφει «κόκκινα μικρασιάτικα αυγά, της γιαγιάς», όπως της έμαθε η γιαγιά της από την Πέργαμο. Ακουσα στο podcast «Μελωδίες στα καντούνια» τον Κερκυραίο Γιώργο Ραράκο, τον κορυφαίο τουμπίστα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, να θυμάται με κάθε λεπτομέρεια την πρώτη φορά που φόρεσε τη στολή της Φιλαρμονικής και γυάλισε την περικεφαλαία. Και βγήκε Κυριακή των Βαΐων, για την πρώτη μεγάλη λιτανεία του μοναδικού Πάσχα στην Κέρκυρα…
Ενιωσα ότι βρίσκομαι στην Κάρπαθο, Μεγάλη Παρασκευή, όπου ο «Επιτάφιος των χαμένων ναυτικών» στην ορεινή Ολυμπο είναι μοναδική εμπειρία, που δύσκολα την ξεχνά κανείς, καθώς αποτελεί μέρος της προσωπικής ιστορίας των κατοίκων. Οι μαυροντυμένες γυναίκες του χωριού καρφιτσώνουν στον στολισμένο Επιτάφιο τις φωτογραφίες των νεκρών τους και θρηνούν…
Στο Λεωνίδιο, το βράδυ της Ανάστασης πραγματοποιείται ένα από τα πιο φαντασμαγορικά αναστάσιμα έθιμα της Ελλάδας. Στο βίντεο «Η νύχτα των αερόστατων», ο ντόπιος Χρήστος Πήλιουρας, με χαρτί, κόλλα, καλάμια, σύρμα και πανί, μας δείχνει μέσα από το Istorima πώς κατασκευάζονται.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Στο Istorima.org διασώζονται περισσότερες από 20.000 προφορικές ιστορίες. Δημιουργήθηκε από τη δημοσιογράφο Σοφία Παπαϊωάννου και την ιστορικό Katherine Fleming. Είναι Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία, που στηρίζει το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ως ιδρυτικός δωρητής, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του για Ενίσχυση κι Επανεκκίνηση των Νέων. Συνδεθείτε εδώ https://www.istorima.org/
