«Αντί για ποζεριές, περάσαμε στη δράση»

Ολοκληρώθηκε το 73ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου (Μπερλινάλε), με την προβολή 287 ταινιών! Πολλές και καλές ταινίες διαγωνίζονταν για το πρώτο βραβείο, αλλά τελικά η Χρυσή Αρκτος απονεμήθηκε σε ένα ντοκιμαντέρ (επιτέλους!) αυτή τη φορά: το «Sur l’Adamant» του Νικολά Φιλιμπέρ, που δείχνει ένα πλωτό κέντρο ημερήσιας φροντίδας ατόμων με ψυχικές διαταραχές στην καρδιά του Παρισιού, ενώ ο σκηνοθέτης παραλαμβάνοντας το βραβείο από την πρόεδρο της κριτικής επιτροπής, Κρίστεν Στιούαρτ, είπε: «Μην ξεχνάτε ότι οι τρελοί άνθρωποι δεν είναι πάντα αυτοί που νομίζουμε». Αργυρή Αρκτος – Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής έλαβε η δραμεντί «Afire» του Κρίστιαν Πέτσολντ, ενώ το Ειδικό Βραβείο της Επιτροπής πήρε το «Bad Living» του Ζουάο Κανίζο.

Το Βραβείο Σκηνοθεσίας απονεμήθηκε στον Φιλίπ Γκαρέλ, ο οποίος επέστρεψε στην Μπερλινάλε με το «The Plough» (όπου έπαιζαν και τα τρία του παιδιά, Λουί, Εσθέρ και Λένα Γκαρέλ). Οι βραβεύσεις είχαν και «ελληνικό χρώμα» ή μάλλον «άκουσμα»: η Αργυρή Αρκτος Σεναρίου απονεμήθηκε στην ταινία «Music» της Ανγκελα Σάνελεκ, η οποία γυρίστηκε κυρίως στην Ελλάδα, εξ ολοκλήρου στα ελληνικά (και από τους ξένους ηθοποιούς), καθώς είναι βασισμένη στον μύθο του Οιδίποδα.

Στη ταινία, μαζί με τους Αλιόσα Σνάιντερ και Αγκάτ Μπονιτζέρ, πρωταγωνιστούν και οι Αργύρης Ξάφης και Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου. Μάλιστα ο Α. Ξάφης δεν έμεινε διόλου… ήσυχος: στη συνέντευξη Τύπου της ταινίας ενημέρωσε όλους τους ξένους δημοσιογράφους για το τι συμβαίνει με τον Πολιτισμό στην Ελλάδα· και στο κόκκινο χαλί της πρεμιέρας, αντί για «ποζεριές στα κόκκινα χαλιά», όπως είπε ο ίδιος, άνοιξε πανό που έγραφε «Stop Killing Culture in Greece – cancel Π.Δ. 85/22» (Σταματήστε να σκοτώνετε τον Πολιτισμό στην Ελλάδα – Ακυρώστε το Π.Δ. 85/22).

«Η ταινία είναι ένα πολύ ιδιαίτερο φιλμ, πάνω στο γνωστό ύφος της σκηνοθέτιδος», μας λέει ο Α. Ξάφης. «Πρόκειται για μία πραγματικά auteur, για μία ολοκληρωμένη δημιουργό και αυτό το καταλαβαίνεις και από την πρώτη γνωριμία μαζί της και στα γυρίσματα. Η Ανγκελα Σάνελεκ δεν θ’ ασχοληθεί με τα τετριμμένα κι αδιάφορα για τους ηθοποιούς, όπως όταν σου λένε να είσαι πιο θυμωμένος ή πιο χαρούμενος και κάτι τέτοιες χαζομάρες. Ασχολείται με τον πυρήνα της σκηνής: σε χαλαρώνει και δημιουργεί ένα περιβάλλον στο οποίο θα υπάρξεις ως ηθοποιός όσο πιο ήρεμος και όσο περισσότερο παρών γίνεται! Είναι δύσκολο πραγματικά να καταστρέψεις τη σκηνή όπως τη στήνει η ίδια. Θα σου πω ένα παράδειγμα: στην ταινία υποδύομαι έναν νοσοκόμο που βρίσκει τον Οιδίποδα μωρό, μέσα σε μια καλύβα, τον παίρνει και τον μεγαλώνει σαν δικό του παιδί. Η σκηνή που βρίσκω το μωρό γυρίστηκε σε ένα μέρος στο Γύθειο, που είχε μόνο κατσίκια και πέτρες (για να φτάσουμε δεν υπήρχε καν δρόμος). Εκεί υπήρχε μία μικρή, πέτρινη στάνη, της οποίας η είσοδος είχε περί το μισό μέτρο ύψος. Εγώ, λοιπόν, που είμαι 1,84 έπρεπε να μπω, να βρω το μωρό και να το βγάλω έξω, δίχως να το διαταράξω. Η συγκέντρωση που έπρεπε να έχω για να καταφέρω να “χωρέσω” τον όγκο μου σε αυτόν τον μικρό χώρο, έφτανε για να αποδώσω τη σκηνή».

Ο ίδιος μας λέει ότι η ταινία είναι βασισμένη στον μύθο του Οιδίποδα. «Αλλά ο μύθος αυτός είναι ένα πρόπλασμα για το 80% των ταινιών – ακόμα και στο “Seven” θα βρεις στοιχεία του, όταν ενώ ψάχνεις τον δολοφόνο, καταλαβαίνεις πως τελικά είσαι εσύ αυτός. Είναι το μεγαλείο του μύθου τέτοιο, που εδράζεται στα αρχέγονα, βαθιά και τραγικά ανθρώπινα χαρακτηριστικά, και γι’ αυτό είναι διαχρονικός. Το “Music” είναι η ταινία μιας σκηνοθέτιδος με υψηλή αισθητική, που “ξαναδιαβάζει” την ιστορία του Οιδίποδα και θέτει το βασικό θέμα του μύθου (και της ταινίας): τι ξέρεις και τι δεν ξέρεις!».

Αυτό το «τι ξέρω και τι δεν ξέρω» ο Αργύρης Ξάφης το έκανε πράξη και εκτός ταινίας, μιλώντας στους δημοσιογράφους και ανοίγοντας πανό στην πρεμιέρα: «Θα το πω απλά, χωρίς ματαιοδοξία αλλά με μεγάλη ευχαρίστηση: αυτό που κάναμε με το πανό και τα όσα είπαμε στη συνέντευξη Τύπου έγιναν πραγματικά η αφορμή να μαθευτεί το θέμα από όλους τους δημοσιογράφους εκεί και όχι μόνο. Το έμαθαν και πολιτικοί από το εξωτερικό (από την Ελλάδα, δεν ήταν κανείς θεσμικός παράγοντας πέραν των υπευθύνων του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης). Δεν είναι τυχαίο πως αμέσως τις επόμενες μέρες έγιναν δράσεις με το ίδιο πανό έξω από το μεγάλο θέατρο Volksbühne (“People’s Theatre”) στο κέντρο του Mitte στο Βερολίνο ή ότι ζήτησε συνέντευξη η DW για το θέμα ή ότι θα μιλήσουν και άλλοι συνάδελφοι από Ελλάδα σε ξένα μέσα πλέον. Οσο για τους ξένους συναδέλφους, σαν το άκουσαν, όλοι γούρλωναν τα μάτια κι έλεγαν “πώς είναι δυνατόν να μην έχει γίνει χαμός στην Ευρώπη ακόμα για τα όσα συμβαίνουν με τον Πολιτισμό στην Ελλάδα!”… Η κυβέρνηση δεν νοιάζεται. Θέλει να μας διασπάσει και να μας κουράσει. Αυτό ξέρει να κάνει, αυτό κάνει πάντα, αυτό και τώρα. Είναι δύσκολα, αλλά δεν σταματάμε», καταλήγει.